- Cảm nghĩ chung của anh về việc Mỹ muốn bình thường hóa quan hệ với Cuba sau 54 năm?

- Đây là một tín hiệu vui, nhưng việc bình thường hóa quan hệ ngoại giao chưa giải quyết được các khó khăn then chốt nhất của nền kinh tế Cuba. Tôi nghĩ nhiều hơn đến lợi ích của người dân Cuba. Họ sẽ chưa được hưởng nhiều lợi ích trực tiếp từ việc bình thường hóa quan hệ. Khó khăn của nền kinh tế Cuba hiện tại xuất phát từ 2 nguyên nhân: cấm vận kinh tế của Mỹ, và những bất cập nội tại của nền kinh tế Cuba.

Ở Cuba, mỗi ngày tôi phải nghe đến từ “el bloqueo” (cấm vận) không biết bao nhiêu lần, từ báo chí và người dân. Đó mới là thứ khiến đời sống kinh tế của họ khó khăn. Bình thường hóa quan hệ không đồng nghĩa với dỡ bỏ cấm vận.

- Từ việc bình thường hóa quan hệ đến dỡ bỏ cấm vận liệu có phải một chặng đường xa?

- Việc bình thường hóa quan hệ là của chính phủ ông Obama. Còn lệnh cấm vận Cuba, là do Quốc hội Mỹ quyết định, căn cứ trên một điều luật gọi là “Luật Helms-Burton”. Nếu muốn dỡ bỏ cấm vận, vấn đề này phải được đưa ra trước Quốc hội. Trong khi đó, giữa cả triệu cử tri Mỹ gốc Cuba, hay nói cách khác là các "Cuba kiều" với nhà nước Cuba còn tồn tại những bất đồng. Quốc hội Mỹ sẽ không dễ dàng quyết định.

Ở đây, việc bình thường hóa quan hệ chỉ cho phép tạo ra đối thoại. Nhiều khả năng Mỹ sẽ chỉ dỡ bỏ cấm vận nếu có sự nhượng bộ từ phía Cuba. Chỉ đàm phán thôi, mà không có nhượng bộ thì rất khó.

- Về phía chính phủ Cuba, động thái này có ý nghĩa như thế nào?

- Với tôi, nó một lần nữa thể hiện chính sách ngoại giao linh hoạt của chủ tịch Raul Castro. Kể từ khi lên nắm quyền, ông đã đưa ra chính sách “Cập nhật hóa mô hình kinh tế” (actualiazación del modelo económico), một thứ gần giống với Đổi mới, bao gồm rất nhiều sự thay đổi: Cho phép kinh doanh tư nhân, cho phép sử dụng điện thoại di động, Internet, cho phép người dân mua đồ điện tử, mua xe máy, ô tô, cho phép đi du lịch ra nước ngoài; tư nhân tham gia vào nhiều lĩnh vực trước kia thuộc độc quyền của nhà nước; nông dân được thuê đất tự canh tác trong vòng 10 năm;..

Raul là một người thực tế. Ông nhìn nhận những vấn đề Cuba cần khắc phục với một thái độ mềm mỏng, dù vẫn cương quyết giữ các lập trường cốt lõi. Theo ông, nước Mỹ và Cuba vẫn còn những điểm khác nhau về dân chủ, nhưng có thể cùng đối thoại để đàm phán.

- Liệu việc bình thường hóa quan hệ có tạo ra một hiệu ứng trực tiếp nào đó không?

- Thứ đáng kể nhất mà nó tạo ra, là khả năng được đoàn tụ của hàng triệu người Cuba tại Mỹ. Họ có thể được về nước, được liên lạc, được gửi tiền cho người thân. Đối với tôi, thì đây chính là hiệu ứng đáng mừng nhất.

Xem bài phát biểu của tổng thống Obama trước người dân Mỹ về nỗ lực hòa bình hóa quan hệ với Cuba: