Cả hai chỉ thừa nhận có trách nhiệm trong việc gây thiệt hại số tiền gần 400 tỷ đồng khi mua ụ nổi 83M.

Valy chỉ có rượu chứ không có 5 tỉ đồng

Vấn đề được quan tâm hơn cả tại phiên xét xử là những việc làm dẫn đến hành vi “tham ô” của các bị cáo. Khi được HĐXX hỏi về việc tại sao ra quyết định đầu tư mua ụ nổi 83M mà không mua những ụ khác, Dương Chí Dũng đã trả lời: “Bị cáo đề nghị mua ụ của Na Uy, nhưng không hiểu sao tham mưu lại trình lên mua ụ này”.

Theo Dương Chí Dũng thì quyết định mua ụ nào là của TGĐ, mà cụ thể là của Mai Văn Phúc chứ Dương Chí Dũng không phải là người quyết định, vì vậy việc này Mai Văn Phúc phải là người chịu trách nhiệm chính.

Khi được hỏi về vấn đề này, Mai Văn Phúc lại cho rằng trong Vinalines thì quyết định tối cao là của Dương Chí Dũng, Mai Văn Phúc phải thực hiện nhiệm vụ theo quyết định của HĐQT mà Dương Chí Dũng là chủ tịch. Cũng để làm rõ nguyên nhân dẫn đến hành vi tham ô trong việc mua ụ nổi, HĐXX đã hỏi cả hai bị cáo có chỉ đạo cấp dưới mua bằng được ụ 83M hay không, cả Dương Chí Dũng và Mai Văn Phúc đều khăng khăng rằng không có bất cứ một sự chỉ đạo nào cho cấp dưới về việc mua bằng được ụ 83M.

“Sau khi đoàn khảo sát từ LB Nga về, bị cáo có được báo cáo về tình trạng ụ hay không?” - HĐXX hỏi Mai Văn Phúc. “Anh Trần Hữu Chiều (nguyên Phó TGĐ Vinalines - PV) khi đi khảo sát về nói rằng tình trạng ụ rất xấu, trên 40 tuổi, bị cáo nói cần tìm thêm trên thị trường có ụ nào nữa không để có sự lựa chọn khác. Chiều nói là rất khó tìm” - Mai Văn Phúc trả lời.

“Bị cáo có biết là trước đó Vinalines đã có đoàn khảo sát ụ 220 và 194 không?” - HĐXX hỏi: “Bị cáo không biết, nhưng dù còn lăn tăn về ụ này nhưng khi anh Chiều có báo cáo bằng văn bản, trong văn bản này có tất cả các chữ ký của các phòng, ban liên quan nói rằng đã nghiên cứu lại các ụ khác thì không ụ nào khả dĩ hơn 84M nên tôi đã ký văn bản trình HĐQT” - Phúc cho biết.

HĐXX tiếp tục làm rõ về quan hệ như thế nào đối với ông Goh Hoon Seow, GĐ Cty AP Singapore, cả Mai Văn Phúc và Dương Chí Dũng đều khẳng định rằng không hề có việc bàn bạc về số tiền 1,666 triệu USD. Thậm chí, Dương Chí Dũng còn thề “có trời đất chứng giám” không nhận 10 tỷ đồng từ Trần Hải Sơn.

Mai Văn Phúc cũng một mực cho rằng mọi lời khai của Trần Hải Sơn là rất mâu thuẫn và không có căn cứ. Bị cáo Dũng cho rằng rất có thể Trần Hải Sơn đã bị ép cung nên đổ vấy cho ông. HĐXX đã hỏi ông Dũng: “Sơn khai những lần đem tiền đến cho bị cáo đều để trong valy, có tay kéo mang đến mỗi lần 5 tỉ, bị cáo nói sao?”.

“Thưa, Sơn khai như thế là không đúng, chỉ có duy nhất một lần anh ấy mang đến mấy chai rượu Chivas 18 đựng trong valy chứ không hề có tiền. Sơn còn khai trước khi đến gặp tôi có gọi điện cho tôi, tôi xin nói vào thời điểm ấy tôi còn ở trên máy bay thì làm sao gọi được” - Dũng trả lời. Mai Văn Phúc cũng cho rằng chỉ duy nhất 1 lần Sơn đến nhà tặng 1 chai rượu Chivas 18 và phong bì 2 triệu đồng chứ không hề có valy tiền nào cả.

