Thủ tướng Anh từ chức

Sau 43 năm là thành viên EU, cuối cùng người Anh đã bỏ phiếu ủng hộ rời khỏi EU - kết quả trưng cầu công bố sáng 24.6. Tỷ lệ ủng hộ ra đi là 52% so với ở lại là 48% - BBC cho biết.

Cử tri London và Scotland hầu hết bỏ phiếu ở lại EU, trong khi cử tri xứ Wales và nhiều khu vực ở Anh chủ yếu bỏ phiếu ra đi.  Số cử tri đi bầu là 71,8%, tức hơn 30 triệu người đã bỏ phiếu, còn cao hơn cả cuộc tổng tuyển cử năm ngoái. 

Lãnh đạo Đảng Độc lập Anh UKIP Nigel Farage, người đã vận động 20 năm qua để Anh rời khỏi EU, tuyên bố với người ủng hộ: "Dám ước mơ rằng bình minh sẽ trỗi dậy ở một Liên hiệp Vương quốc Anh độc lập... Đây là chiến thắng cho người dân thường, cho những người khiêm tốn. Hãy để ngày 23.6 đi vào lịch sử như ngày độc lập của chúng ta".Ông Fagel cũng gọi EU là "một dự án thất bại".  Khi được hỏi liệu Thủ tướng David Cameron - người kêu gọi trưng cầu dân ý và vận động ở lại, có nên từ chức nếu Anh bỏ phiếu ủng hộ Brexit, ông Farage nói: "Ngay lập tức". Trong khi đó, Ngoại trưởng Anh Philip Hammond, người vận động cho chiến dịch ở lại, nói: "Đây là một sự kiện bất thường và nó sẽ làm thay đổi tiến trình lịch sử Anh".

Thủ tướng Anh David Cameron đã có bài phát biểu bên ngoài văn phòng của ông sau khi kết quả Brexit cuối cùng được công bố. Ông nói rằng ông sẽ nỗ lực "ổn định con thuyền" trong những tuần và tháng tới, song "một sự lãnh đạo mới" là cần thiết. Ông sẽ hướng tới việc có một thủ tướng mới thay thế vào tháng 10 năm nay và khẳng định, n"guyện vọng của người dân Anh là sự chỉ dẫn cần phải được thực hiện". Đứng bên cạnh vợ mình, bà Samantha, ông Cameron cho biết, ông đã thông báo với Nữ hoàng về quyết định của ông sẽ tiếp tục tại vị trong thời gian ngắn, và sau đó sẽ trao quyền cho một thủ tướng mới vào thời gian Đảng Bảo thủ tổ chức Đại hội tháng 10 tới. Đối thủ trong Đảng Bảo thủ của ông Cameron - cựu Thị trưởng London Boris Johnson, người trở thành gương mặt nổi bật nhất của chiến dịch "ra đi" - giờ được chờ đợi sẽ tìm kiếm thay thế vị trí Thủ tướng.

Thị trường hỗn loạn
Đồng bảng Anh đã giảm giá xuống mức thấp nhất kể từ năm 1985 đến nay, xuống còn khoảng 1,33 USD ăn 1 bảng vào sáng sớm 24.6.  Đồng tiền này đã mất giá 3% chỉ trong những khoảnh khắc đầu tiên khi kết quả kiểm phiếu được công bố ở Sunderland, và rơi tiếp tới 6,5% so với đồng euro. Tỷ phú George Soros thậm chí còn dự đoán tỷ giá này sẽ rơi xuống còn 1,15 USD. Các thị trường tài chính toàn cầu đã giảm mạnh khi kết quả đầy đủ được công bố. 

Quyết định ra đi khiến nền kinh tế lớn thứ năm thế giới đối mặt với sự không chắc chắn về viễn cảnh tăng trưởng cũng như sự hấp dẫn của nền kinh tế với các nhà đầu tư, và có thể gây tổn hại cho các nền kinh tế khác ở Châu Âu cũng như các nước. Các chuyên gia nhận định, ít nhất tăng trưởng của Anh sẽ bị tác động trong ngắn hạn và thậm chí có thể đẩy Anh vào suy thoái. Ngân hàng Anh có thể phải cắt tỷ lệ lãi suất vốn đã thấp kỷ lục ở mức 0,5% hiện nay xuống bằng 0, còn các nhà tín dụng sẽ phải cân nhắc tài trợ cho thâm hụt cán cân thanh toán của Anh hiện nay. 

