Rau dớn có ở hầu hết các vùng đồi núi của nước ta, mọc quanh năm nhưng tươi ngon nhất là vào mùa mưa. Rau mọc cạnh các bờ suối, sườn đồi, phần đầu lá cong cuộn tròn lại như vòi voi, phủ một lớp lông tơ mỏng. Đối với người dân Tây Bắc, nhất là đồng bào người Thái, rau dớn là một loại thực phẩm tươi ngon. Họ thu hái những cọng non và lá bánh tẻ để chế biến thành nhiều món ngon, mỗi món có một dư vị riêng và rất ấn tượng.

 Rau dớn là loại rau phổ biến của mảnh đất Tây Bắc, bà con còn đem bán rau tại các khu chợ như những loại thực phẩm khác (nguồn: Đỗ Thảo) 

Rau dớn luộc là món ăn phổ biến, và tưởng như bình thường, nhưng với cách chế biến khá cầu kì của người Thái, chúng tôi được thưởng thức một hương vị khó quên. Những cọng rau dớn xanh non được luộc trên lửa lớn, khi nước sôi, cho nhanh rau vào, đảo đều, nhúng vào nước lạnh rồi mới vớt ra bày lên đĩa. Rau giữ được nguyên màu xanh mướt, giòn tan với vị chua, hơi chát mà thanh ngọt. Ăn kèm nước mắm pha với mắc khén hoặc nước thịt, thì thấy ngon lạ lùng.

Rau dớn luộc xanh ngon (nguồn: Đỗ Thảo)

Rau dớn xào tỏi cũng là một món ngon hấp dẫn chúng tôi ngay khi thưởng thức. Rau dớn được trần nhanh qua nước sôi, rồi đem xào với tỏi, thêm bột ngọt, đường, mì chính và chút mắc khén, thứ gia vị đặc trưng của người Thái, đĩa rau dậy mùi ngào ngạt. Rau dớn thấm gia vị, đậm đà mà vẫn giòn ngon không biết ngấy.

Rau dớn xào tỏi thơm ngon

Khi nhà có khách quý, chủ nhà người Thái sẽ chế biến thêm món nộm rau dớn để thết khách. Rau được luộc cùng những loại rau rừng khác như rau cải, rau má, măng, tầm bóp, mùi tàu rồi trộn với các loại gia vị: gừng, tỏi, mắc khén và rắc đều lạc rang cho dậy mùi. Món nộm khiến nhiều người thích thú vì vị mát thanh, lạ miệng của các loại rau rừng bên cạnh mùi thơm lừng của gia vị và chén rượu nồng ấm đón chào du khách.

              

 Rau dớn nộm là món ăn ngon lạ của đồng bào người Thái (nguồn: Đỗ Thảo)

Ngày nay, bà con người Thái còn sáng tạo thêm nhiều món ngon từ rau dớn như xào với măng, trộn thịt tôm... Trong bất cứ công thức nào, rau dớn vẫn níu lòng người bởi hương vị lạ lùng.

Từ chỗ phân vân không rõ rau ăn như thế nào cho tới lúc cảm nhận hết vị ngon, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên về loại rau tưởng như hết sức bình thường này. Nhiều du khách cũng như chúng tôi nhớ mãi cái vị ngon lạ đó, để rồi cứ xao xuyến khi phải rời xa mảnh đất này. Cái vị chát chát, chua chua, thanh giòn của những cọng ra dớn sao mà ru lòng người đến vậy.

Du khách có thể nhờ bà con người Thái thu lấy cho rau dớn hoặc qua các khu chợ dân sinh để mua về làm quà cho người thân. Nhưng được thưởng thức món ăn lạ này do chính những con người hồn hậu vùng cao chế biến là cảm giác thú vị đối với mỗi người.