Chuyện này chẳng lạ. Những người quan tâm đến chính trị chắc sẽ nhớ đến các “cô gái Femen”. Còn cư dân mạng, chắc cũng chẳng lạ những chiêu trò “troll kiểu Nga”.

Có thể, nhiều người Nga vẫn sốc, vẫn “gạch đá”, vẫn không thể chấp nhận, thậm chí coi đó là một sự nhố nhăng kệch cỡm. “Liên Xô không có sex”- một thời là niềm tự hào, tình dục bị coi là nhạy cảm, cấm kỵ và bản năng tình dục được coi như một điều đáng xấu hổ.

Nhưng quan niệm xã hội có thể thay đổi đôi khi chỉ bắt đầu bằng một vòng một thả rông, cũng như cuộc cách mạng tình dục ở Châu Âu đầu thập niên 60 của thế kỷ trước bắt đầu bằng sự xuất hiện của những… viên thuốc tránh thai.

Nhưng liệu điều gì sẽ xảy ra khi những cô gái Việt - như ''bà Tưng'' - chẳng hạn, “thả rông vòng 1 để đảm bảo an toàn giao thông”? Và không khó để nhận ra: Bà Tưng hẳn nhiên sẽ vi phạm các quy định về an toàn giao thông. Gây mất trật tự công cộng…

Những cái lỗi giả sử, bắt đầu bằng một tình huống giả sử đó, ngoài hành vi, còn có một nguyên nhân khác là định kiến xã hội.

Cũng hôm qua, trong khi những cô gái Nga thả rông vòng một để kêu gọi thực thi Luật Giao thông, thì ở ta, một trường học đã “mời ra khỏi lớp” cả trăm học sinh vì “mặc quần ống hẹp”. Thật kỳ lạ.

Loe hay bó, rộng hay hẹp là tùy vào nhận thức.

Theo quy định, học sinh của trường phải mặc quần ống rộng “hơn 20cm”. Hơn 20cm, độ rộng đủ khiến ống quần trở thành một cái bẫy người. Hơn 20cm có nghĩa nó xòe như miệng loa. Hơn 20cm nó là cái ống loe. Và chỉ vừa cách nay mới mấy chục năm thôi, ống loe có nghĩa là phải… rạch bỏ.

Bạn thấy không. Loe hay bó, rộng hay hẹp là tuỳ vào nhận thức. Trên báo Tuổi Trẻ, một vị PGĐ sở giáo dục-đào tạo giải thích, việc quy định cái ống quần là do “nhà trường thống nhất với hội phụ huynh học sinh”.

Học sinh Việt thì không được mặc quần bó. Cũng như việc một “cặp chân cong như cái đòn gánh, phần cổ chân lại to hơn phần bắp, đi tất dày mà vẫn trông rõ cả những đường gân to tướng” đề xuất “phải cấm các nữ sinh (Thổ) đi bíttất nilông”.

Cũng có lý nếu như các vị phụ huynh ở Cờ Đỏ, Cần Thơ đồng ý với quy định “quần ống hẹp” với lý do muốn bảo vệ con mình khỏi sự sexy không cần thiết. Rằng nữ sinh thì không thể váy ngắn, tóc đỏ tóc xanh. Rằng phải thế này thế kia...

Có lý, bởi ngay cả cuộc cách mạng tình dục ở Châu Âu tới giờ vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi. Michel Djezinski - nhân vật chính trong tác phẩm nổi tiếng “Hạt cơ bản” - đã nói về sự nhạt nhẽo, chán ngắt, tồi tệ và thô kệch - hậu quả của cuộc cách mạng tình dục những năm 1960-1970, rằng: Tình dục đã trở nên thảm hại.

Có lý, bởi ở Nga, ở Châu Âu hay ở đâu cũng vậy, sự trong sáng của những nữ sinh luôn được giữ gìn. Và giữ gìn đầu tiên là từ manh áo tấm quần.

Nhưng giáo dục không có nghĩa là phải có một quy định y như một quy phạm hành chính cấm đoán. Giáo dục, không có nghĩa là phải quy định đến độ rộng của cái ống quần. Và giáo dục lại càng không thể là giữa giờ học buộc các em phải về nhà… thay quần.

Cái quần bó nữ sinh hay vòng một thả rông của ''bà Tưng'' luôn trở thành đề tài nhạy cảm, luôn trở thành một chủ đề tranh luận một cách không cần thiết, chung quy là bởi những định kiến xã hội vẫn đang tồn tại quá nặng nề.

Trong siêu phẩm 2012, trong một ngôi chùa hẻo lánh trên đỉnh Himalaya, một nhà sư Tây Tạng - trước sự hoài nghi và hoang mang của người đệ tử là Rima - đã rót cho anh một ly trà cho đến khi nó tràn ra ngoài. Ông nói với Rima rằng: “Giống như ly trà này, tâm con đã đầy những định kiến và phán xét. Muốn thấy được ánh sáng trí tuệ, thì trước tiên con phải làm cho ly nước của con trống rỗng đã”.