HĐXX cũng đã hỏi Trần Hải Sơn rằng: “Nếu cả hai ông Dũng, Phúc đều không thừa nhận đã nhận số tiền 20 tỉ thì bị cáo nghĩ sao?” Sơn trả lời rằng: “Đúng là khi bị cáo đưa tiền không có chứng cứ gì, nếu hai anh ấy không nhận thì bị cáo phải chịu cả. Nếu đổ được thì bị cáo sẽ nhẹ tội”. Có lẽ vì vậy mà cả hai bị cáo Dương Chí Dũng và Mai Văn Phúc vẫn một mực kêu oan về tội “tham ô”.

Cơ quan chuyên môn bảo ụ, cơ quan công tố bảo tàu

Một diễn biến gây sự chú ý đặc biệt của HĐXX cũng như tất cả những người theo dõi phiên tòa đã diễn ra vào cuối chiều 22.4 khi HĐXX tiến hành hỏi đại diện Bộ GTVT và đại diện Bộ Tài chính với tư cách thành viên tổ giám định. Khi HĐXX hỏi đại diện Bộ GTVT về việc ụ 83M là ụ hay là tàu biển và phải thực hiện theo quy phạm pháp luật là tàu biển hay ụ nổi?

Câu hỏi này nhằm làm rõ việc cơ quan công tố đã quy kết các bị cáo “cố ý làm trái…” khi mua bán ụ không tuân thủ nguyên tắc của mua bán tàu biển. Trước câu hỏi này, đại diện Bộ GTVT đã trả lời khá rõ ràng: “Tại phiên sơ thẩm cũng như các công văn gửi tới cơ quan công an, tòa án, Bộ GTVT đều khẳng định ụ nổi không phải là tàu biển và đến giờ Bộ GTVT vẫn khẳng định ụ không phải là tàu biển”.

“Căn cứ nào để ụ không phải là tàu” - HĐXX truy vấn. “Bộ GTVT là CQ soạn thảo Luật Hàng hải. Định nghĩa về tàu biển rất rõ gồm hai điều kiện cần và đủ. Điều kiện cần là cấu trúc nổi, điều kiện đủ là phải tự di động được, tự hành được. Nhưng ụ nổi không di động được, nó muốn di chuyển phải đưa lên phương tiện khác nên nó không có điều kiện đủ để trở thành tàu” - Đại diện Bộ GTVT khẳng định.

Vị này cũng nói thêm: “Trước khi xảy ra vụ án, Tổng thanh tra Chính phủ cũng đã có văn bản khẳng định đây là ụ chứ không phải tàu”. Cũng câu hỏi này, ông Trần Thái Sơn - đại diện Bộ Tài chính và là giám định viên vụ án - cũng quả quyết: “Khi giám định, chúng tôi đã tranh cãi rất nhiều về việc này, quan điểm của tôi thống nhất với ý kiến của Bộ GTVT, tuy nhiên nếu coi nó là cấu trúc nổi coi như tàu biển thì khi nhập khẩu phải tuân thủ Công ước HS (công ước về hệ thống điều hòa mô tả và mã các sản phầm hàng hóa - PV) mà như vậy thì ụ cũng không phải là tàu.

Vì vậy, việc giám định của Hải quan Vân Phong là hoàn toàn phù hợp. Chúng tôi không đưa ra kết luận hải quan đã làm sai. Để khẳng định là ụ hay tàu đề nghị tòa cần tham vấn các bộ chuyên ngành. Thứ trưởng Bộ GTVT có công văn gửi Bộ Công an nói rõ về vấn đề này rồi. Và một lần nữa với tư cách đại diện tổ giám định, tôi khẳng định ụ không phải tàu, tôi chịu trách nhiệm trước pháp luật trước những kết luận của tôi” - ông Sơn quả quyết.

Cuối cùng, ông Sơn kết luận: Nếu HĐXX cho rằng ụ là tàu thì chỉ trong nội thủy có thể nói được như thế, nhưng với quan hệ quốc tế và Luật Hàng hải thì phải tuân theo công ước quốc tế, mà ở đây là Công ước HS.