Sai phạm trong vay và cho vay

Theo Thanh tra Chính phủ, từ 2009 đến cuối năm 2011, Agribank đã chi tiền môi giới huy động vốn cho các đối tượng không phải là các tổ chức tín dụng được cấp phép hoạt động môi giới; chi môi giới huy động với lãi suất vượt trần quy định của Ngân hàng Nhà nước, trong đó chi môi giới làm cho lãi suất vượt 14% năm là 283,1 tỉ đồng; một số trường hợp chi môi giới có dấu hiệu lập chứng từ chi tiền không đúng nhằm hợp thức hóa hồ sơ hoặc tẩy xóa, sửa chữa tài liệu, chứng từ chi môi  giới huy động vốn.

Thanh tra Chính phủ cũng kết luận Agribank vi phạm quy định về thẩm quyền phê duyệt cấp tín dụng. Cụ thể từ ngày 16.6.2009 đến 12.7.2011, có 189 khách hàng được phê duyệt cấp tín dụng nhưng không có văn bản ủy quyền của TGĐ theo quy định, trong đó dư nợ của các khách hàng nói trên tại thời điểm 31.12.2011 là 13.816,3 tỉ đồng, nợ xấu là 1.046,09 tỉ đồng.

Agribank còn vi phạm quy định về huy động và cho vay vàng trên thị trường liên ngân hàng và khách hàng với số lượng lớn, kéo dài - kể cả khi có  quy định cấm của NHNN. Vi phạm quy định của NHNN về tỉ lệ cấp tín dụng vượt 20% vốn tự có của Agribank đối với các Cty con mà Agribank nắm quyền kiểm soát, kể cả khi NHNN chỉ đạo bằng văn bản Agribank vẫn cho vay với khối lượng  lớn  2.001,3 triệu đồng và 148.464 chỉ vàng. Cấp tín dụng 4.000 tỉ đồng cho Agriseco (Cty chứng khoán  do Agribank kiểm soát) thông qua việc ứng vốn và đầu tư trái phiếu của Agriseco với lãi suất thấp, trái với quy định của Nhà nước; phát hành thư bảo lãnh thanh toán cho Cty ALCII  vay vốn của BHXH VN không đúng quy định với số lượng lớn, khi đến hạn đã phải trả thay với số tiền 208,7 tỉ đồng. Cho Cty ALC I, ALCII vay tiền mua các khoản nợ phải thu từ hợp đồng thuê tài chính trái các quy định của pháp luật khiến dư nợ đến cuối 2011 từ các khoản cho vay mua tài sản đầu tư, cho thuê tài chính là 1.072 tỉ đồng, nợ xấu là 35,5 tỉ đồng...

Thanh tra Chính phủ cũng kết luận, từ 1.1.2011 không được phép gửi và nhận tiền gửi giữa các tổ chức tổ chức tín dụng, tuy nhiên Agribank vẫn thực hiện gửi và nhận tiền gửi có kỳ hạn với các tổ chức tín dụng khác với tổng doanh số rất lớn: Gửi 423.954,4 tỉ đồng, 14 tỉ USD, 829 triệu EUR; nhận tiền gửi 52.384 tỉ đồng, 357 triệu USD, 16 triệu EUR. Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện sai phạm ở tất cả các khâu của hoạt động tín dụng của Agribank, nhiều việc có dấu hiệu cố ý làm trái hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả rất nghiêm trọng, cần phải xử lý theo quy định của pháp luật.

Mất vốn lớn khi đầu tư ngoài ngành

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ thì các Cty con 100% vốn đầu tư của Agribank thua lỗ lớn; năm 2009 lỗ 1.782 tỉ đồng; 2010 lỗ 4.393 tỉ đồng. Đặc biệt là hai công ty cho thuê tài chính (ALC I và ALC II) có nhiều vi phạm nghiêm trọng, lỗ lớn, mất hoàn toàn vốn chủ sở hữu. Việc đầu tư 144 tỉ đồng vào cổ phiếu CMC, thị giá 72 tỉ đồng, nhưng đến thời điểm 31.12.2011 thị giá chỉ còn trên 20 tỉ đồng. Việc đầu tư kinh doanh cổ phiếu của  Agribank chi nhánh TPHCM trong 4 năm từ 2008-2011 lỗ 46,3 tỉ đồng; đầu tư 5 triệu cổ phiếu HALAND trị giá 275 tỉ đồng chưa tuân thủ quy định của pháp luật nên giá cổ phiếu đã giảm 84 tỉ đồng so với ban đầu vào thời điểm cuối năm 2011. Hoạt động của Công ty chứng khoán Agiseco cũng chưa tuân thủ quy định về quản trị, các quy trình kinh doanh và đã gây thua lỗ tới gần 300 tỉ đồng.

Thanh tra Chính phủ còn xác định việc quản lý và thực hiện đầu tư xây dựng của Agribank vi phạm ở nhiều khâu trong các giai đoạn của quá trình đầu tư với tổng  số tiền sai phạm là trên 8 tỉ đồng. Cũng theo Thanh tra Chính phủ, Agribank đã buông lỏng quản lý để xảy ra vụ việc vi phạm pháp luật nghiêm trọng tại Trung tâm Công nghệ thông tin. Cụ thể, đã buông lỏng quản lý để Nguyễn Ngọc Ánh lợi dụng chức vụ quyền hạn, giả mạo, tham ô tài sản với giá trị lớn của Nguyễn Ngọc Ánh đã chiếm đoạt của Nhà nước hơn 33 tỉ đồng, Agribank không  thu hồi được hết tiền nhưng cũng không chuyển cho cơ quan điều tra để truy tố trước pháp luật.

Thanh tra Chính phủ cũng cho biết, trong quá trình thanh tra đã chỉ rõ cho Agribank những sai phạm và ngân hàng này cũng đã có những bước khắc phục hậu quả đáng ghi nhận như: Rà soát, ban hành, sửa đổi các quy định, cơ cấu lại tổ chức bộ máy và mạng lưới; xử lý kỷ luật 158 cán bộ, nhân viên sai phạm với các hình thức xử lý khiển trách , cảnh cáo, cách chức, miễn nhiệm hoặc chuyển công tác khác có mức lương thấp hơn, trong đó cách chức và miễn nhiệm 16 giám đốc. Tất toán toàn bộ các khoản nhận gửi vàng của các tổ chức tín dụng, đồng thời thu hồi toàn bộ số vàng gửi tại các tổ chức tín dụng; dừng cho vay và giảm dần dư nợ cho vay bằng vàng ...

Cuối cùng, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị chuyển 15 hồ sơ, vụ việc có dấu hiệu cấu thành tội phạm sang Bộ Công an để xử lý theo quy định của pháp luật; trong đó, đã chuyển 1 hồ sơ, vụ việc (Công ty liên doanh Lifepro Việt Nam và nhóm khách hàng liên quan) ngay trong quá trình thanh tra sang Bộ Công an để khởi tố và cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án.