20km quốc lộ 5 từ Hà Nội đi Hải Phòng trở thành mô hình ruộng bậc thang khiến cho giới xây dựng cầu đường thế giới phải kinh ngạc. Đúng là một sản phẩm chỉ có ở VN. Kinh ngạc hơn là không phải đường lâu năm bị xuống cấp, mà mới toanh, vừa nâng cấp từ đầu năm 2014. Nói cụ thể như người dân hai bên quốc lộ 5, đường xây xong, công nhân vừa rút đi là lún.

Người ta đổ cho xe quá tải đã làm cho đường bị lún, nhưng xem ra không thuyết phục, bởi vì nếu như xây dựng đạt tiêu chuẩn chất lượng, không dễ gì ngày một ngày hai đã tan nát như vậy. Chỉ có một cách giải thích duy nhất, thi công ẩu dẫn đến chất lượng tồi.

Tại hội nghị lấy ý kiến các doanh nghiệp vận tải, sản xuất và lắp ráp ô tô về dự thảo thông tư quy định kích thước giới hạn thùng chở hàng của ô tô do Bộ GTVT tổ chức ngày 18.6, hầu hết ý kiến đều phản bác quy định giảm kích thước thùng xe để đường hết lún.

Rõ ràng, xây dựng đường không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, lại đi thay đổi kết cấu của phương tiện mà nhà sản xuất đã đảm bảo các tiêu chuẩn về thiết kế và kỹ thuật. Doanh nghiệp nhập phương tiện về để vận tải với mục đích đạt hiệu quả cao theo thiết kế, lại bị bắt buộc giảm kích thước thùng để vận tải ít hơn là quá vô lý. Cái đáng thay đổi không phải là kích thước thùng xe, mà là chất lượng xây dựng các công trình hạ tầng giao thông.

Đừng đổ cho xe quá tải, đừng đổ cho thời tiết. Tất cả đều là những lý do mà nếu có thì tác động làm hỏng đường không đáng kể. Nguyên nhân chính vẫn là việc thi công công trình. Tại hội nghị trên, PGS.TS Phạm Xuân Mai, nguyên Trưởng khoa Kỹ thuật Giao thông -Đại học Bách khoa TPHCM nêu một ví dụ làm những ai chuyên đi đổ lỗi không thể biện minh: “Tại sao xa lộ Đại Hàn hay đường đi Biên Hòa, Mỹ làm cách đây 30 đến 40 năm xe quá tải đi vẫn không lún mà một số tuyến đường như đại lộ Đông Tây mới đưa vào sử dụng vài năm đã lún?”.

PGS Mai nói trúng phóc, vì trên thực tế, xe container đi từ phía Đông vào TPHCM, qua xa lộ Đại Hàn hoặc xa lộ Biên Hòa rồi vào xa lộ Đông Tây. Cũng những chiếc xe đó, trọng tải đó, nhưng đại lộ Đông Tây mới xây thì lún như ruộng bậc thang, còn các xa lộ kia thì vẫn phẳng lì. Sao kỳ vậy?

Đầu tháng 6 vừa qua, một cuộc họp nóng hổi do Bộ GTVT triệu tập liên quan đến chất lượng công trình giao thông, hầu hết các ý kiến đều khẳng định công trình kém là do lỗi ở con người. Ngay tại cuộc họp, Bộ trưởng Đinh La Thăng đã đuổi vĩnh viễn đơn vị tư vấn giám sát dự án mở rộng quốc lộ 18 đoạn Uông Bí – Hạ Long. Ông Thăng còn nói sai phạm xảy ra sẽ xử lý người đứng đầu, không làm được thì phải thay.

Vậy thì, những quốc lộ bị lún đã là chứng cứ sai phạm chưa thưa Bộ trưởng Đinh La Thăng?