Ít tiền nên dở?

Tại buổi họp báo khai mạc Liên hoan phim quốc tế Hà Nội 2012, ông Huỳnh Vĩnh Ái- Thứ trưởng Bộ VHTTDL- đã chia sẻ, trong thời điểm kinh tế khó khăn như hiện nay, việc tổ chức liên hoan phim lần này là cố gắng lớn từ phía bộ.

Quả thật, so với mùa liên hoan đầu tiên năm 2010, Liên hoan phim quốc tế Hà Nội năm nay có quy mô nhỏ gọn hơn. Liên hoan phim đi sâu vào những hoạt động chuyên ngành như trại sáng tác trẻ Haniff, triển lãm “Điện ảnh Việt Nam thời kỳ đổi mới”, đặc biệt là hai cuộc hội thảo quốc tế được tổ chức trong khuôn khổ liên hoan phim với chủ đề “Điện ảnh Việt Nam thời kỳ đổi mới” và “Xu hướng phát triển điện ảnh trong thời kỳ công nghệ số”.

Liên hoan phim quốc tế Hà Nội 2012 cũng không thiên về bề nổi như mọi năm. Sự kiện thảm đỏ với những ''ngôi sao'' tầm cỡ khu vực như Ngô Ngạn Tổ hay Trương Gia Huy cũng không còn. Chỉ có sự xuất hiện của giàn ''sao'' Việt khá đông đảo trên thảm đỏ đêm khai mạc, đêm bế mạc thì có phần thưa vắng hơn.

Không còn sự nồng nhiệt của các fan hâm mộ, cũng chẳng có mấy sự ngó ngàng của công chúng yêu điện ảnh, thảm đỏ liên hoan phim năm nay lẽ ra là sự kiện nhộn nhịp nhất, kéo lại phần nào sức hút cho BTC, nhưng cũng đã không thành công.

Ông Phan Đình Tân- Người phát ngôn của Bộ VHTTDL-cho biết, liên hoan phim năm nay chỉ được bộ chi cho 2 tỉ đồng. Số tiền còn lại huy động từ nguồn tài trợ và xã hội hoá.

"Cát nóng" mở màn liên hoan phim đã khiến quan khách thất vọng.

Quả thực ''tiền nào của ấy''. Cả lễ khai mạc và bế mạc liên hoan phim năm nay đều tẻ nhạt. Chương trình do đạo diễn Lê Quý Dương đảm nhiệm cùng với NSND Trần Bình làm giám đốc sản xuất. Bộ VHTTDL đã tận dụng tối đa nguồn lực nội bộ.

Sân khấu và các hoạt động bề nổi của liên hoan phim như lễ khai mạc, bế mạc, sự kiện thảm đỏ đều được tổ chức gói gọn tại Cung Văn hoá Lao động Hữu nghị Việt - Xô Hà Nội, không còn sự dàn trải như kỳ liên hoan phim trước.

Cũng bởi khó khăn về kinh tế và chi phí bị thắt chặt, nên sân khấu lễ khai mạc và bế mạc được giữ nguyên. Các tiết mục ca múa nhạc chào mừng được tận dụng từ chính đội ngũ diễn viên của Nhà hát Ca múa nhạc nhẹ TƯ thuộc Bộ VHTTDL.

Nhìn vào đó thôi cũng đã đủ thấy chương trình đêm khai mạc và bế mạc không thể thoát được hai chữ “nghèo nàn” và thiếu sáng tạo. Thậm chí, mang tiếng là liên hoan phim quốc tế, nhưng hai buổi lễ quan trọng trên tại kỳ liên hoan phim này xem ra không bằng cả đêm trao giải Cánh diều vàng của Hội Điện ảnh tổ chức thường niên hằng năm.

