"Trung Quốc không được đơn phương thành lập một vùng (phòng không) tại biển Đông như đã làm tại một nơi khác trong khu vực" - đó là lời cảnh báo của Ngoại trưởng Mỹ John Kerry trong cuộc họp báo hôm 17.12 tại Manila sau chuyến thăm 3 ngày tại Việt Nam.

Trong chuyến công du đầu tiên tại Philippines kể từ khi nhậm chức, Ngoại trưởng John Kerry đã công khai ủng hộ quốc đảo Đông Nam Á được xem là "đồng minh then chốt" đối đầu với tham vọng bành trướng của Bắc Kinh.

Trong chương trình thăm viếng 2 ngày, ông John Kerry sẽ đi thăm nạn nhân cơn bão Haiyan mà Mỹ đã viện trợ một cách dồi dào với hơn 20 triệu USD cùng một đội hùng hậu có cả hàng không mẫu hạm, tuần dương hạm và một lữ đoàn thủy quân lục chiến.

Ngược lại cường quốc kinh tế thứ hai thế giới lúc đầu chỉ thông báo viện trợ cho nạn nhân Philippines 100.000USD và chỉ miễn cưỡng tăng lên 2 triệu USD sau khi Bắc Kinh bị công luận trong và ngoài nước chế nhạo.

Theo giới phân tích, thái độ khiêu khích của Trung Quốc với vùng phòng không tại biển Hoa Đông và mưu toan tương tự ở biển Đông làm cho Manila vừa bất bình, vừa lo ngại. Người ta chờ đợi Mỹ và Philippines nhanh chóng đạt thỏa thuận mới về hợp tác quân sự, cho phép quân đội Mỹ đồn trú đông đảo hơn và thường xuyên hơn tại Philippines. Một hình thức để Washington trấn an các nước trong khu vực là lúc nào cũng có Mỹ bên cạnh.

Trung Quốc ngang ngược tuyên bố chủ quyền bằng bản đồ 9 đoạn - hay "đường lưỡi bò", lấn chiếm hơn 80% diện tích biển Đông, gần như gồm tất cả biển, đảo của Philippines và Việt Nam - trong đó có Trường Sa và Hoàng Sa thuộc chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam.