Đầu tư bất động sản khắp nơi bằng số tiền vay lãi suất “cắt cổ”!
Ngay từ phần đầu phát biểu ý kiến, các luật sư đều đồng loạt cho rằng cần hoãn phiên tòa, cũng như đề nghị triệu tập nhiều quan chức của VietinBank và các cựu quan chức Ngân hàng Á Châu (ACB). Tuy nhiên, Hội đồng xét xử (HĐXX) cho rằng khi nào cần sẽ triệu tập, còn đề nghị hoãn phiên tòa của các luật sư là không có cơ sở. Phiên tòa vẫn diễn ra và dự kiến sẽ kéo dài 20 ngày.

Theo cáo trạng của Viện KSND Tối cao, ủy quyền cho Viện KSND TPHCM thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử sơ thẩm tại phiên tòa, từ đầu năm 2007, Huỳnh Thị Huyền Như (SN 1978) lúc đó là cán bộ tín dụng VietinBank, Chi nhánh TPHCM đã đứng ra vay cá nhân hơn 200 tỉ đồng của nhiều ngân hàng, tổ chức và nhiều cá nhân với lãi suất cao nhằm lấy tiền đầu tư kinh doanh bất động sản. 

Sinh ra và lớn lên ở tỉnh Tiền Giang, thời điểm năm 2007, Như mới 29 tuổi, nhưng đã “bạo gan” và có thể nói là rất “liều lĩnh” khi mang hàng trăm tỉ đồng vay mượn với lãi suất cao để mua đất khắp nơi, như TPHCM, Đà Nẵng, Bà Rịa-Vũng Tàu, Đà Lạt, Quảng Nam và An Giang. 

Đến năm 2010, bất động sản bắt đầu rơi vào tình trạng… “bất động”, khiến số tiền 200 tỉ đồng Huyền Như vay mượn đã “đẻ” ra số lãi “khủng”. Cũng lúc này, Huyền Như nắm giữ chức vụ quyền Trưởng phòng giao dịch Điện Biên Phủ của VietinBank, Chi nhánh TPHCM, có thẩm quyền phê duyệt lệnh chuyển tiền của chủ tài khoản từ ngân hàng đi các đơn vị, doanh nghiệp theo quyết định của chủ tài khoản với mức 50 tỉ đồng/lệnh. 

Thế là “hành trình” lừa đảo bắt đầu xảy ra từ đây. Từ tháng 3.2010 đến tháng 9.2011, Huỳnh Thị Huyền Như đã giả danh VietinBank, Chi nhánh Nhà Bè và Chi nhánh TPHCM để huy động tiền. Nhằm thực hiện hành vi lừa đảo, Như ra đường Phạm Hồng Thái, gần công viên 23.9, quận 1 thuê một người đàn ông khắc 8 con dấu giả mạo mang tên các đơn vị gồm VietinBank Chi nhánh Nhà Bè, Cty Phúc Vinh, Thịnh Phát, Hưng Yên, An Lộc, Đức Minh Quang, Bảo hiểm Toàn cầu, Saigonbank-Berjaya. 

Cáo trạng quy buộc, Huyền Như làm giả tài liệu của VietinBank và nhiều đơn vị, cá nhân khác để lừa 9 Cty và 3 ngân hàng, cùng 3 cá nhân với số tiền hơn 4.911 tỉ đồng. Cho đến thời điểm vụ án bị phát hiện và Cơ quan CSĐT Bộ Công an khởi tố vụ án (ngày 28.9.2011), số tiền Huyền Như chiếm đoạt là hơn 3.986 tỉ đồng (gần 4.000 tỉ đồng).

Hàng ngàn tỉ đồng biến mất…

Phiên tòa với 23 bị cáo, cùng hơn 20 luật sư tham gia bào chữa... khiến cả 2 khán phòng xử án của TAND TPHCM chật kín. Theo Viện KSND truy tố, Huỳnh Thị Huyền Như mắc 2 tội danh “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”. 

