Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ thăm Việt Nam từ ngày 23.5 tới. Rất nhiều vấn đề quan trọng sẽ được đề cập đến trong chuyến thăm kéo dài đến ngày 25.5, từ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP, hợp tác an ninh khu vực đến việc bàn thảo dỡ bỏ cấm vận vũ khí sát thương.

Nhưng với mối quan hệ ngày càng chặt chẽ hơn giữa hai nước, chính thức hóa bằng việc xây dựng quan hệ Đối tác Toàn diện năm 2013, có nghĩa là còn nhiều lĩnh vực rộng lớn hơn mà hai nước có thể tiếp tục cùng nhau hợp tác.

Một số sự kiện gần đây và các tuyên bố của Ngoại trưởng John Kerry, người sẽ tháp tùng ông Obama trong chuyến thăm Việt Nam, dường như cho thấy có nhiều lĩnh vực hợp tác khác ngoài vấn đề an ninh và thương mại.

Như thông tin báo chí đăng tải, đồng bằng sông Cửu Long ở miền nam Việt Nam đang trải qua đợt hạn hán nghiêm trọng do biến đổi khí hậu và chịu ảnh hưởng của việc xây đập thủy điện ở thượng nguồn Mekong. Ngoại trưởng John Kerry đưa ra tín hiệu rằng Mỹ sẽ giúp Việt Nam đối phó với vấn nạn này sau cuộc gặp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh bên lề hội nghị thượng đỉnh hạt nhân ở Washington hồi tháng 3.

Theo một thỏa thuận năm 2013, Mỹ đầu tư 17 triệu USD cho Chương trình phát triển rừng và đồng bằng của USAID ở một số tỉnh sông Mekong. Ngoài ra còn có sáng kiến hạ nguồn Mekong và Hạ tầng thông minh cho chương trình Mekong, cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và lập kế hoạch xây hạ tầng. Trong chuyến thăm của ông Obama dự kiến có thể có thông báo mới về số tiền dành cho các chương trình này, hoặc sáng kiến mới để chống hạn.

Giáo dục cũng là một lĩnh vực quan trọng mà hai nước có lợi ích chung. Sinh viên Việt Nam là một trong những nhóm sinh viên nước ngoài lớn nhất đang theo học tại Mỹ. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng giúp tài trợ chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright tại Đại học Kinh tế TPHCM, thành lập năm 1994 với đối tác là trường Kennedy của Harvard.

Một tuần trước chuyến thăm của ông Obama, ngày 16.5, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã chính thức ký giấy phép thành lập Đại học Fulbright - đại học tư nhân phi lợi nhuận đầu tiên của Mỹ ở Việt Nam. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cam kết đóng góp 20 triệu USD do dự án này.

Tuy nhiên, dự án vẫn đang tìm nguồn vốn khoảng 50-60 triệu USD nữa từ chính phủ và các tổ chức đối tác. Hy vọng việc này sẽ một lần nữa nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của Tổng thống Obama trong chuyến thăm sắp tới.

TPP và việc tái cân bằng của Mỹ về Châu Á - Thái Bình Dương, cùng hợp tác an ninh chắc chắn là vấn đề cấp bách nhất đối với mối quan hệ song phương của cả Mỹ và Việt Nam. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu và các vấn đề giáo dục cũng được nhấn mạnh không kém trong chuyến thăm của Tổng thống Obama.