Cuộc diễn tập diễn ra hôm 20.4 tại hai giàn khoan đang hoạt động của mỏ khí đốt Malampaya ở ngoài khơi bờ biển phía bắc đảo Palawan. Đây là một phần trong các cuộc tập trận hằng năm Balikatan (Vai kề vai) giữa hai bên đang diễn ra từ 16 - 27.4.

Thiếu tướng hải quân Philippines Victor Emmanuel Martir cho biết, khoảng 70 binh lính Philippines và Mỹ tham gia cuộc diễn tập. Phía Mỹ dùng máy bay trực thăng Chinook vận chuyển binh lính tham gia. Bối cảnh cuộc diễn tập là giàn khoan bị bọn khủng bố chiếm và sau đó lực lượng Mỹ và Philippines chiếm lại.

Ông Martir nhấn mạnh tính phù hợp của cuộc diễn tập này, ông cho biết Chính phủ Philippines đang tiến hành kế hoạch thăm dò dầu khí trong các vùng Philippines tuyên bố chủ quyền trên biển Đông.

Ông cho biết, khi Philippines xây dựng giàn khoan, cùng với lực lượng bảo vệ bờ biển, hải quân là lực lượng sẵn sàng phản ứng. Đại tá hải quân Alexander Lopez - chỉ huy các lực lượng Philippines chuyên trách bảo vệ mỏ khí đốt - nói rằng, cuộc diễn tập tái chiếm giàn khoan phù hợp với bối cảnh Trung Quốc có những hành động gây hấn trong các tranh chấp ở biển Đông.

Còn các quan chức quân sự Mỹ cho biết, cuộc diễn tập tái chiếm giàn khoan trong cuộc tập trận Balikatan năm nay cũng là nhằm phản ứng với những sự cố như việc tràn dầu do nổ giàn khoan BP trong vịnh Mexico 2 năm trước.

Trước đó, hôm 22.4, Thiếu tướng Mỹ Duane Thiessen - Tư lệnh Thủy quân lục chiến Mỹ ở Thái Bình Dương - lên tiếng tái khẳng định cam kết của Mỹ và Philippines trong hiệp ước quốc phòng chung, trong đó đảm bảo mỗi bên sẽ bảo vệ bên kia.

Một báo cáo của Tổ chức tư vấn International Crisis Group liên quan đến biển Đông công bố ngày 23.4 nói rằng, việc ngày càng gia tăng số tàu bán quân sự và tàu hành pháp của Trung Quốc với vai trò lớn hơn trong các tranh chấp lãnh thổ mà không có khung pháp lý rõ ràng đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ xung đột tức thì hơn.