Ông bình luận gì về quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump bắn tên lửa vào Syria mà không thông qua Quốc hội nước này và cũng không cần sự ủy nhiệm của LHQ?

- Ông Trump không giống bất kỳ người tiền nhiệm nào khác, như chính ông nói hôm 20.1: Tôi không giống ai và không muốn giống ai. Thông thường, Mỹ đưa quân ra nước ngoài và tham chiến ở đâu đều phải thông qua Thượng viện và Hạ viện. Nhưng Trump không làm thế. Ông đã chê người tiền nhiệm Obama nhu nhược trong vấn đề Syria và dường như ông muốn khẳng định mình nói đúng. Việc ông tấn công Syria bất ngờ như vậy cũng nói lên ông không nhất quán. Vài ngày trước, Ngoại trưởng Mỹ nói không ưu tiên lật đổ Assad, muốn giải pháp chính trị về Syria thông qua Nga, hy vọng hợp tác với chính quyền Syria trong cuộc chiến chống IS. Nhưng chỉ sau vài ngày ông Trump thay đổi phát biểu này.

Ngoài ra, việc ông Trump ra lệnh bắn tên lửa vào Syria đúng lúc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang thăm Mỹ. Dường như đó là thông điệp khẳng định ông Trump sẽ cứng rắn trong các vấn đề quốc tế khác.

Vậy lý do cuộc tấn công vũ khí hóa học nhằm vào dân thường mà ông Trump cho là chính quyền của Tổng thống Syria Bashar al-Assad gây ra, có hợp lý?

- Cần nhớ năm 2013 theo dàn xếp của Nga, về chính thức toàn bộ kho vũ khí hóa học của Syria đã chuyển ra nước ngoài, tháo ngòi nổ cuộc chiến Syria, nếu không lúc đó chính quyền Obama có thể đã tấn công Syria. Năm 2014 Tổ chức Cấm vũ khí Hóa học của LHQ (OPCW) đã xác nhận chính phủ Syria không còn vũ khí hóa học. Vì vậy sự thật của vấn đề này cần có sự xác tín chắc chắn.

Việc Nga rút thỏa thuận tránh va chạm nguy hiểm trên không có ý nghĩa gì?

- Khi thỏa thuận được ký, hai bên tập trung vào cuộc chiến chống khủng bố, chống IS, chia sẻ thông tin chiến tranh, hợp tác tác chiến. Nga rút khỏi thỏa thuận thì hai bên đồng sàng dị mộng. Đây có thể là lời cảnh báo cho Mỹ biết Nga sẽ không ngồi yên. Khi Mỹ bắn tên lửa thỏa thuận còn hiệu lực. Nhưng khi Nga rút khỏi thỏa thuận, tình hình sẽ căng thẳng hơn. Việc này nhắc nhở Mỹ nên hành động thận trọng hơn.

Cuộc tấn công tên lửa ảnh hưởng đến cuộc chiến chống khủng bố như thế nào?

- Tôi muốn dẫn lại bình luận trên một tờ báo tiếng Arab của đảng Baath cầm quyền ở Syria mà tôi đã đọc, trong đó viết, việc ông Trump tấn công làm giảm, phân tán lực lượng cuộc chiến chống khủng bố.

Chính một số nghị sĩ Mỹ lên tiếng rằng Tổng thống Trump cần xác định rõ mục tiêu ở Syria là chống khủng bố IS chứ không phải lật đổ chính quyền Tổng thống Assad. Ông nghĩ thế nào về phát biểu này?

- Đất nước Syria, hơn 20 triệu người dân Syria và chính quyền Damascus đang là nạn nhân của một cuộc chiến ủy thác. Có nhiều bên và nhiều tổ chức khủng bố can dự vào cuộc chiến này. Mot chính quyền do một dân tộc bầu lên, có hiến pháp, có quốc hội, có thể chế nhà nước đầy đủ. Tại sao lại lật đổ một chính quyền như vậy chỉ vì nương tay cho các tổ chức đối lập? Điều đó là không thể chấp nhận trong một thế giới văn minh, thế giới mà mọi quốc gia phải có quyền tự quyết.

Thứ hai, Mỹ nói chống khủng bố cực đoan như IS hay Al-Qaeda mà không thấy rằng trong lực lượng khủng bố còn nhiều tổ chức, nhiều nhóm khác. Nếu trong một đống rắn độc chỉ diệt rắn hổ mang thì không đúng, còn rắn mai gầm hay nhiều loại rắn độc khác vẫn còn đó.

Thứ ba, Mỹ, Nga, phương Tây và các nước liên quan như Iran, Thổ Nhĩ Kỳ phải thống nhất được đâu là khủng bố cực đoan, để rối lên như vậy thì không bao giờ đi đến hồi kết. Phải thương lượng, đi đến nhương bộ, thương lượng trên cơ sở nhân đạo, vô tư không vì lợi ích cá nhân, lợi ích quốc gia, để xác định rõ ràng các mục tiêu của cuộc chiến chống khủng bố.

Theo ông có hướng đi nào cho giải pháp về Syria?

- Người Syria phải tự quyết, không ai quyết thay số phận của họ. Phải hiểu thêm văn hóa Arab. Người Arab không dễ bị áp đặt. Các nước lớn hãy đừng vì lợi ích cá nhân, vì sĩ diện của mình, giảm bớt sự can thiệp quá sâu vào Syria. Cộng đồng quốc tế phải tạo môi trường tốt xung quanh Syria, từ vấn đề người di cư hay sự can dự của các nước xung quanh thế nào, mới có thể giải quyết được vấn đề Syria.

Vai trò của Nga trong việc giải quyết vấn đề Syria và chống khủng bố thế nào?

- Liên Xô trước kia và Nga sau này có vai trò, lợi ích rất quan trọng ở Syria. Việc Nga can thiệp vào Syria từ ngày 30.9.2015 với sự cho phép của chính quyền Syria đã đem lại vai trò của Nga trong cuộc chiến chống khủng bố và tìm giải pháp cho Syria. Hãy nhớ rằng khủng bố ở khắp nơi, do vậy, sự hợp sức của tất cả các quốc gia trong cuộc chiến chống khủng bố là cần thiết và Nga nằm trong các nước dẫn đầu trong nỗ lực đó.

Việc Mỹ tấn công ở nước ngoài mà không được phép của LHQ có thể gây lo ngại thế nào, thưa ông?

- Sự việc tương tự đã có những lần xảy ra. Ngay đêm trước họp HĐBA Mỹ đã cảnh báo nếu LHQ không có giải pháp thì Mỹ sẵn sàng hành động. Nhưng cứ tiếp tục như vậy sẽ tạo ra tiền lệ xấu cho các vấn đề quốc tế lớn hơn, không chỉ là Syria.

- Xin cảm ơn ông.