Nhà máy lọc dầu ở Assalouyeh, phía nam Tehran.

Kêu gọi đàm phán

Ngày 23.1, các Bộ trưởng Ngoại giao Liên minh Châu Âu (EU) đã chính thức thông qua lệnh cấm vận nhằm vào ngành xuất khẩu dầu của Iran. Ngân hàng Trung ương Iran cũng bị cấm giao thương với các nước EU.

Bà Catherine Ashton, phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của EU, cho biết "Tôi muốn áp lực của lệnh cấm vận sẽ mang lại kết quả trong đàm phán".

Ngoại trưởng Anh William Hague hoan nghênh quyết định "đi đầu trong vấn đề thời sự quốc tế". Ông Hague cho rằng lệnh cấm vận sẽ tác động "rất hiệu quả", buộc Iran phải tham gia vào cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này.

Pháp và Đức coi biện pháp trừng phạt này của EU là một hành động thích hợp.

Nga vẫn hy vọng mạnh mẽ rằng 6 cường quốc có thể nối lại đàm phán với Iran mà không cần sử dụng biện pháp có thể "phản tác dụng" trên. Nga sẽ cố gắng thuyết phục cả Iran và phương Tây ngồi lại với nhau.

Trung Quốc tin rằng các biện pháp cấm vận hoặc quân sự sẽ không giải quyết được vấn đề với Iran.

Ảnh hưởng tới Iran

Tại Iran, nhà máy ôtô Mercedes-Benz đã ngừng làm ăn với nước này khiến cơ sở tại đây phải sa thải công nhân.

Theo BBC, đồng tiền Iran tuần qua mất giá 10%. Các cửa hàng buôn bán ngoại tệ phải ngưng bán USD vì lo thiếu hụt.

Hệ thống ngân hàng Iran cũng đang suy sụp và nhiều người dân đổ xô đi tìm mua vàng và USD. Giá vàng vốn cao nay tăng tới mức kỷ lục, từ 200 USD một đồng xu vàng lên 500 USD.

Các biện pháp cấm vận có nhiều khả năng tiếp tục làm tình hình kinh tế Iran suy yếu.

Nhưng điều người ta lo ngại hơn cả là khả năng xung đột quân sự hoặc Iran bị tấn công.

Lệnh trừng phạt liệu có phản tác dụng?

Iran nói lệnh trừng phạt mới dường như là một cuộc chiến tranh tâm lý thì đúng hơn. "Biện pháp trừng phạt của EU nhằm vào ngành dầu mỏ Iran là cuộc chiến tranh tâm lý", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Ramin Mehmanparast tuyên bố.

Chính trị gia hàng đầu của Iran Ali Fallahian hôm qua tuyên bố nước này sẽ lập tức ngừng xuất khẩu dầu thô sang EU để đẩy giá dầu lên cao và khiến Châu Âu không có thời gian tìm kiếm các nguồn cung thay thế.

Ông Fallahian còn tái khẳng định Iran có thể đóng cửa eo biển Hormuz để trả đũa EU cũng như việc Mỹ, Pháp và Anh đã cử hạm đội tàu chiến, trong đó có tàu sân bay USS Abraham Lincoln, quay trở lại vùng Vịnh hôm 22.1. "Nếu họ gia tăng sức ép đối với Iran, chúng tôi có thể sử dụng eo biển Hormuz làm công cụ giải tỏa áp lực. Đóng cửa eo biển chiến lược này là một trong những lựa chọn của chúng tôi", hãng thông tấn Fars trích lời ông Fallahian.

Một số nước phương Tây cũng cảnh báo rằng lệnh cấm vận càng khuyến khích Iran tiếp tục chương trình hạt nhân và cuộc chiến phá hoại ngầm. Nhiều người cho rằng cấm vận của phương Tây không "bóp nghẹt" được kinh tế Iran vì nước này không chỉ dựa vào dầu khí.

Ngoài ra, hạn chế xuất khẩu dầu của Iran là một con dao hai lưỡi khi phản ứng của Tehran về lệnh cấm vận quá rõ ràng. Mất doanh thu là một thiệt hại lớn trong thời kỳ lạm phát đang phi mã, ảnh hưởng đến mọi người dân bình thường. Giá dầu tăng khiến chi phí cho các ngành công nghiệp phương Tây suy thoái nặng nề. Các nước láng giềng Arab, đồng minh của phương Tây, đang phải vật lộn để tăng sản lượng dầu.

Trong khi đó, Bộ Dầu mỏ Iran tuyên bố các biện pháp trừng phạt khônga hề gây sốc vì bộ này từ lâu đã nghĩ về vấn đề trên và đưa ra nhiều biện pháp đối phó.

Thanh Huyền (Tổng hợp từ BBC, Reuters, AFP)