Bà Mirlande Manigat.

Quyền lực mềm

Khác hẳn với vẻ bề ngoài thanh lịch và cách nói năng nhỏ nhẹ, chất “nổi loạn” ở Mirlande Manigat - người phụ nữ nay đã ở tuổi làm bà (70 tuổi), có bằng tiến sĩ triết học Đại học Sorbonne (Pháp) và hiện là Phó Hiệu trưởng Đại học Quisqueya tại thủ đô Port-au-Prince - thể hiện rõ qua tính cách “quả đấm thép bọc nhung”.

Bà khẳng định rằng chẳng có gì hơn ngoài sự đoạn tuyệt với thể chế khác thường của Haiti hiện nay. “Không thể chỉ có bạo lực và tàn bạo, điều đó phải được thay đổi. Chúng tôi không thể để hàng triệu người dân Haiti bị bỏ rơi thêm nữa” - bà Manigat lên tiếng tại trụ sở vận động tranh cử của mình ở Port-au-Prince.

Cho tới nay, thông điệp của bà Manigat vẫn đang gây tiếng vang nhất ở đất nước nghèo nhất Tây bán cầu này. Tình thế ngặt nghèo lúc này càng khiến cử tri Haiti, vốn đã quá chán ngán với chính phủ của đương kim Tổng thống René Préval, ngả sang phía một quyền lực có phần “mềm” hơn.

Kết quả các cuộc thăm dò cử tri gần đây đều cho thấy, bà Manigat đang là người nổi nhất trong số 19 ứng viên. Trong đó, thăm dò mới nhất do tổ chức độc lập Diễn đàn Kinh tế Haiti (HEF) nêu rõ: bà Manigat đang mở rộng đáng kể khoảng cách dẫn trước so với ứng viên được đương kim Tổng thống René Préval lựa chọn là kỹ sư Jude Celestin, tới tám điểm (30% so với 22%).

Điều đó cũng không có gì đáng ngạc nhiên, bởi ông Préval đã khiến người dân Haiti thất vọng do phản ứng chậm chạp sau động đất, đồng thời còn khiến cho đảng INITE (Thống nhất) của mình bị cử tri xa lánh do bị chỉ trích là để cho tệ nạn tham nhũng hoành hành. Đó là lý do khiến cử tri Haiti đã tỏ ra hồ hởi chào đón một ứng viên từ bên ngoài - ngôi sao hip-hop người Mỹ gốc Haiti hay làm từ thiện Wyclef Jean.

Nhưng sau khi Uỷ ban bầu cử Haiti loại ứng viên này với lý do không đủ tư cách hồi tháng Tám, có một câu hỏi dấy lên là: Wyclef Jean có được sự ủng hộ mạnh mẽ từ đâu. Phải chăng là từ chính sự thay đổi của người dân, đặc biệt là lực lượng trẻ chiếm tỉ lệ rất lớn.

Người “ngoại đạo”

Điều khiến nhiều chuyên gia ngạc nhiên là nay đa số người dân Haiti đã chuyển từ phía ủng hộ Jean sang vị “nữ chúa” Manigat - người còn làm lu mờ cả Michel “Sweet Micky” Martelly, ngôi sao nhạc pop Haiti, người đang ở vị trí thứ ba trong thăm dò của HEF với 11% phiếu ủng hộ.

Lý do có thể là do nhiều người Haiti nghĩ “đã đến lúc cần một phụ nữ lãnh đạo đất nước. Đó là Manigat, một học giả rất được tôn kính. Bà chiếm lĩnh nhiều vị trí được lòng dân mà Jean đã có được, và chúng phản ánh hình ảnh của bà như người bà với các cháu. Với nhiều người trong số họ, có vẻ như điều đó là để truyền cảm hứng tín nhiệm và lòng tin - nhà sử học và cũng là nhà phân tích chính trị nổi bật của Haiti, ông Georges Michel nói và nhấn mạnh: “Những phẩm chất ấy được đòi hỏi rất mạnh mẽ, vì đó là vị Tổng thống tương lai của Haiti, người chịu trách nhiệm giám sát 10 tỉ USD viện trợ tái thiết đất nước mà các nhà tài trợ quốc tế đã cam kết”.

Thậm chí dù không phải là phụ nữ, thì Manigat vẫn còn một trở ngại nữa - bà bị coi là một người ngoại đạo chính trị dù từng là Đệ nhất phu nhân của cựu Tổng thống Leslie Manigat.

Năm 1988, dưới ngọn cờ của Đảng Dân chủ quốc gia tiến bộ (RDNP) ông Leslie Manigat đắc cử Tổng thống trong cuộc bầu cử có bàn tay can thiệp của quân đội, nhưng chỉ sau bốn tháng tại vị ông đã bị lật đổ trong một cuộc đảo chính. Ông lại chạy đua lần nữa vào năm 2006 nhưng chỉ về nhì sau ông Préval.

Mặc dù ông Préval không hội đủ 50% số phiếu cần thiết để tránh bỏ phiếu vòng hai, nhưng Uỷ ban Bầu cử vẫn không tổ chức bỏ phiếu lại. Nhiều nhà phân tích dự đoán rằng, bà Manigat và những người ủng hộ có thể coi cuộc bầu cử 28.11 như cơ hội phục thù, đặc biệt là với sự hậu thuẫn của những cử tri Haiti đang đặt niềm tin vào “quyền lực sau ngai vàng” của phu quân từng giữ ghế Tổng thống nay đã 80 tuổi của bà.

Linh Quyên (Theo Time)