Hàng tấn phân bón này đi vào ruộng đồng, nương rẫy tàn phá cây trồng, vật nuôi, nguồn nước. Phân bón giả vào môi trường rồi theo các “kênh” khác nhau như thức ăn, nước uống, không khí, đi vào cơ thể con người. Bệnh tật cũng từ đây mà ra, bệnh nhân ung bướu nằm chồng chất ở các bệnh viện cũng có căn nguyên từ các loại hàng giả, và một trong những thứ nguy hiểm nhất là phân bón giả.

Không chỉ một Thuận Phong làm phân bón giả, cho nên khó có thể lường hết được hậu quả. Thực ra người nông dân và cả xã hội đang gánh chịu hậu quả từng ngày, có điều không định lượng được sự thiệt hại, mất mát do phân bón giả gây ra. Bắt một vụ làm phân bón giả quá gian nan, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia phải ra tay mới lôi vụ việc ra ánh sáng. 

Nhưng vẫn còn nhiều thứ nằm trong bóng tối.

Một Cty sản xuất phân bón giả hoạt động trên địa bàn, nhưng tại sao các lực lượng chức năng địa phương không biết? Để làm phân bón giả, phải có các cơ sở in ấn bao bì, tem nhãn giả. Ai sản xuất để cung cấp cho Thuận Phong, cơ quan chức năng cũng không ai phát hiện được.

Vì sự nghiêm trọng của vụ việc này, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có công văn “hỏa tốc” số 6231/VPCP-V1, chỉ đạo thành lập đoàn liên ngành kiểm tra việc xử lý vi phạm tại Cty Thuận Phong trong việc sản xuất, kinh doanh phân bón. Liên ngành gồm Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ NNPTNT, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao. Nhìn vào lực lượng này, có thể thấy rõ sự quyết liệt của Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trong việc dẹp loạn phân bón giả. Và cũng từ đây, có thể thấy được sự yếu kém ở các địa phương.

Dẹp một cơ sở làm phân bón giả mà cũng cậy đến Trung ương. Việc phải huy động một lực lượng liên ngành của các bộ và các cơ quan Trung ương để xử lý vụ làm phân bón giả tại Cty Thuận Phong chứng tỏ địa phương chưa làm tròn trách nhiệm của mình.

Không làm tròn trách nhiệm là nói chung chung. Điều tra Cty Thuận Phong đã “thuê” ai bảo kê để sản xuất phân bón giả mới chỉ ra cá nhân cụ thể. Ai đã từng giả kiểm tra, giả báo cáo để cho Thuận Phong hoạt động thật?