Đầu tiên, ông Kim Jong Un lên cân rất nhiều. Rồi ông đi khập khiễng. Giờ ông biến mất khỏi công chúng từ hôm 4.9, và trong khoảng thời gian đó ông đã không có mặt tại các sự kiện quan trọng như cuộc họp của quốc hội Triều Tiên hôm 2.10, và lễ kỷ niệm lần thứ 17 ngày cố lãnh đạo Kim Jong Il cha ông được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Lao động Triều Tiên hôm 7.10.

Những sự kiện này có thể không đủ để nói lên điều gì. Có thể ông Kim chỉ  bị ốm. Trên thực tế, báo chí chính thức của Triều Tiên đã tuyên bố  Kim Jong Un “không được khỏe” mà không giải thích gì thêm.

Tuy nhiên chuyến thăm cuối tuần qua của các nhà lãnh đạo số 2 và số 3 của Triều Tiên tới Hàn Quốc đã gây nhiều băn khoăn. Các nhà lãnh đạo này tới dự lễ bế mạc Asiad và phát biểu rằng Triều Tiên sẵn sàng tổ chức cuộc gặp cấp cao vào mùa thu này – phía Hàn Quốc cho biết. Các nhà phân tích đặt dấu hỏi, tại sao các quan chức Triều Tiên lại quyết định vào phút chót chuyến thăm Hàn Quốc?

Liệu có đảo chính?

“Tôi không nghĩ rằng có ai đó ngoài Bình Nhưỡng thực sự biết chuyện,” Michael Green – nhà phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ nói. “Việc các nhân vật số 2 và 3 của Triều Tiên đi ra nước ngoài đồng thời, sau khi nhân vật số 1 là ông Kim Jong Un cũng như vợ ông biến mất trước công chúng, là điều rất bất thường. Một việc chưa từng thấy”.

Điều đó cũng đủ để một số người nghĩ tới khả năng liệu có đảo chính đã xảy ra?

“Liệu ông Kim Jong Un đã bị lật đổ chưa?” nhà phân tích Gordon Chang viết trên tờ Daily Beast. Tất nhiên ở một đất nước  ít thông tin nhất trên thế giới thì kịch bản gì cũng có thể. Chúng ta sẽ biết nhiều hơn khi xem ai xuất hiện trong lễ kỷ niệm ngày thành lập Đảng Lao động vào 10.10 tới”.

Tờ Daily Beast cũng dẫn một nguồn tin cho biết, tuần trước Triều Tiên đã áp dụng lệnh cấm một giấy phép đi lại mới để ra vào đất nước.

Đại sứ từ chối câu hỏi về sức khỏe ông Kim

Hôm 7.10, phó đại sứ Triều Tiên tại Liên Hợp Quốc Ri Tong Il đã từ chối câu hỏi của CNN rằng liệu những tin đồn trên có ý nghĩa nào đó lớn hơn không, chẳng hạn như sự bất ổn và báo hiệu thay đổi ở Triều Tiên.

Đại sứ Ri nhắc đến vấn đề đi lại ở trong nước và nói rằng các công dân có quyền đi lại.

Khi được hỏi về tình trạng của ông Kim Jong Un, đại sứ thoái thác rằng ông có chương trình khác cần tham dự và rời đi.

Một người đào ngũ khỏi Triều Tiên – ông Jang Jin Sung, người từng là quan chức tuyên truyền dưới thời cố lãnh đạo Kim Jong Il, nói rằng ông Kim con đã là con rối của một nhóm quyền lực trong bóng tối.

 

 

 

Nhà lãnh đạo biểu tượng

Jang Jin Sung, hiện đang sống ở Hàn Quốc, nói rằng, các quan chức kỳ cựu trong Bộ Tổ chức và Hướng dẫn OGD là những người nắm giữ quyền lực thực sự. Họ rất thân thiết với cố lãnh đạo Kim Jong Un và không chịu ơn con trai ông, cũng không biết nhiều về ông Kim trẻ.

“Kim Jong Un là một người đứng đầu nhà nước có tính biểu tượng,” Jang nói. “Ông ta trở thành lãnh tụ tối cao một cách biểu tượng. Ông ta không kế thừa tất cả lòng trung thành, lòng tin, sự kết nối, kinh nghiệm. Ông ta là một người mới, cho nên vị trí của ông ta trong hệ thống không giống như ông bố”.

