Khá nặng lời, ông Trump đe dọa rằng các nước có bất cân bằng thương mại lớn với Mỹ là những nước “phá vỡ quy định” và “sẽ phải đối mặt với các hậu quả và đó là những hậu quả rất nặng nề”.

Phát biểu tại lễ ký ở Phòng Bầu dục, ông Trump cho rằng bất cân bằng thương mại chủ yếu là do lỗi của các cường quốc nước ngoài, cộng với những lợi ích đặc biệt của Mỹ đã dẫn tới những thỏa thuận thương mại tồi.

Hai sắc lệnh này đòi hỏi phải báo cáo nghiên cứu nguyên nhân gây nên mất cân bằng thương mại. Báo cáo phải đưa ra trong 90 ngày, tập trung vào 15 nước  mà Mỹ có thâm hụt thương mại hàng hóa lớn năm 2016, bao gồm: Trung Quốc, Nhật Bản, Đức, Mexico, Ireland, Việt Nam, Italia, Hàn Quốc, Malaysia, Ấn Độ, Thái Lan, Pháp, Thụy Sỹ, Indonesia, Canada, cộng thêm Đài Loan. Chính quyền Mỹ dự định có các cuộc họp công khai để nghe báo cáo từ các nhà sản xuất, nhà cung cấp dịch vụ, công nhân, nông dân và người tiêu dùng.

Hai sắc lệnh này cũng kêu gọi một chiến lược với các nhân viên hải quan sử dụng các công cụ pháp lý để thu thuế chống bán phá giá nợ nước Mỹ. Nhà Trắng đề xuất đòi hỏi các nhà nhập khẩu mới, hoặc những người được xem là có lỗi trong các hành vi thương mại lạm dụng, phải gửi một trái phiếu trước khi hàng hóa của họ được đi qua các cảng Mỹ. Văn phòng Trách nhiệm của Chính phủ cho biết, các nhà nhập khẩu còn nợ hơn 2,3 tỉ USD thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp kể từ 2001.

Các quan chức chính quyền Mỹ coi các sắc lệnh hành pháp này mang tính đột phá và lịch sử. “Nếu ai còn nghi ngờ về quyết tâm của tổng thống trong việc giải quyết các vấn đề thương mại, thì hai mệnh lệnh hành pháp này sẽ chấm dứt những phỏng đoán đó mãi mãi” – Bộ trưởng Thương mại Wilbur Ross nói. “Điều này đánh dấu sự bắt đầu của một chương hoàn toàn mới trong quan hệ thương mại của Mỹ với các đối tác của chúng tôi ở nước ngoài”.

Peter Navarro, cố vấn thương mại hàng đầu của ông Trump, nói rằng hai sắc lệnh này sẽ thực hiện lời hứa của ông Trump là đưa việc làm trở về nước Mỹ.

Theo ước tính của chính quyền Trump công bố hôm 31.3, Thâm hụt hàng hóa sản xuất của Mỹ đã tăng gấp đôi kể từ năm 2000, lên 648 tỉ USD.

Thâm hụt thượng mại lớn nhất là với Trung Quốc, ở mức 347 tỉ USD năm 2016.

Mệnh lệnh hành pháp về thương mại được đưa ra khi chỉ còn vài ngày nữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Mỹ và hội đàm với ông Trump, trong đó sẽ đề cập vấn đề thâm hụt thương mại.

Theo một chuyên gia về quan hệ quốc tế, thâm hụt thương mại của Mỹ với các nước có thể do nguyên nhân chính sách, hoặc do nguyên nhân cơ cấu. Nguyên nhân thứ hai có thể không gây nhiều hậu quả nếu Mỹ đe dọa trả đũa.