Chiếc Airbus A320-200 mang số hiệu chuyến bay QZ8501 đã cất cánh hôm 28.12 từ thành phố Surabaya của Indonesia chở theo 162 người, đã biến mất khỏi màn hình radar khi bay ngang qua biển Java lúc có một cơn giông. Không hề có báo động cầu cứu từ buồng lái hay những dấu hiệu khẩn cấp mà bình thường vẫn phát ra, khi một phi cơ mất tích hay chìm dưới biển.

Những dữ kiện này, đối với một số chuyên gia, có nghĩa là cơ trưởng Iriyanto, một cựu phi công quân đội kinh nghiệm, đã cố hạ cánh khẩn cấp mà chỉ bị va đập nhẹ.

Ông Dudi Sudibyo, tổng biên tập tạp chí hàng không Angkasa, cho hay: "Bộ phận truyền tin định vị khẩn cấp (ELT) lẽ ra phải hoạt động khi bị tác động, dù trên đất liền, trên biển hay trên sườn núi. Theo phân tích của tôi, sở dĩ ELT không kích hoạt là vì không bị tác động đáng kể khi hạ cánh. Phi công đã thành công trong việc cho máy bay đáp xuống biển".

Chiếc máy bay AirAsia đang bay trên cao độ 9.800 mét khi phi công yêu cầu kiểm soát không lưu cho thay đổi kế hoạch bay để tránh cơn giông. Cho dù đã được phép, nhưng phi cơ chưa được bay lên đúng cao độ này ngay vì đang có nhiều máy bay khác, và sau đó chiếc Airbus biến mất khỏi sóng radar.

Hải quân Indonesia sử dụng thuyền cao tốc để tiếp cận và thu thập các thi thể. Ảnh: DM
Một số nhà phân tích cho rằng phi cơ đã bị trật khỏi đường bay vì bay quá chậm, hay đã bay lên cao quá nhanh. Việc không có tín hiệu cầu cứu từ buồng lái thì vẫn chưa giải thích được.

Sau hơn 48 giờ tìm kiếm trên biển Java, những mảnh vỡ đầu tiên được phát hiện ở ngoài khơi đảo Bornéo, nhờ thông tin từ một ngư dân đã trông thấy chiếc phi cơ đang bay thấp, và nghe thấy một tiếng động lớn.

Cựu phi công Chappy Hakim giải thích: "Kết luận mà tôi có được cho đến lúc này, là máy bay không bị nổ tung trên không, và không có nạn nhân bị tác động khi chạm đến một bề mặt, vì trong trường hợp đó, các thi thể không còn nguyên vẹn".

Thân máy bay cũng hầu như còn nguyên, vì một ê-kíp tìm kiếm nhận dạng một "chiếc bóng" dưới đáy biển trông giống như một chiếc phi cơ. Các vật thể giống với một cửa thoát hiểm và một cầu phao dùng cho trường hợp khẩn cấp nằm trong số các vật đầu tiên được phát hiện, cho thấy có thể những hành khách đầu tiên đã bắt đầu quy trình thoát hiểm sau khi máy bay đáp xuống biển.

Các binh sĩ kéo một thi thể lên tàu chiến KRI Sultan Hasanuddin-366. Ảnh: DM
Cựu Bộ trưởng Giao thông Jusman Syafii Djamal tin rằng việc phát hiện cửa thoát hiểm có nghĩa là "ai đó đã mở cửa". Theo ông, hành khách có thể đã chờ đợi một thành viên phi hành đoàn bơm ca-nô cứu hộ, trước khi một đợt sóng lớn nhấn chìm chiếc phi cơ. "Các cơn sóng lớn có thể đã đánh vào mũi chiếc máy bay làm nó bị chìm", ông Djamal nói. Theo các quy trình chuẩn hóa, tất cả các hành khách phải được di tản trong vòng 90 giây.

Nguyên nhân tai nạn chưa thể xác định khi chưa tìm được các hộp đen, giúp hiểu thêm nhiều điều trong đó có việc vì sao thiết bị định vị dưới biển lại không hoạt động. Nếu tìm thấy xác máy bay, băng ghi âm các cuộc đối thoại của phi công ở buồng lái sẽ tiết lộ những giây phút cuối cùng của chuyến bay.