Quan hệ thực chất, hiệu quả, bền vững

Thứ trưởng Hà Kim Ngọc nhấn mạnh 6 kết quả nổi bật trong chuyến thăm của Tổng thống Obama. 

Về chính trị - ngoại giao, điểm đáng chú ý nhất là hai bên đã ra tuyên bố chung nhất trí tăng cường Đối tác Toàn diện theo hướng thực chất, hiệu quả, bền vững, phục vụ lợi ích nhân dân hai nước, đóng góp cho hoà bình khu vực và thế giới. 

Hai bên ra tuyên bố chung tái khẳng định cam kết tuân thủ Hiến chương LHQ, tôn trọng luật pháp quốc tế, thể chế chính trị, độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mỗi nước. Thứ trưởng Hà Kim Ngọc nhấn mạnh, Tổng thống Obama đã khẳng định, dù chính quyền mới của Mỹ là đảng nào thì chính sách với Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục.

Về lĩnh vực kinh tế, kết quả đáng chú ý nhất là hai bên nhất trí cao lấy hợp tác phát triển làm trọng tâm quan hệ, tập trung vào thúc đẩy thương mại, đầu tư, ứng phó biến đổi khí hậu. Những thoả thuận kinh tế lớn với trị giá lên đến 16,3 tỉ USD trong lĩnh vực hàng không và điện gió đã được ký kết nhân chuyến thăm. Tổng thống Obama khẳng định quyết tâm thúc đẩy Quốc hội Mỹ thông qua TPP trong năm nay, mở cửa thị trường Mỹ cho hàng hoá Việt Nam.

Về an ninh quốc phòng, Tổng thống Obama đã tuyên bố bỏ cấm vận vũ khí sát thương với Việt Nam, loại bỏ tàn dư cuối cùng thời kỳ Chiến tranh lạnh. Ngoài ra, hai bên còn có những thoả thuận về hỗ trợ thực thi pháp luật, tư pháp, nhấn mạnh hợp tác cảnh sát biển, giải quyết hậu quả chiến tranh, hỗ trợ tẩy độc ở sân bay Biên Hoà sau khi đã hoàn tất ở sân bay Đà Nẵng. 

Thứ trưởng Hà Kim Ngọc nhấn mạnh, việc dỡ bỏ cấm vận vũ khí là một bước tiến quan trọng trong quan hệ Việt - Mỹ, cho thấy sự phát triển tự nhiên trong hợp tác hai nước. "Quyết định này cho thấy quan hệ Việt - Mỹ đã bình thường hoá với đúng nghĩa, góp phần xây dựng lòng tin giữa hai nước" - Thứ trưởng Hà Kim Ngọc khẳng định.

Quyết định bỏ cấm vận vũ khi sẽ giúp đa dạng hoá nguồn cung vũ khí, trang thiết bị quân sự cho Việt Nam. "Tôi muốn nhấn mạnh rằng, chính sách nhất quán của Việt Nam là hoà hiếu, chủ trương giải quyết tranh chấp thông qua biện pháp hoà bình, ngoại giao và pháp lý. Việc Việt Nam tăng cường năng lực quốc phòng là để bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Phòng vệ là quyền chính đáng, được luật pháp quốc tế quy định rõ ràng" - Thứ trưởng Hà Kim Ngọc nhấn mạnh.

Cũng trong chuyến thăm của Tổng thống Mỹ, ngày 25.5 đã diễn ra lễ khai trương trọng thể Đại học Fulbright tại TPHCM, mục đích là xây dựng trường có chất lượng cao. Hai bên còn đạt được thoả thuận khung về việc Việt Nam cho phép các tình nguyện viên Mỹ vào dạy tiếng Anh tại Hà Nội và TPHCM, sau một thời gian dài đàm phán. Chính phủ hai nước tiếp tục trao đổi thoả thuận thực thi, cụ thể hoá số lượng, chương trình. Thứ trưởng Ngọc nhấn mạnh, hiệp định quy định rõ các tình nguyện viên phải tuân thủ luật pháp Việt Nam, không có bất cứ hoạt động nào xâm hại an ninh Việt Nam và chịu sự quản lý của cơ quan hữu quan Việt Nam. 

