Tuy nhiên, giá cả của các thứ được bán, mua trên thị trường này thường chỉ mập mờ, lấp lửng như ma trơi ở ngoài nghĩa địa. Bạn chẳng có cách gì để biết được chính xác chúng có giá bao nhiêu. Có đoán già, đoán non thì cũng chỉ là “đoán cua trong lỗ” mà thôi.

Thế nhưng, mới đây giá của một thứ như thế đã được Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Thành uỷ Hà Nội Trần Trọng Dực chỉ ra khá chắc chắn là không dưới 100 triệu đồng. Đó là giá mà bạn phải trả để mua được một suất biên chế trong các cơ quan thuộc chính quyền cấp quận - huyện của thành phố Hà Nội.

Trên mạng xã hội, một số người nói hóm rằng giá này là rất vừa phải. Ở nhiều địa phương khác- đâu có xịn bằng Hà Nội, nhưng giá cho một suất tương ứng còn đắt hơn thế đến gấp rưỡi, gấp đôi là đằng khác. Tuy nhiên, nếu bạn mới ra trường, bố mẹ bạn lại chỉ có thu nhập ở mức vừa đủ sống (mà đa số các bạn trẻ mới ra trường thì đều có hoàn cảnh tương tự), thì đây rõ ràng là một khoản tiền rất lớn.

Để dễ tưởng tượng, một người với mức lương tối thiểu (hiện nay là 1 triệu 50 ngàn đồng/tháng) sẽ phải làm việc liên tục không ăn uống, không tiêu pha gì trong gần 8 năm trời thì mới tích cóp được một khoản tiền như thế. Thế thì hãy quên chuyện làm cán bộ nhà nước (ở cấp quận-huyện) đi, nếu bạn là con nhà nghèo, cho dù bạn có học giỏi đến mấy và cho dù bạn có muốn được cống hiến đến đâu đi chăng nữa!

Việc mua bán biên chế không chỉ tước bỏ mất cơ hội làm việc cho Nhà nước của những học sinh nghèo, mà còn làm tha hoá ngay từ đầu những người được “tuyển dụng”. Những người này đã mua được một vị trí làm công chức, và đương nhiên họ sẽ tận dụng vị trí này để kiếm lời, để “thu hồi vốn”. Mà như vậy thì nền tảng đạo lý cho sự cống hiến, cho tinh thần phụng sự công chúng đã hoàn toàn bị phá vỡ. Điều này sẽ làm cho bộ máy công vụ bị tha hoá ngày càng thêm trầm trọng. Và tham nhũng lại dung dưỡng cho tham nhũng.

Trong tình trạng như vậy thì những giải pháp, những thiết chế mới được đưa ra để chống tham nhũng không khéo chỉ làm phát sinh thêm chi phí cho dân, mà vẫn không giải quyết được vấn đề. Rõ ràng, việc thi tuyển công chức tập trung qua phòng nội vụ của các quận, huyện cho thấy rất rõ điều này. Việc này được đề ra là để chống tiêu cực, nhưng nó lại đang làm phát sinh thêm chi phí (đặc biệt cho những người đi xin việc vì phải đi lại và rất có thể phải chi phí một lúc đến hai- ba nơi) mà tham nhũng thì vẫn chẳng hề suy giảm.

Nên chăng, chúng ta hãy cố gắng trả lương xứng đáng cho những người đứng đầu các công vụ, nhưng giao quyền và áp đặt chế độ trách nhiệm rõ ràng cho những người này. Ví dụ, người phụ trách giao thông được toàn quyền tuyển dụng và bổ nhiệm cấp dưới của mình, nhưng nếu không cải thiện được tình hình giao thông thì sẽ mất chức ngay lập tức. Với áp lực của chế độ trách nhiệm, người này buộc lòng phải tuyển dụng cho được nguồn nhân lực có chất lượng, chứ không thể đứng ra bán suất biên chế để lấy tiền.