Những tàu chiến của Hạm đội Thái Bình Dương đã thực hiện tuần tra tổng cộng 700 ngày ở Biển Đông từ năm 2015. Thông cáo chính thức của Hải quân Mỹ cũng cho biết các tàu khác, bao gồm tàu tuần dương được trang bị tên lửa dẫn đường Antietam và tàu đổ bộ Ashland của nước này, cũng tiến hành các hoạt động thường xuyên trong vùng Biển Đông hồi tuần trước.

Khi tàu sân bay Mỹ John C.Stennis cùng 4 chiến hạm khác đi vào Biển Đông ngày 1.3 đã phát hiện có rất nhiều tàu hải quân Trung Quốc hoạt động gần đó, đông đảo hơn những năm gần đây. Phân tích sự kiện này, tờ nhật báo “The New York Times” của Mỹ ngày 8.3 nhận định: “Việc tăng cường hiện diện giúp Trung Quốc tiến gần hơn đến việc thực hiện quyền khống chế Biển Đông”. Tờ báo cũng đã trích lời một quan chức Trung Quốc khẳng định rằng tàu Trung Quốc đã có mặt trong vùng để “giám sát, nhận dạng, theo dõi và đánh đuổi” tàu thuyền và máy bay ngoại quốc, tùy theo khoảng cách giữa những chiếc tàu này với “đảo của chúng ta”.

Việc tăng cường sự hiện diện đã được Trung Quốc tiến hành theo từng bước, nhưng rất nhanh chóng vì tranh chấp giữa Trung Quốc và các nước láng giềng đã tồn tại từ hàng chục năm nay. Công việc nạo vét cát để xây dựng đảo nhân tạo trên các rạn san hô ở quần đảo Trường Sa bắt đầu vào đầu năm 2014, nhưng tăng tốc vào năm 2015, và các bãi ngầm giờ đã có cảng nước sâu và đường băng thích hợp cho tàu chiến và máy bay chiến đấu. Sau đó, tên lửa đất đối không đã xuất hiện vào tháng 2 vừa qua tại quần đảo Hoàng Sa, cách Trường Sa hơn 300 dặm về phía bắc. Ảnh chụp từ vệ tinh mới đây cũng cho thấy các công trình mang dáng dấp của các đài radar cực mạnh, có khả năng mở rộng tầm hủy diệt của tên lửa Trung Quốc đặt trên đất liền đối với tàu sân bay Mỹ ở ngoài khơi.

Các tiền đồn mới này của Trung Quốc chưa là mối đe dọa lớn cho quân đội Mỹ vì rất dễ bị triệt hạ trong một cuộc xung đột. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ ngày càng lo ngại rằng đà tăng cường sự hiện diện quân sự của Trung Quốc, nếu không được kiểm soát kịp thời, sẽ cung cấp cho Trung Quốc quyền kiểm soát trên thực tế một vùng biển lớn, và một ưu thế quân sự trên các nước láng giềng đang có tranh chấp chủ quyền biển đảo với Trung Quốc.