Ramadan vấy máu

Những tuần vừa qua đã chứng kiến một chiến dịch tàn sát đỉnh điểm của IS, nhằm mục tiêu vào 4 nước. Những cuộc giết người đã biến Ramadan năm nay thành một trong những tháng lễ đẫm máu nhất. Ít nhất 290 người thiệt mạng trong các vụ tấn công của IS hoặc có liên quan đến IS, như tại sân bay Ataturk, Thổ Nhĩ Kỳ, tại một nhà hàng đông khách nước ngoài ở thủ đô Dhaka Bangladesh và ở Baghdad. Trong số đó, 222 người thiệt mạng trong vụ tấn công ở Baghdad. Vụ đánh bom ở khu mua sắm giữa trung tâm Baghdad được cho là đẫm máu nhất tại Iraq kể từ năm 2007. Nó diễn ra sau 3 vụ tấn công khác ở Saudi Arabia.

Mặc dù bị thất bại nặng nề trên chiến trường đang bị đảo ngược tình thế ở Iraq và Syria, song IS vẫn cho thấy khả năng gây hại và tàn phá trên diện rộng. Mạng lưới chiến binh IS vẫn điên cuồng tấn công các mục tiêu mềm từ Paris đến Jakarta. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hôm 5.7 nói rằng IS "là con dao găm đâm vào ngực người Hồi giáo".

Sau vụ tấn công ở Dhaka, IS tung ra đoạn video cảnh báo sẽ lặp lại những vụ tấn công tương tự cho đến khi nào Luật Hồi giáo Sharia được thiết lập, và vụ giết 20 con tin ở nhà hàng chỉ là "cái nhìn thoáng qua về những gì sắp diễn ra". Đoạn video còn điểm lại những hình ảnh vụ tấn công gần đây ở Paris, Brussels và Orlando. Trong một đoạn video khác, IS đe doạ gửi lực lượng tới Malaysia và Indonesia để lật đổ các chính phủ không theo đạo Hồi". Đoạn video này được đưa ra trong bối cảnh Malaysia và Indonesia liên tiếp hứng chịu các vụ tấn công khủng bố, trong đó Malaysia xác nhận lần đầu tiên bị IS tấn công.

Trước tình hình này, có những hy vọng loé lên rằng, sự điên cuồng của IS sẽ khiến các nước có hành động phối hợp chặt chẽ hơn hơn trong cuộc chiến chống tổ chức cực đoan. Sau vụ tấn công ở Saudi Arabia, nhiều nước trong khu vực ra tuyên bố bày tỏ thông cảm. Ngay cả Iran, nước thù địch với Saudi Arabia cũng có tuyên bố của Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif rằng "sẽ không còn lằn ranh đỏ nào nữa để những kẻ khủng bố vượt qua. Cả người Sunni và Shiite đều trở thành nạn nhân trừ khi chúng ta thống nhất thành một khối". 

Trong khi đó, tờ Washington Post của Mỹ viết: "Các cuộc tấn công man rợ ở Thổ Nhĩ Kỳ, Bangladesh, Iraq và Saudi Arabia cần phải thuyết phục các nước Hồi giáo và phương Tây rằng, họ có một kẻ thù chung là những tổ chức cực đoan như IS. Những gì họ cần bây giờ là một cấu trúc chỉ huy và kiểm soát chung, giống như Mỹ và Anh thành lập cơ chế vào tháng 12.1941 sau cú sốc Trân Châu Cảng".

Thách thức chống IS

Đã có những sai lầm dần trở nên rõ ràng khi nói đến vấn đề hợp tác an ninh khu vực. Ngoài ra, nhiều chính phủ trong thế giới Hồi giáo cũng cần phải tính đến thiếu sót của mình. 

Sau hậu quả của các vụ tấn công, chính phủ ở Ankara và Dhaka đều nhận thấy không giải quyết thoả đáng các mối đe doạ Hồi giáo. Ở Thổ Nhĩ Kỳ, một đường biên giới lỏng lẻo với Syria và mối bận tâm với lực lượng ly khai người Kurd đã tạo không gian chiến lược cho IS bén rễ và phát triển. Ở Bangladesh, chính phủ trong nhiều tháng vật lộn với các cuộc tấn công vào những người phi Hồi giáo, trí thức thế tục, các nhà hoạt động LGBT. Do vậy, thay vì trấn áp các nhóm cực đoan, chính phủ lại nhượng bộ với những người bảo thủ.

Phản ứng gay gắt nhất với cuộc tấn công của IS trong tuần qua là ở Iraq. Những đám đông giận dữ tại hiện trường vụ đánh bom nổi giận không chỉ với IS, mà còn với chính phủ Iraq, vì sự tham nhũng, bất tài không đủ để bảo vệ người dân. Bộ trưởng Nội vụ nước này đã từ chức sau vụ đánh bom làm hơn 200 người thiệt mạng. Trong khi đó, chiếc ghế của Thủ tướng Haider al-Abadi cũng bị lung lay.

Các cuộc tấn công của IS vào 4 nước cũng cho thấy những hạn chế trong nỗ lực do Mỹ đứng đầu nhằm tiêu diệt IS ở Syria và Iraq, và những thách thức để ngăn chặn những vụ tấn công không chỉ ở phương diện toàn cầu, mà còn rất khác biệt trong sự lựa chọn về mục tiêu. "Đánh bom hất cẳng IS ra khỏi thủ phủ Raqqa sẽ không làm IS chấm dứt những vụ tấn công như thế này" - Paul Pillar, nhà phân tích kỳ cựu của CIA, hiện làm việc tại Đại học Georgetown nhận định.