Ngoài các thoả thuận về sử dụng năng lượng hạt nhân, hai bên nhất trí tăng cường hợp tác trong việc ngăn chặn, phát hiện và ứng phó với các mối đe dọa từ đại dịch; Hoa Kỳ cũng cam kết ủng hộ Việt Nam tăng cường năng lực về y tế biển đảo. 

Thứ trưởng Hà Kim Ngọc cho biết, Việt Nam và Mỹ nhất trí cao tăng cường phối hợp xử lý các thách thức chung ở khu vực và toàn cầu, bao gồm các vấn đề liên quan Biển Đông, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, chống buôn bán động vật hoang dã, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và gìn giữ hòa bình. 

Về Biển Đông, hai bên khẳng định lại lập trường đã nêu trong tuyên bố Sunnylands của Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN - Mỹ tháng 2/2016. Nhân chuyến thăm, phía Mỹ cũng cam kết tích cực phối hợp và hỗ trợ Việt Nam tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác APEC vào năm 2017.

Chủ, khách đều hài lòng

Thứ trưởng Hà Kim Ngọc nhận định, chuyến thăm của Tổng thống Obama đã thành công với khách và thành công với nước chủ nhà. Các hoạt động nhìn chung diễn ra suôn sẻ; kết quả đạt được khá thực chất; mặc dù hai bên vẫn còn những khác biệt. 

"Tôi đã tham gia tiễn Tổng thống Obama ở sân bay Tân Sơn Nhất và có cảm nhận rằng, Tổng thống Obama và Đoàn cấp cao Hoa Kỳ rời Việt Nam với sự trân trọng, ấn tượng tốt đẹp về nội dung, chương trình làm việc, đặc biệt là các cuộc gặp và trao đổi rất hiệu quả với lãnh đạo cấp cao Việt Nam với tinh thần tôn trọng lẫn nhau, sự đón tiếp trọng thị mà phía Việt Nam dành cho đoàn, cũng như sự mến khách của nhân dân Việt Nam" - Thứ trưởng Ngọc nói.

Theo ông Hà Kim Ngọc, đối với quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, đây là cột mốc mới trên con đường hai nước thực hiện Tuyên bố tầm nhìn chung tháng 7.2015 trong chuyến thăm lịch sử Hoa Kỳ của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng. 

Đối với phía Hoa Kỳ, chuyến thăm thể hiện bước tiến dài trong tư duy của các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ với Việt Nam kể từ chuyến thăm Việt Nam năm 2006 của Tổng thống Bush, đó là: Tôn trọng thể chế chính trị của Việt Nam, tôn trọng lãnh đạo Việt Nam, lần đầu tiên Tổng thống Mỹ đã gặp cả 4 lãnh đạo cấp cao Việt Nam; tôn trọng, trân trọng Chủ tịch Hồ Chí Minh qua việc Tổng thống Obama thăm Nhà sàn Bác Hồ. Ngoài ra, chuyến thăm cũng thể hiện sự chủ động của Việt Nam trong triển khai chính sách với các nước lớn, các đối tác quan trọng, trong đó có Hoa Kỳ.

"Chỉ 10 tháng sau khi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm Hoa Kỳ, hầu hết các lĩnh vực đều có tiến triển. Đại sứ Ted Osius nói với tôi khi chuyên cơ chở Tổng thống Obama sắp hạ cánh sân bay Nội Bài đêm 22.5 rằng, chuyến thăm Hoa Kỳ rất thành công của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã khiến Tổng thống Obama quyết định có chuyến thăm này" - Thứ trưởng Hà Kim Ngọc cho biết, và không quên nhắc lại ấn tượng mạnh mẽ của ông khi chứng kiến Tổng thống Obama đặt tay lên trái tim mình và nói: “Tôi thực sự xúc động. Tình cảm của nhân dân Việt Nam đã lay động trái tim tôi. Tôi cảm thấy gần gũi với đất nước này hơn bao giờ hết”.