Iran cố gắng xóa bằng chứng

Các nhà ngoại giao hôm qua 7.3 khẳng định với AP rằng tất cả các chuyên gia hạt nhân đều chính thức đồng ý để Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế IAEA gia tăng áp lực quốc tế đối với chương trình hạt nhân của Iran dù Tehran khẳng định vì mục đích hòa bình.

Trong khi Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) đang ủng hộ một biện pháp trừng phạt nặng thì Israel cảnh báo có thể sử dụng phương cách tấn công phủ đầu chống lại các cơ sở hạt nhân Iran để ngăn chặn việc sản xuất vũ khí nguyên tử.

Hai trong số những nhà ngoại giao cho hay quân nhân tại cơ sở quân sự Parchin có thể đang cố gắng xóa bằng chứng về vụ thử nghiệm một thiết bị nơ-tron nhỏ nhằm tiến hành thử một vụ nổ hạt nhân. Nhà ngoại giao thứ ba không xác nhận điều này, nhưng cho hay bất kỳ nỗ lực kích hoạt nơ-tron nào cũng có thể để cố gắng phát triển vũ khí hạt nhân.

Các nhà ngoại giao cho biết họ nghi ngờ nỗ lực xóa dấu vết vì một số phương tiện, thiết bị vận tải xuất hiện tại cơ sở hạt nhân giống như để xúc bỏ đất ô nhiễm.

Những tiền lệ

Những hình ảnh qua vệ tinh trên được các nước thành viên của IAEA cung cấp.

IAEA đã xác định Parchin bị nghi ngờ tiến hành thử nghiệm liên quan đến vũ khí hạt nhân. Trong một báo cáo hồi tháng 11 năm ngoái, IAEA nói rằng cơ sở này thử nghiệm chất nổ mạnh, nghĩa là để bắt đầu một chuỗi phản ứng hạt nhân.

Iran từng san phẳng cơ sở phức hợp Lavizan Shian ở miền bắc trước khi cho phép IAEA thanh sát. Tehran tuyên bố phá hủy địa điểm này để làm đường công viên. Tuy nhiên, khi các thanh sát viên đến đó cách đây 5 năm, họ tìm thấy dấu vết làm giàu uranium ở mức độ gần tương đương để sử dụng đưa lõi vào các đầu đạn hạt nhân.

Iran cũng bắt tay vào tu sửa ở quy mô lớn tại công ty điện lực Kalay-e, phía tây Tehran, trước khi để các thanh sát viên viếng thăm hồi 9 năm trước. Mặc dầu vậy, các mẫu lấy từ Kalay-e vẫn tố hoạt động làm giàu uranium ở mức độ đáng kể.

Một quan chức từ nước thành viên IAEA có nguồn tin tình báo tốt cho hay việc thử nghiệm nơ-tron tại Parchin được tiến hành giữa năm 2003 và 2020. Một người khác nói có vụ thử nghiệm như vậy khoảng năm 2003, song không rõ có thành công không.

Anh, Pháp, Đức, Israel và các đồng minh khác của Mỹ nghĩ rằng hoạt động trên vẫn được tiếp tục từ ngày đó. Các quan chức IAEA thì nói rằng họ không thể bình luận về vấn đề này.