Không thể và không nên so sánh


"Không thể và không nên so sánh Liên hoan phim Quốc tế HN còn non trẻ với các liên hoan phim quốc tế có uy tín nhiều năm trên thế giới. Chúng tôi cố gắng xây dựng Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội theo thông lệ quốc tế nhưng mang dấu ấn của điện ảnh Việt Nam", đó là lời tổng kết của bà Ngô Phương Lan, Cục trưởng Cục điện ảnh, Trưởng BTC Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2012.

Quả thực là không thể và không nên so sánh. Nhưng vẫn nên chỉ ra những điểm chưa ổn của một kỳ liên hoan phim để chúng ta cùng “rút kinh nghiệm lần sau”.

Trước tiên là chuyện lộn xộn thảm đỏ. Trước thềm lễ khai mạc Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2012, ban tổ chức (BTC) nhấn mạnh sự kiện thảm đỏ năm nay sẽ là nơi tôn vinh các tên tuổi gạo cội của điện ảnh Việt. Nhưng trước khi được vinh danh các nghệ sĩ đã xếp hàng chờ đợi cả tiếng đồng hồ trên đường Trần Hưng Đạo, trước cửa Cung Văn hoá Hữu nghị Hà Nội.

Tại sự kiện thảm đỏ, MC liên tục đọc sai tên nghệ sĩ, tên phim biến thảm đỏ thành một sân khấu hài.  Không có người điều phối, quản lý nên sự kiện thảm đỏ trở nên lộn xộn như… cái chợ. Người mẫu Hồng Quế và những người bạn của cô dù không có tên trong danh sách khách mời thảm đỏ vẫn ngang nhiên đi vào thảm đỏ với một bộ váy trong suốt khoe hết nội y.

Liên hoan phim bỗng dưng chết chìm trong cái scandal ngớ ngẩn. Thế nhưng khi được hỏi để xảy ra sự cố trên BTC quy trách nhiệm cho ai và khâu nào, ông Đỗ Duy Anh, Cục phó Cục Điện ảnh Việt Nam chỉ bảo sẽ rút kinh nghiệm còn chẳng biết quy trách nhiệm cho ai cả vì đây là sự cố bất ngờ.

Ở một sự kiện bên lề khác khá quan trọng của liên hoan phim, hội thảo Điện ảnh Việt Nam thời kỳ đổi mới được rất nhiều nghệ sĩ đến dự và đọc tham luận. Thế nhưng bên lề hội nghị, NSND Đoàn Dũng chạy ra bức xúc với Thứ trưởng Bộ VHTTDL Vương Duy Biên về việc hội nghị thiếu đề cương, ai thích nói gì thì nói.

Nguyên nhân xuất phát từ đạo diễn Lê Hoàng. Anh lên phát biểu tay không với những bức xúc về sự phân biệt phim thương mại và phim nghệ thuật, phim nhà nước và phim tư nhân khiến cho những người làm nghề có phần hoảng hốt vì lo phiên dịch sẽ dịch không đúng khiến bạn bè quốc tế hiểu sai về điện ảnh Việt Nam.

Một liên hoan phim quan trọng nhất là công tác tuyển chọn phim tham dự và tham gia tranh giải phải tốt. Thế nhưng do mải làm công tác tuyển chọn phim quốc tế, BTC đã bỏ qua phim nước chủ nhà.

Năm nay BTC Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội chọn "Cát nóng" của Lê Hoàng (Hãng phim Giải phóng) làm phim chiếu mở màn và cử 2 phim tranh giải tại hạng mục Phim truyện là "Thiên mệnh anh hùng" của đạo diễn Victor Vũ và "Đam mê".

Ngoại trừ "Thiên mệnh anh hùng", hai bộ phim đại diện cho điện ảnh Việt Nam còn lại là "Cát nóng" và "Đam mê" đã gây thất vọng lớn.

Ở đêm khai mạc, suất chiếu mở màn liên hoan phim của "Cát nóng" đã làm cho nhiều khách xem trong nước và quốc tế hết chịu nổi khi phải đứng lên ra về sau 15 phút khi phim được chiếu. Một bộ phim cũ kỹ và thậm chí là cẩu thả đậm chất truyền hình lại được chọn làm phim chiếu khai mạc Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội.

