Kế hoạch ra tuyên bố chung đã bị hủy. Lý do tuy không công bố, nhưng được một số đại biểu giải thích là vì Trung Quốc và Mỹ không tìm được tiếng nói chung về nội dung văn bản. 

Trung Quốc muốn ép các nước ASEAN bỏ các câu chữ nêu quan ngại về việc Trung Quốc cơi nới đảo ở Biển Đông ra khỏi nội dung thông cáo. Tuy nhiên, hãng tin Reuters dẫn lời một quan chức giấu tên nói: "Một số nước ASEAN cho làm thế là không được. Điều này phản ánh chia rẽ mà kế hoạch cải tạo đảo và quân sự hóa Biển Đông của Trung Quốc gây ra trong khu vực".

Phía Mỹ cho rằng không có thông cáo còn hơn là có thông cáo mà né tránh chủ đề quan trọng này. Reuters cho hay Mỹ và Nhật là hai nước muốn đưa quan ngại về kế hoạch của Trung Quốc ở Biển Đông vào thông cáo chung. Ý tưởng này dường như được nước chủ nhà Malaysia cũng như Philippines ủng hộ.

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Trung Quốc lên tiếng chỉ trích "một số nước" bên ngoài ASEAN, có lẽ hàm ý Mỹ và Nhật Bản, đã "tìm cách áp đặt vào nội dung tuyên bố chung".

Bộ này viết trên trang microblog của mình rằng các nước trên "phải chịu hoàn toàn trách nhiệm" về việc hội nghị không ra được thông cáo chung.

Trung Quốc trước sau luôn phản đối việc đưa câu chữ của Mỹ vào văn bản. Hôm 3.11, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn có tiếp xúc song phương với người đồng nhiệm Mỹ Ash Carter.

Trong cuộc gặp kéo dài 40 phút, Tướng Thường nói với ông Carter rằng, Trung Quốc "kêu gọi Mỹ chấm dứt các lời nói và việc làm sai lầm và không có thêm hành động gì nguy hiểm nhằm đe dọa chủ quyền và lợi ích an ninh của Trung Quốc".

Hôm 27.10, Mỹ đã điều tàu chiến tuần tra cạnh các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây ở Biển Đông. Washington cũng nói sẽ tiếp tục cho tàu tuần tra tại đây ít nhất hai lần/quý để bảo đảm tự do hàng hải.

Trong buổi họp báo thường kỳ ngày 3.11 tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Doanh phản ứng gay gắt, rằng Trung Quốc sẽ "cương quyết ứng phó việc này, tiếp tục theo dõi sát sao tình hình trên biển và không phận Biển Đông". Bà Hoa tuyên bố: "Đối với những thách thức có dụng tâm xấu của bất cứ quốc gia nào, Trung Quốc đều sẽ ứng phó một cách cương quyết."

Tham dự Hội nghị ADMM+ lần này có các bộ trưởng/trưởng đoàn của 10 nước thành viên ASEAN và 8 nước đối tác gồm Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, New Zealand, Nga và Mỹ. Đoàn đại biểu Bộ Quốc phòng Việt Nam do Đô đốc Nguyễn Văn Hiến, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng dẫn đầu.

Hội nghị ADMM+ lần đầu tiên được tổ chức năm 2006 với mục đích được là một diễn đàn thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực.


Video: Hội nghị ADMM+ lần 3 tại Malaysia