Phải truy cứu TNHS với những người làm sai

- Là người đứng đầu cơ quan công tố ở một địa phương, ông thấy sao khi nghe tin về vụ án oan ở Bắc Giang?

- Có thể  nói sau khi nghe tin này thì, tôi thấy các cơ quan nội chính đã dũng cảm đấy chứ: Dám nhìn thẳng về cái sai, thấy sai, nhận sai, dám giải quyết cái sai.

Thứ hai, khi hậu quả xảy ra, sau minh oan thì phải bồi thường cho thỏa đáng. Thứ ba là tiến hành kiểm điểm, xử lý trách nhiệm của những người liên quan đến việc này. Làm sao để hạn chế tối đa việc oan sai.

- Thế còn phía người dân thì ông thấy thế nào?

- Các cơ quan truyền thông đã lên tiếng mạnh mẽ rồi, thì các cơ quan phải thấy sai và nhận lỗi với người dân. Phải bồi thường vật chất và tinh thần trong thời gian vừa qua đối với ông Chấn.

- Thưa ông, xin được hỏi ông cái sai trong vụ án này như thế nào?

- Vụ này, cái sai này xảy ra lâu rồi. Thế nhưng, phải quy trách nhiệm của những người trước đây đã tham gia vào việc điều tra, truy tố, xét xử, chứ không phải một ngành.

Bây giờ sai thì ngành tòa án phải đứng ra bồi thường, tránh trường hợp đùn đẩy trách nhiệm. Cho nên cơ quan nào xử lý cuối cùng thì cơ quan đó phải đứng ra bồi thường và xin lỗi dân. Còn quy trách nhiệm thì phải đồng trách nhiệm - kể cả điều tra, truy tố, xét xử. Cái sai đầu tiên là từ điều tra.

- Ông có thấy rằng, có dấu hiệu ép cung, thậm chí dùng nhục hình khi một người không có tội phải ký vào biên bản nhận tội?

- Cái đấy thì phải điều tra, xác minh để làm rõ. Quá trình ép cung, mớm cung thì phải xử lý những người đó.

- Chúng ta có 3 cơ quan tố tụng như vậy. Vậy sai là do đâu, thưa ông?

- Nếu xác định lỗi cố ý của cơ quan điều tra thì phải xử lý hình sự chứ không xử lý hành chính được. Còn đối với cơ quan công tố, tòa án thì họ căn cứ theo hồ sơ nên có thể nhận thức cái sai, thì tùy theo mức độ để xử lý. Còn điều tra viên mà rõ ràng ép cung, mớm cung, hành xử nhục hình để người ta nhận tội thì phải xử lý kỷ luật.

Theo Luật Bồi thường nhà nước thì cơ  quan cuối cùng phải thực hiện công khai xin lỗi và bồi thường thiệt hại trước. Vì đợi phân chia trách nhiệm thì rất là lâu, nên luật quy định cơ quan tố tụng cuối cùng giải quyết việc đó phải thay mặt 3 cơ quan để xin lỗi, bồi thường thiệt hại.

Còn trong quá trình điều tra cần xác minh làm rõ nguyên nhân sai bắt đầu từ đâu và ai là người trực tiếp làm sai? Oan sai mà cố tình thì phải xử lý hình sự. Do ép cung, mớm cung, hành xử nhục hình để người ta nhận tội thì phải xử lý hình sự.

"Ba bộ đồng tình thì chết con tôi"

- Tại sao có 3 cơ quan tố tụng, nhưng đến nay chỉ có mỗi viện kiểm sát xin lỗi chính thức?

- Trước hết, viện kiểm sát là cơ quan có quyền kháng nghị tái thẩm. Luật chỉ giao cho viện kiểm sát có quyền kháng nghị tái thẩm, chứ không ai có quyền kháng nghị tái thẩm cả. Cho nên viện kiểm sát là người đầu tiên phát hiện, xác minh thì viện kiểm sát đứng ra xin lỗi trước dân; còn các cơ quan kia thì phải tiến hành xử xong thì mới xin lỗi.

- Ông nghĩ thế nào về việc ông Trần Quốc Thuận - nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội - cho rằng, vụ này phải xử giám đốc thẩm chứ không phải tái thẩm?

- Theo tôi tái thẩm là đúng, vì đây là tình tiết mới.

- Tình tiết mới, nhưng lại lộ việc ông Chấn bị oan sai?

- Oan sai thì tái thẩm để minh oan. Giám đốc thẩm là hủy án đi để xét xử lại; còn tái thẩm là để minh oan.

- Theo ông, trường hợp oan sai này có phải là cá biệt hay chỉ là một điển hình trong tình trạng chung không phổ biến?

- Trước đây đã có rồi. Đã có nhiều vụ án xử đến tù chung thân rồi, nhưng “người chết” lại trở về. Cho nên phải thận trọng tối đa. Các cơ quan tiến hành tố tụng phải tiến hành chặt chẽ, nhưng cũng phải ràng buộc lẫn nhau, chứ còn “Bộ Binh, Bộ Hộ, Bộ Hình/Ba bộ đồng tình thì chết con tôi”. Phối hợp, nhưng phải ràng buộc lẫn nhau chứ gần gũi nhau quá, bỏ qua cho nhau thì dễ dẫn đến sai phạm.

- Nhưng phối hợp như ông nói cũng dẫn tới tình trạng họp án - mà người dân vẫn gọi là ''án bỏ túi'', thế thì làm gì còn tính độc lập trong điều tra, truy tố, xét xử, thưa ông?

- Về nguyên tắc là như vậy. Tới đây, sẽ xác định rõ hơn về trách nhiệm cá nhân nhiều hơn. Đặc biệt là dự kiến sau này, ủy ban kiểm sát hoặc ủy ban thẩm phán của tòa án sẽ không được ghi trong luật. Người chịu trách nhiệm trước đây là đưa ra tập thể để bàn, còn tới đây là quy trách nhiệm cá nhân.

- Bây giờ bị xử một vụ án có khung hình phạt đến tử hình có còn phải đưa ra thường vụ tỉnh ủy xem xét không, thưa ông?

- Án tử hình thì không phải đưa ra thường vụ. Theo Chỉ thị 15 của Trung ương thì những trường hợp án tham nhũng, xâm phạm an ninh quốc gia thì mới đưa ra cấp ủy, chứ còn án thường là do ngành chuyên môn xác định hết.

- Vị thẩm phán phiên tòa 10 năm trước nói phúc thẩm đã xử rồi. Còn oan sai giờ trách nhiệm là thuộc Tòa án Nhân dân Tối cao, thuộc Quốc hội, ông nghĩ sao về phát biểu này?

- Tôi cho rằng, oan sai cấp nào thì cấp đó phải chịu trách nhiệm. Ví dụ như Tòa án Nhân dân Tối cao đã xử phúc thẩm thì Tòa án Nhân dân Tối cao phải chịu trách nhiệm; chứ không phải đổ cho cấp dưới sai thì lên đây tôi cũng sai theo. Cái này cũng không thuộc thẩm quyền của Quốc hội nữa, vì các anh sai thì các anh phải tự sửa.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!