"Ðam mê" của đạo diễn Phi Tiến Sơn cũng không khá gì hơn. Ngay từ khi công chiếu ra mắt báo giới, phim đã bị nhận xét là gây thất vọng. Thậm chí có ý kiến còn cho rằng phim chiếu trong nước đã buồn cười, mang đi thi quốc tế lại càng buồn cười hơn.

Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội lần thứ 2 đã khép lại, nói như TS Ngô Phương Lan thì: "Liên hoan phim đã tạo đà cho bước hội nhập của điện ảnh Việt Nam trong khu vực để mở rộng ra thế giới", nhưng có lẽ đó còn là giấc mơ xa vời vì còn lâu điện ảnh Việt mới hội nhập được với thế giới.

Những điểm đáng ghi nhận

Một điểm đáng ghi nhận là so với lần đầu tiên tổ chức năm 2010, Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2012 đã có một bước tiến lớn trong công tác tuyển lựa phim tham dự cũng như phim tranh giải. Ở hạng mục tranh giải, trừ "Đam mê" của Việt Nam, 13 phim còn lại đều là những phim đáng xem.

Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2012 đã tìm được chủ nhân xứng đáng khi trao giải Phim truyện xuất sắc nhất cho tác phẩm “Bị còng tay” của Philippines.

Ngoài ra, BTC cũng lựa ra một bộ sưu tập gồm 79 bộ phim của điện ảnh Việt Nam và thế giới tham dự các chương trình của Liên hoan phim gồm phim chiếu Toàn cảnh điện ảnh Thế giới, Phim truyện về đề tài Hà Nội, Phim truyện thời kỳ đổi mới của điện ảnh Việt Nam, Phim truyện Việt Nam từ năm 2010 đến 2012.

Tại liên hoan phim lần này, khán giả có cơ hội tiếp cận với những tác phẩm điện ảnh xuất sắc, trong đó đáng chú ý có các phim "Amour" (Chuyện tình) - giải Cành cọ vàng Liên hoan phim Cannes 2012; "Iron Lady", bộ phim đã mang về cho Meryl Streep tượng vàng Oscar 2012 cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất; "We need to talk about Kelvin" - Phim Anh xuất sắc nhất 2011; "A Separation" - Phim nước ngoài hay nhất Oscar 2012... và một số phim giành giải Cành cọ vàng, Sư tử vàng các năm gần đây.

Ở một góc khác, phải nhìn nhận rằng liên hoan phim năm nay đã mời được những nghệ sĩ điện ảnh thế giới thực sự có tâm huyết với điện ảnh Việt Nam. Họ là những người tham gia tuyển chọn phim Việt cho các liên hoan phim quốc tế lớn như Thượng Hải, Tokyo hay Thái Lan,…

Với sự am hiểu của mình về điện ảnh Việt, những ý kiến của họ thực sự hữu ích cho điện ảnh của chúng ta. Tiêu biểu là ý kiến của bà Chalida Uabumrungjit, Giám đốc Liên hoan phim ngắn và video Thái Lan, bà nói: “Tôi đã xem nhiều phim cũ của Việt Nam, tôi nghĩ vẻ đẹp và sự nên thơ là thế mạnh của Việt Nam. Nhưng điều đó lại thiếu trong những bộ phim hiện nay. Các bạn đang đi theo mô hình Hàn Quốc, Hollywood nhưng đó chưa chắc là con đường đúng đắn”.

Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội năm nay không được “xôm trò” như lần đầu tiên tổ chức với sự có mặt có những ngôi sao quốc tế. Nhưng con đường đi của BTC Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2012 được xem là đúng đắn. Bởi nếu tạo được uy tín về chất lượng nghệ thuật thì mọi sơ suất về hình thức tổ chức sẽ được khắc phục dần ở lần sau.