Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng tham dự đã có bài phát biểu quan trọng tại hội nghị.

Tại hội nghị, lãnh đạo các nước ASEAN và các đối tác liên quan (Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản...) đã tập trung bàn về các vấn đề có tầm quan trọng chiến lược liên quan đến hòa bình và phát triển ở khu vực; kiểm điểm và định hướng hoạt động của EAS thời gian tới, cũng như việc triển khai hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên như năng lượng, tài chính, quản lý thiên tai, giáo dục, dịch bệnh và triển khai kết nối ASEAN.

Các nhà lãnh đạo đồng thời đề cao thực hiện Tuyên bố Bali về các nguyên tắc quan hệ cùng có lợi, trong đó có các nguyên tắc về tôn trọng luật pháp quốc tế, quan hệ hữu nghị, tôn trọng chủ quyền, không can thiệp nội bộ, không sử dụng vũ lực và giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình...

Về biển Đông, nhiều nước phát biểu nhấn mạnh tầm quan trọng của bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh an toàn hàng hải; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật Biển năm 1982 của Liên Hợp Quốc (UNCLOS); thực hiện hiệu quả DOC, Tuyên bố nguyên tắc 6 điểm của ASEAN, Tuyên bố DOC và sớm xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC).

Tổng thống Mỹ Obama (bìa trái) và Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo (bìa phải) tại Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á. Ảnh: AFP

Phát biểu tại phiên họp toàn thể Hội nghị EAS lần thứ 7, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị hợp tác EAS thời gian tới tập trung vào một số ưu tiên như: Bảo đảm EAS tiếp tục là diễn đàn của lãnh đạo cấp cao nhằm đối thoại và hợp tác về các vấn đề có tầm quan trọng chiến lược đối với khu vực, cả về chính trị, an ninh, cũng như hợp tác phát triển.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hoan nghênh các nỗ lực chung vì mục tiêu hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải ở biển Đông; đồng thời đề nghị các nước ủng hộ ASEAN - Trung Quốc thực hiện đầy đủ DOC và tuyên bố chung kỷ niệm 10 năm DOC, hướng tới COC; ủng hộ ASEAN thực hiện Tuyên bố nguyên tắc 6 điểm về biển Đông nhằm bảo đảm giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế và Công ước Luật Biển 1982 của Liên Hợp Quốc, bao gồm việc tôn trọng vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của các quốc gia ven biển, vì hòa bình, an ninh, an toàn hàng hải và thịnh vượng ở khu vực.

Kết thúc hội nghị, các nhà lãnh đạo các nước tham gia Cấp cao Đông Á đã thông qua Tuyên bố EAS về sáng kiến phát triển Đông Á và Tuyên bố EAS về phòng, chống sốt rét kháng thuốc, đồng thời chính thức khởi động đàm phán về Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).

Chiều cùng ngày đã diễn ra lễ bế mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 21. Từ tháng 1.2013, Brunei sẽ bắt đầu nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN.

* Sáng 20.11, tại Phnom Penh, lần đầu tiên sự kiện “Đối thoại toàn cầu ASEAN” được tổ chức với sự tham dự của lãnh đạo một số nước ASEAN và đối tác, đại diện các tổ chức tài chính quốc tế như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á, Quỹ Tiền tệ quốc tế...

Các nhà lãnh đạo và đại diện các tổ chức quốc tế đã thảo luận và trao đổi các biện pháp thúc đẩy hợp tác giải quyết các vấn đề toàn cầu như khủng hoảng kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, phát triển bền vững... Đồng thời, các nước ASEAN cũng vận động và kêu gọi các đối tác và các tổ chức tài chính quốc tế tiếp tục hỗ trợ ASEAN trong thực hiện các mục tiêu liên kết và hội nhập khu vực.

* Sáng cùng ngày, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng lãnh đạo các nước Mỹ, Brunei, Malaysia, Singapore, New Zealand và Australia đã tham dự cuộc họp cấp cao không chính thức Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP). Phát biểu tại cuộc họp, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh các thành viên cần tiếp tục thúc đẩy các thoả thuận mang tính cân bằng, vì sự phát triển và thiết thực hỗ trợ các thành viên đang phát triển tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, góp phần duy trì sự năng động và vai trò đầu tàu của Châu Á - Thái Bình Dương trong nền kinh tế thế giới.

Ngày 19.11, phát biểu tại Hội nghị Cấp cao ASEAN - Trung Quốc ở thủ đô Phnom Penh, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo vẫn cho rằng các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt những tranh chấp lãnh thổ trên biển Đông chỉ nên diễn ra giữa các bên đòi chủ quyền, phản đối việc “quốc tế hóa vấn đề này”.

Trong khi đó, Campuchia - nước Chủ tịch ASEAN đương nhiệm - thông báo ngày 19.11 rằng ASEAN đã đồng ý không “quốc tế hóa” các tranh chấp (giống như ý kiến trước đó của Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo). Nhưng Philippines phủ nhận việc “các nước đã đạt được thỏa thuận chung” về lập trường đối với các tranh chấp, như tuyên bố của Campuchia.

Trong khi đó, Thủ tướng Nhật Yoshihiko Noda cũng bày tỏ thất vọng với Thủ tướng Campuchia Hun Sen vì không đề cập tới biển Đông. Hãng tin Pháp AFP dẫn thông cáo chung sau cuộc gặp với lãnh đạo 10 quốc gia ASEAN cho biết, ông Obama tuyên bố ủng hộ một bộ quy tắc ứng xử để xử lý các tranh chấp trên biển Đông.

Tại cuộc gặp song phương bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á ngày 20.11, Thủ tướng Nhật Yoshihiko Noda đã cảnh báo Tổng thống Mỹ Barack Obama về một môi trường an ninh “ngày càng nghiêm trọng” ở Châu Á trong bối cảnh các tranh chấp chủ quyền leo thang. Ông Noda cũng ca ngợi chính sách chuyển hướng chiến lược của Mỹ về Châu Á. “Tôi hoan nghênh chính sách đặt trọng tâm của Mỹ vào khu vực Châu Á - Thái Bình Dương” - ông Noda nói.