Mới đây nhất, phía Trung Quốc (TQ) đã gia tăng cả áp lực kinh tế đối với Philippines với việc huỷ bỏ các tour du lịch sang Philippines. Hai bên tiếp tục gây áp lực với nhau về chính trị và thể hiện luôn sẵn sàng đối đầu nhau về quân sự để bảo vệ chủ quyền của mình đối với bãi cạn này.

Trong khi Philippines nhấn mạnh đề nghị đưa chuyện tranh chấp này ra xử lý tại Toà án quốc tế về Luật Biển (ITLOS) và tin rằng sẽ nhận được sự hậu thuẫn của Mỹ trong trường hợp xảy ra đụng độ quân sự với TQ thì TQ tuyên bố luôn sẵn sàng đối phó với mọi tình huống ở khu vực, với ẩn ý không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự.

Chưa khi nào từ trước tới nay, hai nước xô đẩy nhau đến mức độ căng thẳng và đối đầu như vậy trong vấn đề này.

Một điều đáng chú ý khác nữa là dù leo thang căng thẳng và đối đầu đến như vậy trong chuyện tranh chấp chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough, quan hệ nói chung giữa hai nước không biểu hiện vì thế mà xấu đi nghiêm trọng. Cả hai đều khẳng định chủ quyền và tỏ ra không sẵn sàng nhượng bộ chủ quyền, sẵn sàng leo thang căng thẳng và đối đầu theo kiểu "ăn miếng trả miếng", nhưng luôn chủ định thể hiện thiện chí hoà dịu và duy trì dư địa để đi vào hoà dịu mà không để bị coi là mất thể diện. Cả hai đều lớn tiếng phê phán nhau và sử dụng cả việc đe dọa về quân sự để răn đe nhau.

Xung đột quân sự giữa hai bên ở khu vực này tuy không thể loại trừ, nhưng qua đó đủ thấy ít khả năng xảy ra. Cả hai phía sẽ còn tiếp tục leo thang căng thẳng và đối đầu, nhưng sẽ kiềm chế trong giới hạn của khả năng kiểm soát để xung đột quân sự trực diện không xảy ra.

Philippines không phải là đối thủ của TQ về quân sự và Mỹ cũng không muốn đối đầu quân sự với TQ ở khu vực. TQ còn tiếp tục khai thác và tận dụng triệt để tác dụng của việc răn đe bằng quân sự, nhưng cũng sẽ tránh gây sự về quân sự với Philippines để không làm Mỹ khó xử, không đẩy Mỹ vào tình thế phải lựa chọn giữa TQ và Philippines trong khi tận lợi từ khả năng Mỹ bị chính Philippines đẩy vào tình thế phải lựa chọn giữa TQ và Philippines.

Mỹ tránh bị lôi kéo vào chuyện tranh chấp chủ quyền lãnh thổ song phương giữa TQ và các nước khác, không chỉ Philippines, trong khu vực biển Đông cũng như Đông Bắc Á nhưng lại có lợi ích chiến lược ở an ninh và ổn định ở khu vực. Vì thế, giữ nguyên trạng sẽ có lợi nhất cho Mỹ.

TQ leo thang gay cấn với Philippines trong thời gian qua, ngoài những lý do nội bộ cũ và mới còn có lý do ở chỗ cách xử lý tranh chấp chủ quyền với Philippines được bên ngoài coi là mô hình giải pháp của TQ trong tranh chấp chủ quyền giữa TQ với cả các nước khác ở Châu Á - Thái Bình Dương. Vì thế, TQ tìm cách tránh tạo tiền lệ và quốc tế hoá chuyện tranh chấp bằng mọi giá.

Về lâu dài, trong không ít trường hợp liên quan, ưu thế về quân sự không hẳn sẽ bù đắp được cái yếu thế về pháp lý. Từ đó có thể thấy cuộc tranh chấp chủ quyền giữa TQ và Philippines sẽ còn dai dẳng, còn căng thẳng và gay cấn, nhưng chưa dễ sớm vượt ra ngoài tầm kiểm soát của cả hai bên.