Lâu dài hơn, rời khỏi EU sẽ khiến Anh phải trả giá khi tiếp cận thị trường chung không có rào cản thương mại của EU, và có nghĩa là Anh sẽ phải tìm kiếm những hiệp định thương mại mới với các nước trên thế giới. Tuần qua Tổng thống Pháp Francois Hollande đã lên tiếng cảnh báo điều này, còn Tổng thống Mỹ Obama nói Anh sẽ "đứng vào cuối hàng" trong các cuộc đàm phán với Mỹ. 

Hầu hết các nhà dự đoán cũng cho rằng tỷ lệ thất nghiệp của Anh, hiện đang ở mức 5% - thấp nhất trong 10 năm qua, sẽ tăng lên khi Anh rời khỏi EU.

EU quyết tâm đoàn kết
Về chính trị, như Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk nói, "không thể có cách nào tiên liệu được hết những hệ quả chính trị từ sự kiện này, đặc biệt là đối với Vương quốc Anh". Chính Liên hiệp Vương quốc Anh giờ đây đối mặt với mối đe dọa về sự sống còn của mình, bởi Scotland đã bỏ phiếu 62% ủng hộ ở lại EU và có thể sẽ gây sức ép để tổ chức một cuộc trưng cầu mới về việc có độc lập hay không, sau khi họ đã bỏ phiếu năm 2014 để ở lại Liên hiệp Anh. Bộ trưởng thứ nhất của Anh phụ trách Scotland nói rằng, cuộc trưng cầu "làm rõ rằng người dân Scotland thấy tương lai của họ là một phần trong EU". Trong khi đó, đảng dân tộc lớn nhất của Bắc Ireland - đảng Sinn Fein, nói rằng kết quả trưng cầu cho thấy cần thiết phải có bỏ phiếu về việc Bắc Ireland có nên rời khỏi Liên hiệp Anh hay không.

Với EU, Brexit sẽ khiến EU sẽ yếu hơn khi đối mặt với việc ra đi không chỉ của một quốc gia đề xuất thị trường tự do nhiều nhất, mà còn là một thành viên có quyền phủ quyết của Hội đồng Bảo an LHQ, một quốc gia có quân đội mạnh. EU sẽ mất đi 1/6 sản lượng kinh tế của mình. Ông Cameron sẽ chính thức thông báo kết quả cho các đối tác Châu Âu trong vài ngày tới và chuẩn bị đàm phán cho việc ra khỏi EU. Dự kiến thủ tục "ly dị" của Anh với EU sẽ mất khoảng 2 năm. 

Các lãnh đạo cực hữu ở Hà Lan và Pháp lập tức yêu cầu tổ chức trưng cầu ở chính nước họ. Bà Marine Le Pen, lãnh đạo Mặt trận Dân tộc Pháp tuyên bố kết quả này là "thắng lợi cho tự do", còn lãnh đạo cực hữu Hà Lan Geert Wilders nói: "Chúng ta muốn có trách nhiệm với chính đất nước chúng ta, đồng tiền của chúng ta, biên giới của chúng ta và chính sách nhập cư của chúng ta".Nhìn chung, giới phân tích cho rằng Brexit là hồi chuông cảnh tỉnh: EU ở dạng thức như hiện nay là không hiệu quả.

Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk thừa nhận rằng ông thất vọng với kết quả Brexit: "Có một thực tế không cần phải che đậy đó là chúng ta mong muốn một kết quả khác trong cuộc trưng cầu dân ý ngày hôm qua. Vào thời điểm này, tôi nhận thức được đầy đủ mức độ nghiêm trọng, thậm chí là hệ lụy xấu về mặt chính trị".

Tuy nhiên, ông trấn an thế giới rằng EU sẽ không tan rã: " Ngày hôm nay, thay mặt cho 27 vị lãnh đạo, tôi có thể nói rằng chúng ta quyết tâm gìn giữ sự nhất thể của 27 thành viên. Đối với tất cả chúng ta, Liên minh là khuôn khổ dành cho một tương lai chung của chúng ta. Tôi cũng muốn đảm bảo rằng sẽ không có một khoảng trống pháp lý nào. Cho tới thời điểm Vương quốc Anh chính thức rời khỏi Liên minh châu Âu, luật pháp của EU vẫn sẽ tiếp tục được áp dụng tại Vương quốc Anh". Còn Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg nói rằng vị trí của Anh trong NATO không thay đổi: "Anh vẫn sẽ là một đồng minh mạnh và đầy cam kết của NAO, và sẽ tiếp tục đóng vai trò hàng đầu của họ trong liên minh của chúng ta". Trước đó NATO đã thúc giục Anh ở lại EU và theo ông Stoltenberg, NATO tiếp tục tìm kiếm hợp tác chặt hơn với EU.