Võ Anh Tuấn (nguyên cán bộ văn phòng VietinBank TPHCM) bị truy tố về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” cùng 21 đối tượng liên quan trực tiếp khác trong vụ “đại án” này, trong đó có 13 đối tượng là trưởng, phó phòng, cán bộ, nhân viên Phòng giao dịch Điện Biên Phủ và Phòng giao dịch Đinh Tiên Hoàng, Phòng giao dịch Võ Văn Tần, chi nhánh Nhà Bè (thuộc VietinBank TPHCM). 

Tổng cộng, trong vụ “đại án” này có 23 đối tượng bị truy tố ra tòa về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “cho vay lãi nặng”, “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”, “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” và “làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”.

Huyền Như và đồng bọn chiếm đoạt số tiền gần 4.000 tỉ đồng; tuy nhiên đến nay, số tài sản thu giữ, kê biên tài sản được của các bị can chưa đến 1.000 tỉ đồng (gồm các loại tài sản trị giá hơn 624 tỉ đồng, gần 157.000 euro, hơn 4.600USD...).
Vì sao luật sư xin hoãn phiên tòa?

Vụ án hình sự đã khởi tố điều tra từ ngày 28.9.2011 (cách đây hơn 2 năm), nhưng mãi đến khi phiên tòa sắp đưa ra xét xử hơn chục ngày, thì một số ngân hàng mới nhận được thông báo của TAND TPHCM, lúc này họ mới biết mình là “nạn nhân” bị hại trong vụ án. 

Không có thời gian sao chụp, nghiên cứu hồ sơ nhằm tranh tụng công bằng tại phiên tòa, do vậy luật sư của một số ngân hàng đã nộp đơn xin hoãn phiên tòa. Luật sư Trần Đức Hùng -Văn phòng luật sư Hùng Thịnh, Đoàn luật sư TPHCM - là người bảo vệ quyền lợi cho Ngân hàng TMCP Nam Việt (Navibank) đã nộp đơn đến TAND TPHCM xin hoãn phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án Huỳnh Thị Huyền Như ngay phần ý kiến luật sư sáng ngày 6.1. 

Lý do mà luật sư Trần Đức Hùng đưa ra là: “Navibank chỉ biết được thông tin chính thức về việc các cơ quan tiến hành tố tụng xác định Navibank tham gia vụ án với tư cách là nguyên đơn dân sự (bị hại) vào ngày 19.12.2013 theo giấy triệu tập của TAND TPHCM. Trong khi đó, từ ngày vụ án khởi tố điều tra cách nay đã hơn 2 năm trời, suốt quá trình điều tra cho đến truy tố, Navibank hoàn toàn không nhận được thông tin chính thức nào về vụ án từ các cơ quan tiến hành tố tụng. 

Ngay sau khi nhận thông tin từ TAND TPHCM, Navibank là bị hại trong vụ án Huyền Như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, ngân hàng đã có văn bản yêu cầu luật sư tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ngân hàng. Tuy nhiên, tài liệu hồ sơ vụ án quá nhiều, trong đó có hơn 1.000 bút lục... và TAND TPHCM chỉ cho phép luật sư sao chụp trong vòng 2 ngày (ngày 31.12.2013 và 2.1.2014), sau đó không cho sao chụp nữa... Việc này là chưa phù hợp quy định tại khoản 3, Điều 59 Bộ luật Tố tụng hình sự”.

Luật sư Trần Đức Hùng cũng cho rằng: Vì tính chất phức tạp, nghiêm trọng, vụ án được các cơ quan tiến hành tố tụng xử lý trong nhiều năm, trong khi đó ngân hàng chỉ mới nhận được thông tin chính thức là nguyên đơn dân sự cách thời điểm dự kiến xét xử chỉ có 14 ngày. Với thời gian ngắn như vậy, luật sư không đủ thời gian sao chụp, nghiên cứu hồ sơ, tài liệu vụ án một cách đầy đủ, toàn diện để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho ngân hàng, như vậy là không công bằng, không bảo đảm được quyền của luật sư trong bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho đương sự trong vụ án. 

