Gọi anh là Robinson không phải vì anh cô độc trên một hòn đảo hoang nào đó để nghiên cứu mà bởi dáng vẻ ấn tượng của nhà khoa học trẻ này. Mái tóc rối, bộ râu dài, chiếc áo khoác đơn giản, trông anh “bụi bặm” giống như một nghệ sĩ hơn là người làm khoa học.

Bên ly cà phê sóng sánh của một quán cà phê nhỏ nằm khiêm tốn trên đường Hoàng Quốc Việt, bỏ mặc sự ồn ào xung quanh, anh như “lên đồng” khi nói về chuyên môn của mình.

Sớm thành công với những đề tài nghiên cứu thiết thực, tên tuổi của nhà khoa học trẻ Vũ Tất Thắng từ lâu đã vượt ra khỏi phạm vi nghiên cứu khoa học nước nhà. Từ nhỏ, TS Vũ Tất Thắng đã có đam mê với những sáng tạo khoa học.

Chính vì thế, trong suốt những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, anh đã nhiều lần giành được các giải thưởng cao liên quan đến điện tử - tin học như: Giải ba Olympic Toán học Quốc gia; Giải nhì Olympic Chuyên tin học sinh viên Quốc gia. Sau khi tốt nghiệp ĐH, anh về làm việc tại phòng nhận dạng và công nghệ tri thức, tập trung sâu cho mảng nhận dạng và xử lý tiếng nói - Viện Công nghệ Thông tin – Viện Khoa học Việt Nam cho đến bây giờ.

Nhắc đến giải thưởng Quả cầu vàng 2012 vừa qua, anh Thắng cho biết: “Đây coi như một dấu ấn để khuyến khích mình tiếp tục phấn đấu chứ không phải là mục tiêu cuối cùng của mình. Mình muốn làm một hoặc nhiều sản phẩm khoa học có ý nghĩa hơn”. Với triết lý sống luôn làm việc hết mình, bước từng bước nhỏ để hướng đến một thành công lớn hơn, TS Thắng luôn xem việc nghiên cứu khoa học của mình là cả một quá trình phấn đấu liên tục đi từ quá khứ cho đến hiện tại và từ hiện tại đi đến tương lai theo một định hướng nhất định.

Chia sẻ về ý tưởng để xây dựng thành công "Hệ thống tổng hợp tiếng nói tiếng Việt: VietTalk", TS Vũ Tất Thắng nói: Hiện tại, mình đang làm nghiên cứu về một đề tài quy mô hơn, bài toán về dịch ngôn ngữ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác dùng để phục vụ việc đi du lịch. Ý tưởng về dịch tiếng nói trên thế giới đã có từ lâu.

Ở Việt Nam thì hiện nay TS Thắng đang làm đề tài cấp Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam: “Phát triển công nghệ tổng hợp và nhận dạng tiếng Việt trên môi trường điện thoại di động”. Để thực hiện được bài toán này cần nhiều công nghệ bên trong như: Công nghệ nhận dạng tiếng nói, công nghệ dịch tiếng nói từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, công nghệ tổng hợp tiếng nói. Trong đó, công nghệ tổng hợp tiếng nói là cái dễ tạo ra sản phẩm để đẩy ra thị trường nhất. Xuất phát từ đây, năm 2009 khi nhận đơn đặt hàng của Bộ Thông tin Truyền thông, TS Thắng đã bóc tách từng công nghệ tạo ra sản phẩm VietTalk dùng miễn phí.

Hiện nay, ở Việt Nam có khá nhiều các phần mềm đọc màn hình khác nhau dành cho người khiếm thị, chủ yếu là phần mềm JAWS, các phần mềm này đều mặc định là nói tiếng Anh. Với sản phẩm VietTalk, khi cài đặt thêm phần engine tổng hợp tiếng Việt VietTalk chuẩn SAPI, thì các phần mềm này có thể chuyển đổi sang nói tiếng Việt giúp người dùng dễ sử dụng hơn.

Năm 2008, sau khi bảo vệ luận án Tiến sĩ tại Nhật Bản, TS Vũ Tất Thắng ở lại Nhật làm nghiên cứu về dịch ngôn ngữ. Nhưng với niềm đam mê cống hiến cho khoa học nước nhà, năm 2010, anh đã trở về nước để tiếp tục theo đuổi sự nghiệp của mình. Mộc mạc, thoải mái, anh cho biết: “Ở bên Nhật mình có nhiều điều kiện để nghiên cứu khoa học nhưng về quê hương mình thấy thoải mái hơn. Điều quan trọng là trước khi đi nước ngoài bản thân mình đã định hình về mặt nhân cách, thói quen rồi. Trở về sống với thói quen cũ là tốt nhất, dù sao công việc của mình cũng là nhận dạng về tiếng Việt mà”.

Chia tay nhà khoa học trẻ, tôi tin chắc rằng dù làm khoa học trong nước còn nhiều khó khăn nhưng với ngọn lửa đam mê và tinh thần cống hiến cho nước nhà, anh vẫn sẽ tiếp tục cho ra đời những đề tài khoa học xuất sắc hơn, có tính ứng dụng cao.