Thượng nghị sĩ John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện nói, Mỹ cần đi vào giới hạn 12 hải lý để làm rõ rằng Mỹ không công nhận tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở các đảo nhân tạo.

"Đó là một sai lầm nguy hiểm khi mặc nhiên công nhận một cách không chính thức chủ quyền đảo nhân tạo của Trung Quốc" - ông McCain phát biểu tại một phiên điều trần của ủy ban trước chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Tập Cận Bình.

Thượng nghị sĩ McCain cho biết, không vi phạm luật quốc tế, Trung Quốc đã điều tàu hải quân vào khu vực 12 hải lý của đảo Aeutian khi Tổng thống Mỹ kết thúc chuyến thăm gần đây tới Alaska. "Mỹ cần khẳng định quyền hàng hải của mình một cách mạnh mẽ" - ông McCain nói.

Theo ông David Shear, trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ về các vấn đề an ninh Châu Á-Thái Bình Dương, tàu Mỹ đã không đi vào giới hạn 12 hải lý kể từ năm 2012. Đô đốc Harry Harris, chỉ huy Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương cho biết, Mỹ cũng không bay trực tiếp vào vùng không phận trên các đảo nhân tạo mà Trung Quốc mới bồi đắp.

Các thượng nghị sĩ đặt câu hỏi dồn dập với ông Harris và Shear rằng liệu Lầu Năm Góc có yêu cầu Nhà Trắng cho phép tàu Mỹ đi vào khu vực 12 hải lý hay không và câu trả lời là gì.

Cuối cùng ông Harris thừa nhận: "Tôi tin rằng chúng ta cần phải được phép thực hiện quyền tự do lưu thông trên biển và trên không ở Biển Đông tại khu vực những hòn đảo này". Ông Harris nói đang chờ chỉ thị từ cấp trên.

Trong khi đó, ông Shear cho biết, việc thực thi quyền tự do đi lại ở khu vực các đảo nhân tạo chỉ là một lựa chọn. "Chỉ riêng tự do hàng hải không thể ngăn chặn các hoạt động của Trung Quốc" - ông Shear nói.

Thượng nghị sĩ Dan Sullivan chỉ ra phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Ash Carter hôm 16.9 rằng Mỹ sẽ không lùi bước trong việc bảo đảm tự do hàng hải trong khu vực.

"Không nên có sai lầm: Mỹ sẽ cho tàu thuyền, máy bay hoạt động ở bất cứ nơi nào mà luật quốc tế cho phép, giống như Mỹ đang làm trên khắp thế giới. Rốt cục thì việc biến một bãi đá ngầm thành một sân bay không chứng tỏ được quyền chủ quyền hoặc hạn chế lưu thông trên biển và trên không" - ông Carter khẳng định.

Máy bay hải quân Mỹ tuần tra ở Biển Đông (21.5.2015)