Vượt qua chông gai

Ngoại trưởng Mỹ đã có bài phát biểu đầy cảm xúc tại khách sạn Daewoo, Hà Nội khi nhắc lại những chông gai mà Việt Nam – Hoa Kỳ đã trải qua cũng như những nỗ lực không ngừng của cả hai bên để đạt được những bước phát triển vượt bậc như ngày hôm nay.

Ông Kerry nói rằng, ông rất biết ơn nhân dân Việt Nam đã giúp Mỹ tìm hàng nghìn tử sĩ của họ trong khi vẫn còn hàng nghìn liệt sĩ Việt Nam mất tích. Bản thân ông đã trực tiếp đến Việt Nam, tìm hiểu câu chuyện về những người mất tích để được chứng kiến người dân Việt Nam “đào cả ruộng lúa của họ, cho chúng tôi vào nhà họ. Nhiều dịp họ dắt chúng tôi qua cả những bãi mìn” trong quá trình tìm kiếm người Mỹ mất tích trong chiến tranh.

Ngoại trưởng Mỹ chia sẻ: “Cùng nhau chúng ta đã đưa ra câu trả lời cho hàng trăm gia đình”. Ông nhấn mạnh: “Công việc này sẽ còn tiếp tục cho đến khi nào vẫn còn lý do để tìm kiếm”.

Nhà ngoại giao Mỹ cũng nhắc lại những cái tên góp phần quan trọng trong việc đưa ra những quyết định khó khăn để đi tới bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ. Trong đó, phía Việt Nam không thể không nhắc tới Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch, Đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Hoa Kỳ  Lê Văn Bàng, Tổng Bí thư Đỗ Mười, Chủ tịch nước Lê Đức Anh.

Đổi thay mạnh mẽ

Ngoại trưởng John Kerry cho rằng, bây giờ nói đến Việt Nam người ta không nhớ đến chiến tranh nữa. Ông nhắc lại, trong chuyến thăm Hoa Kỳ mới đây của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, hai bên đã nói nhiều hơn về hợp tác kinh tế, giáo dục, trao đổi sinh viên, những người Mỹ gốc Việt cũng đang tìm hiểu nhiều hơn về quê hương họ, về nơi ông cha họ sinh ra. 
“Đã đến lúc hãy nhìn về phía trước. Quan hệ Việt Nam  - Hoa Kỳ  không phải bị đinh hình bởi những gì đã có. Việt Nam  - Hoa Kỳ giờ đã hòa giải xong rồi. Hãy nhìn vao sự chuyển biến của chúng ta”, ông Kerry nhấn mạnh.

Ngoại trưởng Mỹ cũng đề cập tới những con số thể hiện bước nhảy vọt trong quan hệ hai nước như, hiện nay có tới 17.000 sinh viên Việt Nam đang học tập ở Hoa Kỳ, trong khi thời kỳ đầu con số này chỉ là 800 người. Chỉ trong 20 năm bình thường hóa quan hệ, thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã tăng hơn 70 lần từ 451 triệu USD năm 1995 đến năm 2014 đã trở thành 36 tỉ USD, theo số liệu từ Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ. 

Năm 2013, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống Mỹ Barack Obama khởi đầu quan hệ đối tác giữa hai chính phủ, cam kết tăng cường quan hệ trong nhiều kĩnh vực: Khoa học, giáo dục, y tế, công nghệ cao, internet, quan hệ giữa quân đội với quân đội… 

Đặc biệt là việc hai nước cùng tham gia thương thảo Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), góp phần tăng cường quan hệ thương mại hai nước nói riêng và với các nước khác nói chung.

Chia sẻ quan tâm

Ngoại trưởng John Kerry cho biết, trong chuyến thăm Hoa Kỳ của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, hai bên đã ký một biên bản ghi nhớ, là một phần của nghị trình an ninh, y tế toàn cầu, để tăng cường năng lực, ngăn ngừa cũng như đối phó với các bệnh truyền nhiễm. Hai bên chia sẻ quan tâm về các mối đe dọa y tế với toàn cầu và kêu gọi các quốc gia cần tăng cường năng lực đối phó.

Một vấn đề được Việt Nam – Hoa Kỳ đặc biệt lưu tâm, theo ông Kerry, là tự do lưu thông và giải quyết hòa bình xung đột ở Biển Đông. 

“Hoa Kỳ nói rõ không bênh bên nào nhưng chúng tôi ủng hộ quy trình giải quyết tranh chấp bằng hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế. Luật pháp quốc tế coi tất cả các nước bình đẳng, nó không thừa nhận những ảnh hưởng hoặc quyền của nước lớn để áp đặt ý chí lên nước nhỏ hơn. Luật pháp quốc tế cũng nói rõ, giải quyết xung đột phải dựa trên ai có lập luận tốt hơn chứ không phải ai có quân đội tốt hơn”, Ngoại trưởng Mỹ khẳng định.

Hoa Kỳ cho rằng dù lớn hay nhỏ, tất cả các nước cần cố gắng không có những hành động mang tính khiêu khích, gây căng thẳng, dẫn đến quân sự hóa trên biển.

Ông Kerry cũng cho hay, Việt Nam và Hoa Kỳ đã đặt được cột mốc mới về xử lý đất bị nhiễm dioxin, đặc biệt là gần sân bay Đà Nẵng, tìm và rà phá vật liệu nổ từ chiến tranh. Ông nhấn mạnh: “Nỗ lực chung của chúng ta đã góp phần xóa bỏ bớt những rào cản, nghi ngờ giữa hai nước. Tôi hy vọng những vấn đề khác mà hai nước chúng ta tranh luận trong nhiều năm vừa qua sẽ đạt được tiến bộ”.

Kết thúc bài phát biểu, Ngoại trưởng Mỹ khẳng định: “Chúng ta đang đứng đây để kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, đây là bằng chứng chứng tỏ rằng số phận không bắt chúng ta phải lặp lại những lỗi lầm trong quá khứ. Chúng ta có khả năng vượt qua những cay đắng và dùng sự tin cậy thay thế nghi ngờ, sự ghét bỏ được thay thế bằng sự tôn trọng. Hoa Kỳ và Việt Nam đã chứng minh được rằng, những người cựu thù có thể trở thành đối tác, kể cả trong một thế giới phức tạp chúng ta đang đối mặt hôm nay”.