Trong cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times, ông Aquino nói rằng Trung Quốc đang chơi "một trò chơi nguy hiểm và chính sách ngoại giao pháo hạm", có thể vượt ra ngoài tầm kiểm soát. Nguyên thủ Philippines cho biết, ông đã nhận được báo cáo về các vụ tàu nghiên cứu, thăm dò của Trung Quốc vào gần khu vực dầu lửa Galoc, cách bờ biển đảo Palawan khoảng 60 hải lý.

"Thông thường, những gì xảy ra với Việt Nam cuối cùng sẽ xảy ra với Philippines" - ông Aquino nói, đề cập đến cách thức Trung Quốc gây căng thẳng trong quan hệ với các nước đang có tranh chấp chủ quyền.

Từ đầu tháng 5, Trung Quốc đã hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương - 981 trong vùng biển Việt Nam, đồng thời triển khai hơn 100 tàu thuyền các loại, trong đó có cả tàu và máy bay quân sự để bảo vệ giàn khoan.

Ông Aquino nhấn mạnh không muốn khiêu khích Trung Quốc, nhưng kêu gọi nước này tránh hành động đơn phương, vi phạm Tuyên bố chung về ứng xử của các bên ở biển Đông, được ký kết giữa Trung Quốc và ASEAN năm 2002. Theo nhà lãnh đạo Philippines, 10 nước thành viên ASEAN, trong đó, một số nước có tranh chấp chủ quyền biển đảo với Trung Quốc cần có "một tiếng nói mạnh mẽ và rõ ràng", về cách thức giải quyết những tranh chấp, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Bắc Kinh luôn tìm cách giải quyết các tranh chấp chủ quyền biển đảo ở biển Đông với từng nước liên quan, trong khuôn song phương và chống lại các đề xuất quốc tế hóa, đàm phán đa phương giải quyết tranh chấp.

Tuần trước, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong chuyến thăm và làm việc tại Philippines cho biết, Việt Nam đang cân nhắc có hành động pháp lý với Trung Quốc, giống như Philippines. Tổng thống Aquino đã thảo luận với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về việc này và hoan nghênh Việt Nam có các hành động pháp lý để kiện Trung Quốc. 

Philippines cam kết cử các chuyên gia pháp lý tư vấn cho Việt Nam về cơ chế của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Trung Quốc là một bên tham gia UNCLOS, song không công nhận thẩm quyền của tòa án trong các tranh chấp như thế này.

Ông Aquino bổ rung rằng, nếu chính sách nguy hiểm của Trung Quốc dẫn đến thương vong, nó sẽ khó khăn hơn cho các nhà lãnh đạo lùi bước. "Một khi sinh mạng đã mất đi, tình hình sẽ phức tạp hơn bao giờ hết" - ông Aquino nói.