Ngoài những án oan sai được phát hiện và thực hiện bồi thường, chưa ai có thể cam kết rằng sẽ còn bao nhiêu án oan sai khác đang tồn tại. Không có nỗi đau nào hơn nỗi đau bị hàm oan, bị tù tội, mất hết uy tín, tiền bạc, sức khỏe của cá nhân bị hàm oan và mất mát vật chất, danh dự của gia đình, dòng họ.

Chính vì thế, cải cách tư pháp luôn là yêu cầu cấp thiết không chỉ hôm nay.

Sự tự do và quyền là giá trị của cá nhân và còn là chân dung dân chủ của xã hội. Sự tự do đó được chứng minh ở nhiều tiêu chuẩn, nhưng thể hiện đặc biệt nhất là lúc công dân đối diện trực tiếp với hoạt động tố tụng. Sự hàm oan có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nên cha ông không phải vô tình mà có câu nói “vô phúc đáo tụng đình”. Nhưng đó là câu chuyện của xa xưa, khi pháp luật chưa đạt các tiêu chuẩn dân chủ văn minh như hiện nay.

Còn với các giá trị và quy chuẩn về chế định pháp luật được nhân loại hoàn thiện ở thời đại dân chủ, dù có thể còn những khiếm khuyết, nhưng các quy định đó cũng tạm đủ để bảo vệ nhân phẩm và thân thể của công dân nếu như các cơ quan tố tụng tuân thủ đúng nguyên tắc. Cho nên, khi có sự oan sai, chỉ có thể quy kết thẳng thừng rằng, hoạt động tố tụng còn có sai sót.

Cải cách tư pháp không chỉ nói đến vai trò của tòa án, mà là sự tham gia từ giai đoạn điều tra, kiểm sát; trong đó, vai trò của kiểm sát rất lớn. Nếu như có những sai sót từ cơ quan điều tra hay tòa án, thì sự sáng suốt trong kiểm sát chính là cơ chế điều chỉnh và sửa sai, và đó cũng là cơ hội duy nhất và chính đáng cho bị can, bị cáo.

Với những thông tin về án oan sai từng được công bố, không thể không nói đến trách nhiệm của vai trò kiểm sát. Chính vì vậy, chỉ đạo của Chủ tịch Nước tại hội nghị trên là điều cần phải suy nghĩ và hành động.

Để không có án oan sai xảy ra, đừng để cho dân oán hờn, các quy định đã có đủ, vấn đề còn lại là con người thực thi. Thật đáng sợ khi số phận và sinh mạng của công dân được đặt vào tay của người không tinh thông pháp luật, chưa kể là thiếu sự công tâm vì các lợi ích tiền bạc.

Nói về cải cách tư pháp, tất nhiên có rất nhiều việc phải làm, nhưng có một điều cốt tử, đó là tuyển chọn những người chấp pháp tinh thông pháp luật và có tâm trong sáng. Người làu thông pháp luật có thể dễ tìm, nhưng cái tâm “thanh thiên” luôn là một mơ ước của nhân dân. Để dân oán hờn vì oan sai là để mất lòng dân lớn nhất.