Tuyên bố “ba không”

Gần đến ngày ra phán quyết 12.7, Trung Quốc ra tuyên bố kiểu "không biết, không quan tâm và không bị tác động" bởi kết quả vụ kiện. "Chúng tôi không biết, mà thực ra là không quan tâm khi nào tòa ra phán quyết, vì dù tòa có quyết định như thế nào, thì chúng tôi cũng nghĩ điều đó hoàn toàn sai lầm" - Đại sứ Trung Quốc tại Anh Lưu Hiểu Minh nói với Reuters. 

"Phán quyết của tòa cũng không có tác động đến Trung Quốc, đến chủ quyền của Trung Quốc đối với các rạn san hô và các quần đảo. Điều đó sẽ tạo một ví dụ xấu, sai lầm và nghiêm trọng. Chúng tôi không đấu tranh tại tòa, nhưng chắc chắn chúng tôi sẽ đấu tranh cho chủ quyền của mình" - ông Lưu nói.

Kế hoạch của Bắc Kinh phớt lờ phán quyết của toà dẫn đến 2 tác động: Một là bác bỏ trật tự luật pháp quốc tế, hai là thách thức trực tiếp với Mỹ, khi Washington cho rằng việc Bắc Kinh bồi đắp đảo đá phục vụ mục đích quân sự và dân sự là một mối đe doạ với sự ổn định. 

Theo các chuyên gia an ninh, các nhà ngoại giao và luật sư, phán quyết của toà không chỉ về tranh chấp ở Biển Đông, mà còn mang ý nghĩa rộng hơn khi đặt trong căng thẳng Mỹ-Trung về sự trỗi dậy của Trung Quốc. Do vậy, việc Mỹ xử lý những diễn biến phát sinh từ phán quyết như thế nào được xem là cách siêu cường này thể hiện uy tín với khu vực.

Huy động bộ máy tuyên truyền

Theo giới phân tích, Trung Quốc trên thực tế đã huy động bộ máy tuyên truyền của mình để biến vụ kiện mang tính pháp lý này trở thành một "cuộc chiến bảo vệ chủ quyền chính trị và lãnh thổ chống lại Mỹ". Đại sứ Lưu Hiểu Minh cho rằng, một số nước có tranh chấp trên Biển Đông cảm thấy được khích lệ để thách thức Trung Quốc: "Họ có thể tin rằng Mỹ đứng sau lưng họ và họ có lợi thế tốt hơn khi thảo luận với chúng tôi. Do vậy, tôi rất nghi ngờ về động cơ của Mỹ" - ông Lưu nói.

Trung Quốc cũng nỗ lực PR hình ảnh của mình với quốc tế, tổ chức nhiều cuộc gặp với  giới báo chí  và ngoại giao, bày tỏ quan điểm trên hàng loạt bài xã luận và tài liệu học thuật trên toàn thế giới. "Philippines hết đường bào chữa" - một bài báo của tờ China Daily trong phiên bản mới khai trương ở New Zealand viết. Các nhà ngoại giao Châu Á và phương Tây nói rằng các đồng nghiệp Trung Quốc liên tục nêu vấn đề ở mọi lúc mọi nơi, điều chưa từng xảy ra trước đó.

Đối với Philippines, Trung Quốc liên tục đưa ra những đề nghị: Tờ China Daily ngày 4.7 cho hay, Trung Quốc sẵn sàng bắt đầu đàm phán với Philippines về tranh chấp Biển Đông nếu Manila bỏ qua phán quyết của Tòa. "Đàm phán giữa Trung Quốc và Philippines sẽ bao gồm các vấn đề như hợp tác phát triển chung trong nghiên cứu khoa học, nếu chính phủ mới của Manila bỏ qua một bên phán quyết của Tòa trọng tài trước khi quay trở lại bàn đàm phán" - tờ China Daily viết. "Manila phải gạt sang một bên phán quyết của tòa nếu muốn cách tiếp cận có hiệu quả" - tờ báo dẫn lời một nguồn tin cho hay. Tân tổng thống Philippines Rodrigo Duterte nói, ông sẽ chỉ lên tiếng sau khi có phán quyết.

Tập trận "dằn mặt"

Trước ngày toà tuyên án, Trung Quốc cũng có những động thái phản ứng quyết liệt về mặt quân sự: Quân đội nước này sẽ tổ chức tập trận từ ngày 5 - 11.7, bao phủ cả khu vực từ phía đông đảo Hải Nam của Trung Quốc xuống quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam và bao trùm cả quần đảo này. Trung Quốc thông báo, các tàu khác bị cấm đi lại trong những vùng biển trên trong thời gian đã nêu.

"Cuộc tập trận là một thể hiện biểu tượng về sự quyết liệt của Trung Quốc" - ông Zhu Feng, Viện trưởng Viện Quan hệ Quốc tế, Đại học Nam Kinh, bình luận với Time. "Đây cũng chắc chắn là lời đáp trả việc tàu chiến Mỹ tuần tra Biển Đông gần đây". 

Đồng quan điểm, bình luận viên Jeremy Page của tờ Wall Street Journal cho hay, cuộc tập trận của Trung Quốc có thể là lời thách thức với Mỹ, khi Washington vừa thông báo cụm tàu sân bay Mỹ sẽ hoạt động ở Biển Đông. Bình luận viên Page cho rằng, thời điểm và vị trí cuộc diễn tập của Trung Quốc thể hiện rõ ý đồ khiêu khích của Bắc Kinh. 

Theo ông Page, Trung Quốc đang tìm mọi cách có thể để "dằn mặt" Mỹ cùng các đồng minh và đối tác trong khu vực, vì Bắc Kinh lo sợ phán quyết của toà có thể châm ngòi cho những vụ kiện tương tự của các nước có tranh chấp với Trung Quốc.

Trong khi đó, bà Linda Jakobson, Giám đốc tổ chức China Matters của Australia, Giáo sư thỉnh giảng Đại học Sydney lại cho rằng, cuộc tập trận "rất quan trọng với giới lãnh đạo Trung Quốc nhằm canh chừng cảm xúc dân tộc chủ nghĩa trước khi toà ra phán quyết" - bà Jakobson nói.