Do vậy, đề nghị các cơ quan tiến hành tố tụng tạm hoãn phiên tòa, để các luật sư có thời gian sao chụp hồ sơ, tài liệu, nghiên cứu kỹ để bảo vệ quyền lợi cho đương sự theo đúng quy định của pháp luật.

Theo cáo trạng, trong nhiều nạn nhân bị Huyền Như lừa đảo, có Navibank thông qua 14 nhân viên để gửi hơn 1.500 tỉ đồng vào Vietinbank, bị Huyền Như lừa đảo chiếm đoạt 200 tỉ đồng. Tuy nhiên, HĐXX đã bác ý kiến của luật sư về xin hoãn, phiên tòa vẫn diễn ra như theo dự kiến.
Luật sư Đinh Văn Quế lên tiếng

Luật sư Đinh Văn Quế - nguyên thẩm phán, Chánh tòa hình sự TAND Tối cao, một chuyên gia hàng đầu của Việt Nam về lý luận và hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực hình sự-tố tụng hình sự - đã có văn bản kiến nghị gửi đến TAND TPHCM, HĐXX vụ “đại án” Huyền Như. Luật sư Đinh Văn Quế cho biết: “Sau khi nghiên cứu cáo trạng, các kết luận điều tra, các tài liệu về vụ án Huỳnh Thị Huyền Như bị truy tố về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, tôi xin có một số ý kiến như sau: Về tội danh đối với Huyền Như, trong vụ án này, các đơn vị, cá nhân bị Huyền Như làm giả giấy tờ để họ chuyển tiền vào các tài khoản theo chỉ định của Như, sau đó Như chiếm đoạt là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản như cáo trạng truy tố là chính xác. 

Tuy nhiên, về các khoản tiền của khách hàng gửi tại VietinBank từ một hợp đồng hợp pháp, trong đó có khoản tiền hơn 718 tỉ đồng của Ngân hàng ACB, mà Huyền Như đã dùng thủ đoạn gian dối để rút ra từ VietinBank thì đó không còn là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, mà có dấu hiệu của tội tham ô tài sản. 

Bởi lẽ, khi các đơn vị, cá nhân đã gửi tiền vào ngân hàng nói chung và VietinBank nói riêng thì ngân hàng phải có trách nhiệm quản lý, khai thác, sử dụng khoản tiền này và có nghĩa vụ trả lãi cho khách hàng theo thỏa thuận với khách hàng. VietinBank là doanh nghiệp nhà nước; Huyền Như được bổ nhiệm làm quyền Trưởng phòng Phòng giao dịch thuộc VietinBank, có trách nhiệm kiểm soát, xét duyệt các chứng từ chuyển tiền, rút tiền và giao dịch khác trên tài khoản của khách hàng, kiểm tra và đảm bảo các chứng từ chính xác, hợp lệ. Do có chức vụ, quyền hạn này nên đương nhiên Huyền Như là người có trách nhiệm quản lý tài sản của VietinBank. 

Theo quy định của Bộ luật Hình sự, tham ô là hành vi của người lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý; còn chiếm đoạt bằng thủ đoạn nào (gian dối, lạm dụng tín nhiệm, lén lút hay công khai...) không phải là dấu hiệu đặc trưng của tội tham ô tài sản. Tham ô chính là “trộm cắp, lừa đảo hoặc lạm dụng tín nhiệm... chiếm đoạt tài sản” của người có chức vụ, quyền hạn và lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản do mình quản lý.

Theo kết luận điều tra số 12 ngày 3.12.2012 và các bản kết luận điều tra bổ sung số 03 ngày 26.4.2013 (lần 1) và số 08 ngày 26.8.2013 (lần 2) của Cơ quan Cảnh sát điều tra - Bộ Công an xác định Ngân hàng ACB là “đơn vị bị hại”. Cáo trạng số 16/KSĐT-VKSTC-V1 ngày 16.10.2013 của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao không có chỗ nào viết: “Ngân hàng TMCP Á Châu là người bị hại hoặc là đơn vị bị hại”, nhưng tại mục số 9 (trang 11) bản cáo trạng ghi: “Huỳnh Thị Huyền Như đã lừa đảo chiếm đoạt của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu” và bản phụ lục 1 kèm theo bản cáo trạng, cột thứ 4 có ghi “số tiền Như trả lại cho các bị hại”. 

