Ngày 3.9, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã gửi công hàm cho Nhật Bản phản đối hoạt động khảo sát “bất hợp pháp” của một nhóm 25 người Nhật tại quần đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư). Công hàm của Bộ Ngoại giao Trung Quốc tái khẳng định bất cứ hành động “đơn phương” nào của phía Nhật Bản đối với quần đảo tranh chấp trên là “trái phép và không có hiệu lực”. Tuyên bố được đưa ra sau khi Thị trưởng Tokyo là Shintaro Ishihara tổ chức cuộc khảo sát nhóm đảo Senkaku hôm 2.9, nhằm lên kế hoạch xây dựng một cảng nhỏ để phục vụ các tàu đánh cá.

Nhóm khảo sát 25 thành viên chỉ đi vòng quanh để quan sát và kiểm tra chất lượng nước tại 3 đảo lớn của Senkaku là Uotsuri, Kitakojima và Minamikojima, do chính quyền trung ương Nhật từ chối thỉnh cầu được lên đảo của nhóm. Phái đoàn gồm các quan chức của thành phố Tokyo, một chuyên gia bất động sản và các nhà nghiên cứu về chính sách biển. “Nhìn tận mắt các hòn đảo này thật khác với nhìn chúng trên bản đồ” - ông Seijichiro Sakamaki - một quan chức của thành phố Tokyo dẫn đầu đoàn khảo sát - nói. “Chúng ta có thể thấy rất rõ quy mô và kích thước (quần đảo). Thị trưởng Ishihara đã đặt vấn đề làm sao để xây dựng được một bến tàu nhỏ. Chúng tôi sẽ khảo sát theo hướng đó” - ông nói. Sau 9 giờ khảo sát, nhóm này đã lên đường trở về cảng Ishigaki (Okinawa) tối cùng ngày.

Bất chấp phản ứng từ Trung Quốc, chính quyền thành phố Tokyo cho biết sẽ thực hiện chuyến khảo sát tiếp theo vào tháng 10, với sự tham gia của cả Thị trưởng Ishihara. Chính quyền Tokyo cũng thông báo đã bước vào giai đoạn cuối của cuộc đàm phán với các chủ tư nhân sở hữu một số đảo không người ở tại Senkaku, và dự kiến chi 2,05 tỉ yen (26 triệu USD) để mua lại các đảo này. Tokyo tiết lộ kế hoạch cuối cùng có thể được công bố sau khi Thủ tướng Y.Noda trở về từ Diễn dàn Hợp tác kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương, khai mạc hôm 2.9.

Cùng thời gian, ông Chen Guangbiao - một tỉ phú Trung Quốc - cũng công bố kế hoạch quảng bá chủ quyền của Trung Quốc đối với các đảo Senkaku trên báo chí Nhật. Ông Chen đã liên lạc với một số báo, nhưng “tiến trình đàm phán rất khó khăn” - tỉ phú này tiết lộ với tờ Tuổi Trẻ Bắc Kinh. Tuy nhiên, một tờ báo nổi tiếng của Nhật đã đồng ý về sơ bộ - ông Chen cho hay.