"Australia ủng hộ mạnh mẽ chính sách của Mỹ thực thi tự do hàng hải, nhưng không tham gia vào hoạt động hải quân của Mỹ ở Biển Đông" - Bộ trưởng Payne tuyên bố.

"Điều quan trọng phải công nhận là tất cả các quốc gia có quyền tự do lưu thông trên biển và trên không theo luật pháp quốc tế, kể cả ở Biển Đông. Australia ủng hộ mạnh mẽ những quyền này" - tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Australia có đoạn. Tự do hàng hải được quy định trong Công ước Liên Hợp Quốc về luật biển.

Hải quân Mỹ cùng ngày 27.10 xác nhận, tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Lassen đã đi vào phạm vi 12 hải lý các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng trái phép và trắng trợn tuyên bố là lãnh thổ của mình ở Biển Đông.

Động thái nói trên nhằm tăng cường sự khẳng định Mỹ có quyền tự do đi lại ở Biển Đông, một trong những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất thế giới.

"Họ nói không đứng về bên nào trong tranh chấp lãnh thổ. Họ không nói đến việc ai sở hữu những hòn đảo cụ thể. Họ nói rằng họ có quyền hợp pháp để đi qua vùng biển đó. Đó là vấn đề chứng minh quan điểm pháp lý rằng họ có quyền hoạt động tại đây" - chuyên gia an ninh Euan Graham, Viện Lowy nói với ABC TV.

Bộ trưởng Payne khẳng định, Australia có lợi ích chính đáng trong việc duy trì hoà bình và ổn định, tôn trọng luật pháp quốc tế, thương mại thông suốt, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông. Khoảng 60% hàng hoá xuất khẩu của Australia đi qua Biển Đông.

Trung Quốc đang xác minh thông tin USS đã tiến vào khu vực 12 hải lý. "Nếu đó là sự thật, chúng tôi khuyên Mỹ nên suy nghĩ lại trước khi hành động, và đừng hành động mù quáng hoặc gây rắc rối chẳng đâu vào đâu" - Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị nói.

Một quan chức Mỹ nói với Reuters rằng, việc thực thi tự do hàng hải có thể diễn ra thường xuyên. Cùng lúc, Bonnie Glaser, chuyên gia an ninh tại viện nghiên cứu CSIS ở Mỹ cũng cho rằng, việc tuần tiễu của Mỹ nhiều khả năng sẽ diễn ra liên tục, vì hải quân Mỹ muốn đảm bảo rằng họ không bị cấm cửa tại khu vực này. "Tôi biết là Mỹ không muốn thấy như vậy. Không ai muốn cho Trung Quốc có khu vực cấm đi lại mới cả".

Một tờ báo của Australia hồi tháng 6 cho biết, nước này đang cân nhắc tiến hành các hoạt động hàng không trong khu vực, nhưng người tiền nhiệm của bà Payne là Kevin Andrews cho biết, Canberra và Washington chưa có cuộc thảo luận nào như vậy.

Bộ trưởng Quốc phòng Payne không đề cập đến vấn đề liệu Australia đã được đề nghị tham gia hoặc có khả năng được yêu cầu trong tương lai hay không, chỉ nói rằng Australia "tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Mỹ và các đối tác khu vực về vấn đề an ninh hàng hải".

Video: Tàu chiến Mỹ vào phạm vi 12 hải lý đảo nhân tạo Trung Quốc xây trái phép ở Biển Đông