Trong quá trình giải quyết vụ án, tòa cấp sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ quy định của pháp luật và tham khảo ý kiến của các cơ quan chuyên môn về lĩnh vực quản lý đất đai để kết luận về tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khiếu kiện. Rõ ràng, vụ Tiên Lãng xảy ra có căn nguyên từ những phán xét của những phiên toà không công minh này.

Vụ Tiên Lãng cũng cho thấy một phần hạn chế về chuyên môn pháp luật trong đội ngũ thẩm phán hiện nay. Thực trạng này từng được chỉ ra từ lâu, nhưng chất lượng thẩm phán chưa được cải thiện đáng kể, án oan sai còn khá phổ biến và nguyên nhân chủ yếu là do năng lực của người xét xử.

Nếu như vụ Tiên Lãng không bị xới lên, thì nỗi oan khuất do tòa án gây ra cho ông Vươn sẽ bị chôn vùi. Còn bao nhiêu vụ oan sai như vậy thật khó có thể biết hết. Đó là nỗi đau riêng của người bị oan và là nỗi lo chung của cộng đồng về một môi trường tư pháp còn có những rủi ro.

Trình độ chuyên môn hạn chế, không tinh thông pháp luật dẫn đến oan sai là điều không thể chấp nhận. Hậu quả không chỉ đổ lên đầu công dân mà ảnh hưởng đến sự ổn định xã hội, xói mòn niềm tin của dân chúng và Tiên Lãng là ví dụ sống động cho điều này. Nếu như hai cấp toà sơ thẩm và phúc thẩm sáng suốt, chắc chắn không có vụ  việc đáng tiếc tại Tiên Lãng.

Vì trình độ pháp luật của thẩm phán yếu kém dẫn đến oan sai vẫn còn là điều an ủi và cho ta niềm hy vọng, bởi vì đó là sai sót kỹ thuật, không phải là do gian tâm của người xét xử. Nhưng cũng có những trường hợp người chấp pháp hiểu rõ bản chất vụ việc, có chứng cứ và căn cứ  pháp luật để nhận định sự thật khách quan của vụ án, nhưng họ vẫn cố tình làm sai lệch hồ sơ, đổi trắng thay đen, bóp méo sự thật. Đó mới là điều ác, là mối nguy hại cho nền tư pháp nước nhà.

Lời kêu gọi cải cách tư pháp được cất lên không phải từ ý chí của những người lãnh đạo mà từ nguyện vọng tha thiết của dân chúng. Tài sản, sinh mạng của công dân phụ thuộc hoàn toàn vào sự phán quyết từ một phiên toà. Cho nên, ngoài năng lực chuyên môn, điều cốt tử không thể thiếu vắng, đó là  sự công chính trong từng thẩm phán.    

Lê Thanh Phong