Xác định rõ 4 tội danh của "Bầu" Kiên
Trong phiên toà tuyên án Nguyễn Đức Kiên và đồng phạm sáng 9.6, trong quá trình thẩm phán Nguyễn Hữu Chính (Phó chánh án TAND Hà Nội) thay mặt HĐXX tóm tắt lại nội dung vụ án, bị cáo Nguyễn Đức Kiên (Bầu Kiên, cựu phó chủ tịch HĐQT Ngân hàng ACB) nghe luận tội với thái độ bình tĩnh.

Hội đồng xét xử nhận định, Nguyễn Đức Kiên thông qua 6 công ty đã kinh doanh không đúng đăng ký hơn 21.400 tỉ đồng. Các công ty này không có giấy chứng nhận kinh doanh cổ phần, cổ phiếu, thực tế không có hoạt động kinh doanh gì khác ngoài lĩnh vực này. 

Điều đó cho thấy, mục đích lập các công ty trên của Kiên chủ yếu là để kinh doanh cổ phần, cổ phiếu. Hành vi kinh doanh của bị cáo Kiên núp dưới hình thức mua cổ phần, cổ phiếu, đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội kinh doanh trái phép.

Về hoạt động kinh doanh vàng, Hội đồng xét xử cho rằng Cty Thiên Nam không đăng ký kinh doanh mặt hàng này. Ngoài kinh doanh giá vàng qua tài khoản nước ngoài, Thiên Nam còn kinh doanh vàng trong nước với ngân hàng ACB. Theo quy định, kinh doanh vàng nói chung đều phải đăng ký. 

Theo biên bản thỏa thuận của HĐQT, Cty Thiên Nam đã ủy quyền cho Kiên đặt lệnh trên hệ thống ghi âm của ngân hàng ACB. Điều đó cho thấy, việc thực hiện ký các lệnh của giám đốc Thiên Nam Lê Quang Trung chỉ là hình thức, Kiên mới là người quyết định. Vì vậy, việc bị cáo Kiên cho rằng ông Trung phải chịu trách nhiệm là không có căn cứ.

Về hành vi trốn thuế, theo Hội đồng xét xử, trong năm 2009-2010, Cty B&B kinh doanh có lãi, trong đó có cả kinh doanh vàng trạng thái có lãi nhưng không kê khai. 

Kết luận của Bộ Tài chính cho thấy, thuế thu nhập phát sinh mà B&B phải nộp là hơn 25 tỉ đồng. Số tiền trốn thuế này, đến nay Kiên vẫn chưa khắc phục, cần phạt gấp 3 lần số thuế đã trốn là hơn 75 tỉ đồng, sung công quỹ nhà nước.

Việc bị cáo Nguyễn Đức Kiên khai không có ý thức lừa đảo chiếm đoạt số tiền 246 tỉ đồng bán cổ phiếu trên cho phía Hòa Phát. Thực tế khi Kiên nhận 264 tỉ đồng của Cty Hòa Phát, Kiên đã không có bất cứ hành vi nào về việc đề nghị giải chấp số cổ phần này. Điều đó cho thấy ý thức chiếm đoạt của bị cáo Kiên.

Về hành vi cố ý làm trái, Hội đồng xét xử xác định việc HĐQT ACB ra nghị quyết đồng ý ủy thác cho nhân viên gửi tiền là "hoàn toàn sai". Cho dù Vietinbank hay Huyền Như phải chịu trách nhiệm số tiền trên thì ACB vẫn chưa thu hồi được. 

Hành vi của các bị cáo đã dẫn đến hậu quả mất 718 tỉ đồng nên các bị cáo Kiên, Quang, Kỳ, Hải, Cang, Tuấn… có đủ dấu hiệu phạm tội Cố ý làm trái quy định nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. Về trách nhiệm dân sự, 718 tỉ đồng đã được giải quyết trong vụ án Huyền Như nên không giải quyết trong vụ án này.

