Đặc biệt, năm 2015, lĩnh vực hiến ghép tạng đã có những “gặt hái” quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng.

Một trong những thành tựu nổi bật trong lĩnh vực hiến ghép tạng của năm 2015 đáng kể đến là ca ghép tạng xuyên Việt diễn ra vào tháng 9 vừa qua. Đây là trường hợp ghép tạng hết sức đặc biệt. Các bác sĩ phải chạy đua với thời gian, nguồn tạng được vận chuyển dài nhất từ trước tới nay.

Ngày 3.9.2015, Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người thông báo Bệnh viện (BV) Chợ Rẫy (TPHCM) có một bệnh nhân nam 31 tuổi chết não đồng ý hiến tặng tạng. Hai quả thận của người cho đã được ghép cho 2 bệnh nhân tại BV Chợ Rẫy, còn tim và gan chưa tìm được người phù hợp. BV Việt-Đức đã rà soát những bệnh nhân chờ ghép gan, tim có chỉ số ghép tạng phù hợp. Kết quả, lựa chọn được hai bệnh nhân phù hợp với nhóm máu của người hiến. Cả hai bệnh nhân đều sống tại Hà Nội.

Sau khi đã xác định được người nhận gan và tim, 14h30 ngày 4.9, 6 thành viên êkíp phẫu thuật của Bệnh viện Việt-Đức đã lên máy bay vào BV Chợ Rẫy tiến hành phẫu thuật lấy tạng từ người cho chết não. Trong suốt khoảng thời gian này, hai đầu cầu Hà Nội và TPHCM liên tục thông tin cho nhau biết tiến độ để tiến hành các bước chuẩn bị, phẫu thuật cần thiết. 17h30 cùng ngày, ngay sau khi khối tim, gan được bảo quản trong một dung dịch chuyên dụng, êkíp bác sĩ lên xe, vượt qua những trở ngại về giao thông tại TPHCM để ra sân bay, tiếp tục lên máy bay và có mặt tại Hà Nội lúc 23h30. Ngay khi về đến Hà Nội, các bác sĩ khẩn trương ghép tim, gan cho 2 bệnh nhân. Bác sĩ làm chủ được kỹ thuật, cả 2 ca ghép đều diễn ra thuận lợi. Cả hai bệnh nhân đều ổn định, sức khỏe tốt và được xuất viện sau đó.

Nhìn lại ca phẫu thuật này. PGS-TS Nguyễn Hữu Ước - Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực, Bệnh viện Việt-Đức - nói: “Một ca ghép tạng nhớ đời để lại nhiều bài học, kinh nghiệm quý báu cho các bác sĩ. Ca ghép thành công đã là một kỳ tích. Sau ca ghép tạng này, các bác sĩ sẽ có những kinh nghiệm ở các khâu, đặc biệt là khâu vận chuyển, tổ chức… để làm nhanh hơn, phối hợp hoàn hảo hơn trong những ca sau”.

Trước khi thực hiện ca ghép tạng xuyên Việt vừa nêu trên, lĩnh vực hiến ghép tạng ở Việt Nam đã ghi nhận một sự kiện đáng chú ý - lần đầu tiên ghép tạng từ người cho ngừng tim diễn ra tại BV Chợ Rẫy vào tháng 6.2015.

Theo TS-BS Dư Thị Ngọc Thu - Trưởng đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người của BV Chợ Rẫy - người cho tạng là một bệnh nhân bị đột quỵ đã ngừng tim. Trước khi qua đời, bệnh nhân này đã đồng ý hiến tạng nhân đạo, giúp cho những bệnh nhân suy tạng khác được hồi sinh.

Vào ngày 18.6.2015, BV Chợ Rẫy đã tiến hành lấy thận từ người hiến để ghép cho 2 bệnh nhân nam bị suy thận giai đoạn cuối. Sau ca ghép, hai người nhận thận đã phục hồi chức năng thận tốt. Đây là trường hợp ghép tạng từ người cho ngừng tim đầu tiên tại Việt Nam. Trước đó, nước ta mới chỉ ghép tạng từ người cho sống hoặc người cho chết não.

Tháng 7.2015, tại BV Chợ Rẫy, một người bị tai nạn lao động không có cơ hội cứu sống cũng đã đồng ý hiến toàn bộ tạng của mình trước khi qua đời. Từ tạng người này, BV Chợ Rẫy đã ghép thận thành công cho 2 bệnh nhân suy thận nặng, ghép gan cho 1 bệnh nhân bị ung thư gan giai đoạn cuối; ghép giác mạc cho 2 bệnh nhân nghèo; khối tim phổi được chuyển ra BV Trung ương Huế ghép cho 1 bệnh nhân. Như vậy, từ một người cho tạng chết não, BV đã điều phối và ghép cho 6 bệnh nhân bị suy tạng. Theo PGS-TS Nguyễn Trường Sơn - Giám đốc BV Chợ Rẫy - sự kiện này không chỉ chứng minh cho sự tiến bộ về kỹ thuật trong lĩnh vực ghép tạng, mà còn phần nào thể hiện sự thay đổi cởi mở của người dân về hiến tạng nhân đạo.

Quả vậy, sau hơn 1 năm phát động, tính đến thời điểm ngày 30.12.2015, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người của BV Chợ Rẫy cho biết đã tiếp nhận 1.309 lá đơn xin hiến tạng nhân đạo sau khi qua đời từ khắp cả nước. Và chỉ trong năm 2015, tại BV, đã có 6 người chết não chính thức cho tạng. Từ nguồn tạng này, BV đã tiến hành ghép thận cho 12 bệnh nhân suy thận, ghép gan cho 3 bệnh nhân suy gan, ung thư gan; ghép tim cho 3 bệnh nhân suy tim nặng và 6 bệnh nhân hỏng giác mạc được nhìn thấy ánh sáng từ giác mạc người cho.

TS-BS Phạm Hữu Thiện Chí - Phó khoa Ngoại Gan-Mật-Tụy, BV Chợ Rẫy, bác sĩ tham gia những ca ghép tạng - từng thổ lộ: “Trước khi cầm dao, thực hiện một phẫu thuật được xem là thường quy nhất là mổ ruột thừa, bác sĩ phải đứng nhìn và phụ mổ hàng trăm ca. Nói gì đến một kỹ thuật khó và phức tạp như ghép tạng. Chúng tôi đang cố gắng và sẽ cố gắng hơn nữa”.

Sự thổ lộ chân tình của bác sĩ Chí cho chúng ta thấy rằng, những thành tựu kể trên có thể là “khiêm tốn” so với các nước nhưng nó chứng minh cho sự tiến bộ của khoa học hiến ghép tạng. Nhưng quan trọng hơn, trong mỗi ca ghép sáng lên những câu chuyện của tình người, về sự cho đi không điều kiện, để sự sống được nối dài.