Jang Jin Sung cho biết, ông ta đã nói chuyện với các nguồn tin cấp cao ở Triều Tiên những ngày qua. Ông cho rằng, về cơ bản, OGD không còn trung thành với mệnh lệnh của người đang cầm quyền nữa.

Quyền lực trong bóng tối

CNN cũng như các quan chức tình báo Mỹ không thể khẳng định câu chuyện của Jang Jin Sung có xác thực hay không. Nhưng Ken Gause – người nghiên cứu về Triều Tiên suốt 2 thập kỷ qua cho CNA Corp, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên cung cấp các nghiên cứu và phân tích cho các cơ quan chính phủ Mỹ - đồng ý rằng OGD có ảnh hưởng rất lớn.

Victor Cha, giáo sư Đại học Tổng hợp Georgetown, cho rằng, ý tưởng ông Kim Jong Un đã bị OGD lật đổ là một giả thuyết “đôi khi ta nghe thấy từ các nhà ngoại giao Châu Âu đóng tại Triều Tiên”. Ngay cả những bức ảnh tuyên truyền trong đó ông Kim xuất hiện không đẹp, như có hình ảnh vòng bụng hay ông quay đầu lại, cũng được Victor Cha xem là bằng chứng cho giả thuyết đó. “Đây là những dấu hiệu của OGD rằng họ đang kiểm soát nhiều hơn là Kim Jong Un”.

Đơn giản là ốm

Jonathan Pollack, chuyên gia các vấn đề Đông Á ở Viện nghiên cứu Brookings, giảm nhẹ khả năng có xảy ra đấu tranh quyền lực ở Triều Tiên. Ông cho rằng âm mưu cấp cao nhằm tác động tới ông Kim Jong Un là kịch bản khả thi hơn so với các cố gắng tước bỏ quyền lực của ông.

Tuy nhiên giả thuyết áp đảo khác là ông Kim chỉ đơn giản là đang ốm.

Ông có tiền sử gia đình bị bệnh tiểu đường, béo phì, ông lại thích “những thứ tệ hại nhất của nền văn hóa pop phương Tây như đồ uống Cokes hay khoai tây chiên” – nhà phân tích Green nhận xét.

Andrei Lankov, nhà phân tích tại Đại học Kookmin ở Seoul, nghi ngờ giả thuyết ông Kim đang trong tình huống nghiêm trọng. “Người ta ai cũng ốm, tôi không phóng đoán quá nhiều từ những việc này,” ông nói.

Lankov tin rằng ông Kim vẫn đang nắm quyền và đã đạo diễn chuyến thăm của các quan chức Triều Tiên tới Hàn Quốc hôm 4.10. Ngoại giao của Triều Tiên luốn được kiểm soát chặt chẽ. Và lý do để Triều Tiên có cách tiếp cận thân thiện hơn là vấn đề kinh tế, ông Lankov nói. “Họ muốn tiền của Hàn Quốc và họ muốn thương mại bình thường mà hiện giờ do Hàn Quốc trợ cấp”.

Cụ thể Triều Tiên muốn Hàn Quốc bãi bỏ cái gọi là Biện pháp 24.5 – lệnh cấm vận thương mại khá nặng nề thực hiện từ 2010 sau khi quân đội Triều Tiên đánh chìm một chiếc tàu của Hàn Quốc làm chêt 24 thủy thủ.

Trả giá tệ hại

Trong trường hợp kịch bản chính trị tệ nhất xảy ra – ông Kim đã mất quyền lực, thì Triều Tiên sẽ là mối lo ngại cực kỳ lớn – nhà phân tích Victor Cha nói, bởi lý do là chưa rõ ai là người kế nhiệm.

“Nếu có một cuộc đấu tranh quyền lực nội bộ, chúng ta không biết an ninh của vũ khí hạt nhân, an ninh của tên lửa ra sao, và nó có thể được biểu hiện bằng các hành động quân sự thường chống lại Hàn Quốc, dù là cố ý hay vô ý, và sau đó có thể gây ra cái giá phải trả lớn hơn nhiều trên bán đảo Triều Tiên”, ông Cha nói.

“Vì vậy nếu kịch bản đó xảy ra ở Triều Tiên thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới mọi người trên thế giới bên ngoài theo cách rất tệ hại”.