Đáp trả cứng rắn

Cả Triều Tiên và Iran đều lại phóng tên lửa. Triều Tiên phóng thử lần thứ 2 tên lửa đạn đạo liên lục địa và doạ sẽ đưa cả nước Mỹ vào tầm ngắm.

Sau thời gian dài kiềm chế, Nga lần đầu tiên đã thể hiện thái độ rất cứng rắn khi buộc các cơ quan ngoại giao và lãnh sự của Mỹ ở Nga phải giảm bớt số nhân viên - một hình thức trục xuất gián tiếp nhân viên ngoại giao và lãnh sự Mỹ ở Nga - và chấm dứt hoạt động của một số cơ sở của Mỹ 
ở Nga.

Với những biện pháp trừng phạt mới nói trên, Quốc hội Mỹ thể hiện thái độ gay gắt về việc Nga tiếp nhận Crưm và hậu thuẫn phe ly khai chống chính phủ ở Ukraina, đặc biệt vì cho rằng Nga đã can dự vào cuộc bầu cử Tổng thống hồi cuối năm qua ở Mỹ.

Luật này làm khó cho Tổng thống Mỹ Donald Trump bởi ông Donald Trump đang tìm cách gây dựng sự khởi đầu mới cho mối quan hệ giữa Mỹ và Nga. Nga không phản đối gì thì sẽ bị coi là yếu thế và Quốc hội Mỹ còn dấn tới nữa.

Nga trả đũa như hiện đang bắt đầu làm thì quan hệ giữa hai nước càng thêm khó có thể được cải thiện và ông Donald Trump vì thế càng thêm khó xúc tiến việc cải thiện quan hệ với Nga.

Ngoài ra, ông Donald Trump còn thêm khó xử khi sử dụng hay không sử dụng quyền phủ quyết của Tổng thống để ngăn cản hay cho luật này có hiệu lực thì cũng đều không hiệu quả. Ông Donald Trump có thể phủ quyết luật nhưng lưỡng viện lập pháp Mỹ hiện có thừa đủ đa số 2/3 cần thiết để lật ngược sự phủ quyết của ông Donald Trump.

Triều Tiên bị Quốc hội Mỹ trừng phạt vì tiếp tục chương trình hạt nhân và tên lửa. Còn Iran thì bị Quốc hội Mỹ trừng phạt bởi tuy đã có thoả thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của mình nhưng vẫn tiếp tục chương trình tên lửa.

Quốc hội Mỹ cho rằng dùng những biện pháp trừng phạt như thế sẽ ép buộc được cả ba nước kia tuân thủ những yêu cầu và điều kiện của Mỹ. Không thể nói những biện pháp trừng phạt này không gây khó khăn và thiệt hại gì cho các đối tác bị trừng phạt. Nhưng phản ứng của họ lại đồng thời cho thấy không phải không có phản tác dụng gì đối với Mỹ.

Iran và Triều Tiên có cách trả đũa Mỹ khác Nga là Mỹ càng thể hiện thái độ như vậy thì họ lại càng bám giữ vào việc duy trì và tiếp tục phát triển chương trình tên lửa. Giống như hai đối tác này, Nga cũng sẽ dùng thái độ găng để đối phó với sự làm găng từ phía Quốc hội Mỹ.

Tính hai mặt

Cho nên, câu chuyện về trừng phạt lẫn nhau trong quan hệ giữa các quốc gia luôn có hai mặt của nó là trừng phạt người và tự hại mình.

Từ xưa tới nay và với đối tác nào cũng như vậy. Mỹ trừng phạt, bao vây và cấm vận Cuba suốt bao thập kỷ mà đâu có khuất phục được Cuba để rồi cuối cùng vẫn cứ phải bình thường hoá quan hệ với Cuba.

Giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran được Mỹ và EU coi là kết quả của chính sách trừng phạt Iran, theo kiểu vì bị làm khó quá và thua thiệt nhiều quá nên Iran mới chịu nhượng bộ. Trên thực tế hoàn toàn không hẳn như vậy, bởi chính họ cũng đã phải chịu nhượng bộ rất cơ bản và đáng kể để có được thoả thuận ấy với Iran.

Triều Tiên cũng là một ví dụ điển hình. Mỹ, EU, Liên Hợp Quốc và cả một số nước khác đã gây áp lực bằng cách trừng phạt này từ lâu rồi đối với Triều Tiên nhưng đâu đã buộc được nước này từ bỏ chương chính hạt nhân và tên lửa.

Ngoài ra, đã từ lâu nay trên thế giới đã có sự ràng buộc và gắn kết lợi ích giữa các đối tác với nhau đến mức đối tác này bị thua thiệt thì không thể không ảnh hưởng đến các đối tác khác.

Trừng phạt Nga như thế, Quốc hội Mỹ không những chỉ làm cho mối quan hệ giữa Quốc hội và ông Donald Trump thêm trắc trở mà còn làm ảnh hưởng tiêu cực đến lợi ích của nhiều đối tác trong quan hệ hợp tác của họ với Nga.

EU và nhiều thành viên EU đã ngay lập tức không chỉ thể hiện thái độ phản đối mà còn tuyên bố cũng sẽ trả đũa Mỹ. Mối quan hệ giữa Mỹ với các nước này - vốn là những đồng minh và đối tác chiến lược quan trọng của Mỹ vì thế không thể không bị ảnh hưởng tiêu cực.

Với kiểu cách trừng phạt này, Quốc hội Mỹ và chính phủ những nước chủ trương áp dụng các biện pháp trừng phạt kỳ vọng là tình hình đất nước khó khăn thì dân tình sẽ càng bất bình với chính phủ, kích động sự tự chuyển đối từ bên trong quốc gia ấy.

Trong thực tế, áp lực và sự thù địch từ bên ngoài càng làm cho đất nước bị trừng phạt thêm đoàn kết nội bộ, nỗ lực cố gắng, bền chí chịu đựng và đối phó. Đấy cũng là chuyện tự hại mình đối với những bên chủ trương trừng phạt kẻ khác.