Hai môn “có chủ đề biển Đông” là môn địa và môn tiếng Anh. Trong khi đề thi địa lý có đề cập đến vùng đặc quyền kinh tế và hoạt động của ngư dân, thì đề của môn tiếng Anh có một câu hỏi “điền vào chỗ trống” với nội dung về việc Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan.

Môn sử không có câu hỏi nào đề cập trực tiếp đến chủ đề này. Tất nhiên, nếu liên hệ xa thì mọi hoạt động dựng nước và giữ nước của dân tộc trong lịch sử đều có thể liên hệ với hôm nay; nhưng đề cập trực tiếp như đề thi môn địa và môn tiếng Anh thì không có.

Sự nghiệp giáo dục không nhất thiết phải được thể hiện qua những đề thi. Nhưng những đề thi, trong bối cảnh hiện nay, cũng là một dạng thông điệp: Cho thế hệ trẻ, cho xã hội và cho cả thế giới.

Trước khi quay trở lại bàn về những đề thi, hãy cùng xem xét vài con số: Tính từ đầu tháng 6 cho tới ngày hôm qua, theo công cụ tìm kiếm tin tức của Google thì báo chí thế giới nhắc đến “Johnson Reef” tổng cộng 2.605 lần; nhắc đến “Johnson South Reef” tổng cộng 1.291 lần. Cả hai cụm từ này đều được sử dụng trong tiếng Anh để gọi một địa điểm: bãi Gạc Ma.

Tức là tạm tính rằng trong vòng hơn một tháng qua, bãi Gạc Ma được nhắc đến khoảng gần 4.000 lần trên các mặt báo tiếng Anh thế giới. Một tần suất không hề nhỏ. Từ Châu Âu cho đến Bắc Mỹ, từ khối Arập đến Australia đều nhắc đến cái tên mang tính lịch sử này, với cả hai khía cạnh thông tin: Sự kiện Trung Quốc chiếm bãi Gạc Ma năm 1988 và việc họ đang cho xây dựng trái phép trên bãi này.

Nghĩa là cuộc đấu tranh của chúng ta vẫn đang thu hút được sự quan tâm của thế giới. Nghĩa là sự kiện Gạc Ma năm 1988 đang được nhắc đến nhiều lần với bạn bè quốc tế.

Nhưng đúng vào thời điểm, địa điểm và đối tượng thích hợp nhất là những chủ nhân trẻ của đất nước - trong một kỳ thi quan trọng, khi mà các nhà giáo dục dường như đã thống nhất về việc sẽ nhắc nhở họ về chủ quyền biển đảo (được thể hiện từ kỳ thi tốt nghiệp tới nay) - thì tính liên tục lại chưa được duy trì.

Nhìn đến con số hàng nghìn lần mà báo chí thế giới nhắc đến sự kiện bãi Gạc Ma chỉ trong vòng hơn một tháng, chợt thấy có chút gì tiếc nuối khi đề thi môn sử chưa kịp nhắc đến sự kiện ấy.

Đó là biểu hiện của một sự thiếu vắng lớn hơn và sự thiếu vắng ấy là một vấn đề đã được nhận thức. Đầu năm nay, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo đưa vấn đề chủ quyền biển Đông vào sách giáo khoa (thông báo số 24/TB-VPCP).

Hy vọng rằng các thế hệ học sinh phổ thông tiếp sau sẽ được bù đắp “khoảng trống” này.

Bởi vì trước mắt các em còn một kỳ thi khác. Kỳ thi lớn của việc dựng nước và giữ nước - kỳ thi mà để vượt qua, cần sự nhận thức đầy đủ nhất về lịch sử đất nước và những gì đang diễn ra quanh mình.