Với cách hành văn này, có thể hiểu bản cáo trạng cũng xác định “Ngân hàng ACB là bị hại”. 

Bộ luật Tố tụng hình sự không có quy định người tham gia tố tụng là “đơn vị bị hại” hay “bị hại”, mà chỉ có “người bị hại”. Người bị hại là người bị thiệt hại về thể chất, về tinh thần hoặc về tài sản do tội phạm gây ra (khoản 1, Điều 51 Bộ luật Tố tụng hình sự). Người bị hại phải là con người cụ thể chứ không phải là cơ quan, tổ chức; bởi lẽ, nếu người bị hại từ chối khai báo mà không có lý do chính đáng thì có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về tội “từ chối khai báo” theo Điều 308 của Bộ luật Hình sự. 

Nếu cơ quan, tổ chức là người bị hại mà từ chối khai báo thì làm sao mà truy cứu trách nhiệm hình sự được? Pháp luật nước ta không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cơ quan, tổ chức. Đây là tiêu chí rất quan trọng để phân biệt người bị hại với nguyên đơn dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự.

Luật sư Đinh Văn Quế cũng cho rằng: Trong vụ án hình sự, các cơ quan, tổ chức, nếu tham gia tố tụng thì không thể là người bị hại. Họ chỉ có thể tham gia tố tụng với tư cách: Nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Như vậy, Ngân hàng ACB không phải là người bị hại trong vụ hình sự nói chung và trong vụ án này nói riêng. 

Vậy Ngân hàng ACB có tham gia tố tụng trong vụ án này hay không, nếu tham gia thì với tư cách gì, cần làm rõ một số vấn đề sau: Huỳnh Thị Huyền Như bị truy tố về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, trong đó có hơn 718 tỉ đồng. Nguồn gốc số tiền này là của Ngân hàng ACB, nhưng đã ủy thác cho 19 nhân viên ACB gửi vào VietinBank, theo một hợp đồng tiền gửi.

Theo pháp luật dân sự cũng như quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thì sau khi số tiền này gửi vào tài khoản của VietinBank, tuy chủ sở hữu vẫn là Ngân hàng ACB, nhưng quyền quản lý (chiếm hữu và sử dụng) thuộc VietinBank chứ không thuộc Ngân hàng ACB nữa. VietinBank phải chịu trách nhiệm về mọi rủi ro về số tiền hơn 718 tỉ đồng. Nếu số tiền này bị người khác chiếm đoạt thì VietinBank mới là đơn vị bị thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra và tham gia tố tụng với tư cách là “nguyên đơn dân sự”.

Huyền Như đã làm thẻ xanh định bỏ trốn sang Mỹ
Đến ngày xét xử thứ hai (ngày 7.1), bị cáo Huyền Như đã bị tòa truy vấn vụ làm thẻ tín dụng quốc tế, với số tiền trong đó là hơn 1,1 triệu USD và Huyền Như đã “chạy” được thẻ xanh định cư ở Mỹ. Khi tòa hỏi bị cáo Huyền Như về số tiền chiếm đoạt là bao nhiêu, bị cáo khai nhận là tổng số tiền khoảng 4.900 tỉ đồng, bị cáo trả được hơn 1.000 tỉ đồng, còn lại 3.900 tỉ đồng. Tuy nhiên, khi tòa hỏi số tiền lớn hiện cất giữ ở đâu, Huyền Như lanh quanh chối, mà cho rằng số tiền đã chi trả hết cho các cá nhân cho vay lãi nặng,  không có chứng từ. Khi tòa hỏi về số tiền hơn 1,1 triệu USD mà Huyền Như mở thẻ quốc tế cùng với việc cô ả này “chạy” được thẻ xanh định cư ở Mỹ, với dự định bỏ trốn cùng số tiền “khủng”, thì Huyền Như vẫn loanh quanh chối cãi, cho rằng mình không có ý  định bỏ trốn (!?)   P.B