Bất tín và chiến sự
Điện Kremlin ngày 21.6 dẫn lời Tổng thống Nga cho biết, ông Putin hy vọng rằng kế hoạch hòa bình của Tổng thống Ukraina Poroshenko sẽ không phải là một “tối hậu thư” với lực lượng thân Nga, mà là cơ hội để đối thoại. Ông cảnh báo, lệnh ngừng bắn chỉ có thể tồn tại và hiện thực hóa được nếu như có những hành động thiết thực để khởi động đàm phán giữa các bên. Ông Putin cũng kêu gọi tất cả các bên – gồm cả lực lượng vũ trang thân Nga - ngừng bắn và ngồi vào bàn đối thoại.
Sự ủng hộ của ông Putin được xem là khó khăn lớn nhất với Tổng thống Ukraina khi đưa ra kế hoạch hòa bình, khi mà quan hệ giữa Nga và Ukraina đang xấu chưa từng thấy.
Tuy nhiên, hy vọng về các cuộc đối thoại của ông Putin xem ra gặp nhiều thách thức từ cả hai phía. Tổng thống Poroshenko, sau khi công bố kế hoạch hòa bình 15 điểm hôm 20.6 nhằm chấm dứt xung đột ở phía đông Ukraina, đã gặp các lãnh đạo các tỉnh miền đông và hứa tôn trọng việc sử dụng tiếng Nga ở đây, song ông từ chối đàm phán trực tiếp với lãnh tụ các nhóm vũ trang thân Nga.

Còn các nhóm vũ trang trước đó cũng đã bày tỏ sự nghi ngờ với lệnh ngừng bắn. Thủ tướng nước Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự phong - ông Alexander Borodai - phát biểu tại một cuộc họp báo rằng lệnh ngừng bắn sẽ không có hiệu lực, và kêu gọi Nga gửi lực lượng gìn giữ hòa bình tới. Ông Borodai cho biết, các hoạt động chiến sự vẫn tiếp diễn từ tối 20.6.

“Pháo binh của Poroshenko giội xuống Slaviansk và lực lượng phòng không đã tiến hành vài cuộc không kích. Lời nói về lệnh ngừng bắn vẫn chỉ là lời nói. Hoạt động chống khủng bố nhằm vào người dân Donbass vẫn đang diễn ra đầy đủ” - ông Borodai nói. Pavel Gubarev - một lãnh tụ vũ trang khác - cho biết, cả quân đội Ukraina không tuân lệnh ngừng bắn và cả ông Poroshenko đã nói dối: “Không hề có lệnh ngừng bắn nào cả”.

Ngay trong đêm 20.6, các nhóm dân phòng cũng đã tấn công các vị trí của Ukraina ở biên giới với Nga và một căn cứ quân sự tại đây, làm 8 sĩ quan Ukraina bị thương. Cuộc tấn công này bị lực lượng chính phủ dập tắt ngay lập tức - người phát ngôn của chính phủ Vladyslav Seleznyov cho biết. 

Trước đó, Tổng thống Poroshenko nói rằng, quân đội Ukraina sẵn sàng hành động nếu lệnh ngừng bắn bị vi phạm. Ông cho biết, ông có “kế hoạch B để đối phó với những người lợi dụng kế hoạch hòa bình: “Chúng tôi có đủ lực lượng và ý chí chính trị để tung ra cú đấm quyết định với các nhóm vũ trang bất hợp pháp”.

Thách thức lớn

Trước đó, Tổng thống Nga Putin đã ra lệnh cho các đơn vị quân sự ở miền Trung nước Nga sẵn sàng chiến đấu. Ông cũng ra lệnh tập trận từ 28.6 với 5.500 thiết bị quân sự - Người phát ngôn của Bộ Quốc phòng Nga Vladimir Anikin cho biết. Từ Kiev, Bộ Ngoại giao Ukraina đã chỉ trích cuộc tập trận của Nga là “không góp phần bình thường hóa tình hình ở Ukraina và thực hiện sáng kiến hòa bình của chính quyền Ukraina”. 

Bộ Ngoại giao Ukraina cũng đã tỏ ra lo ngại về các hoạt động của Nga gần biên giới hai bên, cụ thể là việc Nga tập trung lực lượng gần biên giới. Ukraina cũng nói rằng có nhiều bằng chứng cho thấy “vũ khí và thiết bị quân sự đang được cung cấp cho quân khủng bố”.

Ở Donetsk, khoảng 100 binh sĩ của Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự phong đã tuyên thệ trung thành, một hành động thách thức kế hoạch hòa bình của ông Poroshenko. Họ hô vang khẩu hiệu “bảo vệ Donetsk đến giọt máu cuối cùng”. Theo các nhà phân tích, sự nghi kỵ giữa các bên sẽ khiến cho lệnh ngừng bắn gặp nhiều thách thức. 

Ngay cả phương Tây cũng có những động thái làm xói mòn lòng tin giữa các bên. Tổng thống Mỹ Barack Obama đã điện đàm với Tổng thống Pháp Francois Hollande và Thủ tướng Đức Angela Merkel về tình hình Ukraina, và các nhà lãnh đạo phương Tây nhất trí rằng Mỹ và EU sẽ bắt Nga phải trả giá nếu Nga không làm dịu được cuộc khủng hoảng. 

Bộ Thương mại Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt với 7 cá nhân ở miền đông Ukraina, và đe dọa sẽ tiếp tục đưa ra các biện pháp trừng phạt về tài chính, quốc phòng, công nghệ nếu cần thiết.