Điểm đáng chú ý là trong suốt quá trình nghe toà tuyên án, đọc bản luận tội, thái độ của bị cáo Nguyễn Đức Kiên khá bình thản, ngay cả thời điểm toà tuyên án, thái độ, sắc mặt của bị cáo vẫn không thay đổi.

Khởi tố thêm 2 vụ án mới sau phiên xét xử "Bầu" Kiên
Theo Hội đồng xét xử, vụ án này Huỳnh Thị Bảo Ngọc (cán bộ ACB) là người trực tiếp liên hệ với Huyền Như về việc gửi tiền, thỏa thuận lãi suất vượt trần, tạo điều kiện cho Huyền Như chiếm đoạt. Việc Huyền Như chiếm đoạt trót lọt có sự giúp sức của Bảo Ngọc nên cần khởi tố Bảo Ngọc về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Ngoài ra, hội đồng xét xử xác định bị cáo Kiên giữ vai trò quan trọng, chủ mưu, không khai báo thành khẩn. Bị cáo Lý Xuân Hải có vai trò sau bị cáo Kiên nhưng cao hơn những đồng phạm khác. Bị cáo Hải bị xác định là người điều hành ủy thác cho nhân viên gửi tiền, tham gia chủ trương mua cổ phiếu... 

Theo tòa, hai bị cáo này cần áp dụng tình tiết tăng nặng hình phạt. Tiếp tục kê biên các tài sản của bị cáo Kiên tại thành phố Hồ Chí Minh. Các bị cáo còn lại được xem xét giảm nhẹ hình phạt.

Tòa kiến nghị qua vụ án, Ngân hàng nhà nước cần rà soát lại các văn bản, bổ sung các văn bản nhằm tháo gỡ những vướng mắc, hướng dẫn kịp thời chủ trương cho các ngân hàng. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng cần rà soát lại các văn bản quy phạm pháp luật.
Tại bản án sơ thẩm, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội cũng đã tuyên bố khởi tố vụ án "kinh doanh trái phép tại ngân hàng ACB và Vietbank" và khởi tố vụ án "Huỳnh Thị Bảo Ngọc đồng phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản với Huỳnh Thị Huyền Như".

Bản án dành cho các bị cáo:

Bị cáo Nguyễn Đức Kiên:

Tội Kinh doanh trái phép: 20 tháng tù giam; Trốn thuế: 6 năm 6 tháng; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản: 20 năm; Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng: 18 năm. Hình phạt chung là 30 năm tù.
Phạt số tiền trốn thuế hơn 75 tỉ để sung quỹ Nhà nước, 100 triệu đồng hành vi lừa đảo, cấm tham gia hoạt động ngân hàng 5 năm sau khi hết hạn tù.
Nhóm các bị cáo bị truy tố về tội Cố ý làm trái:
- Bị cáo Lê Vũ Kỳ: 5 năm tù.
- Bị cáo Trịnh Kim Quang: 4 năm.
- Bị cáo Phạm Trung Cang: 3 năm tù.
- Bị cáo Lý Xuân Hải: 8 năm.
- Bị cáo Huỳnh Quang Tuấn: 2 năm tù.
Nhóm bị cáo bị truy tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài: sản
- Bị cáo Trần Ngọc Thanh: 5 năm 6 tháng.
- Bị cáo Nguyễn Thị Hải Yến: 5 năm.
Ngoài ra, HĐXX công bố hai quyết định khởi tố vụ án:
Căn cứ kết quả xét hỏi tại tòa và hồ sơ vụ án, HĐXX xét thấy có dấu hiệu phạm tội kinh doanh trái phép tại ngân hàng ACB và Vietbank. Quyết định khởi tố vụ án hình sự kinh doanh trái phép tại hai ngân hàng này.
Đồng thời, HĐXX cho rằng, hành vi của Huỳnh Thị Bảo Ngọc, Phó phòng quản lý quỹ của của ACB có dấu hiệu đồng phạm với Huỳnh Thị Huyền Như, quyết định khởi tố vụ án lừa đảo tài sản đối với Ngọc.