Nhiều phát ngôn chính thức từ phía Trung Quốc (TQ) đã lên tiếng chỉ trích và đổ lỗi hoàn toàn cho Philippines về những căng thẳng leo thang trong vùng biển Scarbourough tranh chấp với Philippines, mà TQ gọi là Hoàng Nham.

Tờ nhật báo Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) của quân đội TQ ngày 10.5 đã cảnh báo Philippines trong xung đột ở Scarborough. PLA viết rằng, quân đội TQ sẽ không cho phép bất kỳ ai chiếm chủ quyền của TQ với quần đảo này. Tờ báo viết rằng, khôn ngoan là nên từ bỏ những nỗ lực đó và tuân theo luật pháp quốc tế để có được sự tha thứ của người dân TQ và sự khoan dung từ cộng đồng quốc tế.

Tờ báo đổ lỗi cho Philippines làm leo thang căng thẳng, đưa tàu của chính phủ tới Scarborough và gia tăng khẩu chiến khiến dư luận Philippines và quốc tế hiểu sai vấn đề. Tờ báo cho rằng tình hình không có gì đáng lạc quan. Trên thực tế, TQ đang có 33 tàu trong khu vực tranh chấp, Philippines chỉ có 2 tàu. Ngoài ra, TQ cũng đã từ chối đề xuất của Philippines về việc đưa vấn đề ra giải quyết tại các diễn đàn quốc tế.

Tờ China Daily cùng ngày viết, trong lúc TQ đang nỗ lực đàm phán giải quyết vấn đề, thì “Chính phủ Philippines định dồn TQ vào chân tường, nơi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc dùng vũ khí”. Tờ báo nhắc lại rằng TQ đã chuẩn bị dùng ưu thế quân sự lấn át của mình để đè bẹp sự thách thức của Philippines.

Các chuyên gia cho rằng, đây là một thông điệp cảnh báo đến các nước khác cũng tuyên bố chủ quyền trên biển Đông và cả đến Mỹ - nước muốn tăng cường sự có mặt ở Châu Á - Thái Bình Dương và đã cam kết bảo vệ Philippines khỏi các cuộc tấn công trên biển Đông.

Liên quan đến vấn đề sự có mặt của Mỹ tại Thái Bình Dương, ngày 10.5, Hải quân Mỹ cho biết, Mỹ sẽ triển khai tàu chiến Freedom - chiếc tàu đầu tiên trong lớp chiến hạm gần bờ của Mỹ - tới Singapore từ mùa xuân tới trong 10 tháng. Tàu chiến này sẽ làm các nhiệm vụ liên quan tới việc luân chuyển quân, hậu cần, bảo dưỡng nhằm duy trì tối đa năng lực của lớp tàu chiến này với các tư lệnh chiến đấu của Mỹ. Theo các nhà phân tích, sự có mặt của tàu chiến này sẽ làm TQ thêm lo ngại về việc Mỹ can dự vào các tranh chấp trên biển Đông.

Đối đầu ở Scarborough đã khiến hai bên tính đến việc sử dụng sức ép kinh tế để trả đũa lẫn nhau. Cách đây vài hôm, các nghị sĩ Philippines cho biết sẽ ra nghị quyết trừng phạt kinh tế đơn giản đối với TQ, có thể là tăng thuế hoặc xem xét lại tất cả các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ của TQ tại Philippines. Đáp lại, hôm 10.5, một số công ty du lịch Trung Quốc đã hoãn những tuyến đi tới Philippines, với lý do an toàn và tình hình chống Trung Quốc ở Philippines hiện nay. Trong lúc đó, cơ quan kiểm soát an toàn thực phẩm của TQ đã yêu cầu siết chặt kiểm tra chuối, dứa và các loại hoa quả khác nhập từ Philippines.

Các tổ chức của Philippines dự định tổ chức biểu tình phản đối tại các đại sứ quán TQ trên khắp thế giới vào hôm nay (11.5). Họ hy vọng hàng nghìn người sẽ tham gia và đây sẽ là cuộc biểu tình lớn nhất từ trước tới nay phản đối TQ trong vấn đề Scarborough.