(?) TQ tuyên bố đưa tàu du lịch và du khách ra Hoàng Sa. Phải chăng đây là “vũ khí mới” nhằm thực hiện tham vọng độc chiếm biển Đông, thưa ông?

- Thông tin TQ tổ chức tour du lịch ra Hoàng Sa không phải là mới, họ từng nói nhiều lần và nằm trong kế hoạch có tính toán cụ thể. Việc tổ chức tour du lịch ra Hoàng Sa - quần đảo thuộc chủ quyền Việt Nam, mà TQ dùng vũ lực chiếm đóng – một mặt nhằm mục tiêu khai thác tiềm năng kinh tế thông qua du lịch, nhưng quan trọng hơn, đây là chủ định có tính toán về mặt pháp lý. Các tour du lịch không chỉ nhằm vào người TQ mà cả người nước ngoài, không chỉ công dân bình thường mà còn quan chức có trọng trách của các quốc gia, thậm chí những nước có liên quan trực tiếp.

Khi muốn đi tour, khách phải đăng ký, làm thủ tục, tuân thủ mọi điều kiện, có nghĩa là phải thừa nhận trực tiếp hoặc gián tiếp khu vực mà TQ nói có chủ quyền, dù đó không phải là của họ. Đấy là chiến thuật mà TQ đã và đang sử dụng nhiều lần, thâm ý của TQ là dùng mọi biện pháp để giành lấy sự mặc nhiên thừa nhận chủ quyền phi lý của họ đối với Hoàng Sa.

(?) Việc công bố tour du lịch Hoàng Sa diễn ra vào thời điểm TQ công bố quy hoạch phát triển đại dương quốc gia. Điều này ta cần lưu tâm thế nào, thưa ông?

- Cục Hải dương quốc gia TQ - cơ quan quản lý nhà nước cấp bộ - đã ban bố quy hoạch phát triển đại dương quốc gia TQ, trong đó có vấn đề du lịch. Rõ ràng, trong bối cảnh hiện nay họ đưa ra quy hoạch du lịch ở tầm cỡ quốc gia chứ không phải ở cấp địa phương như trước đây. Điều này thể hiện ý đồ rất lớn của TQ trong việc thực hiện chiến lược độc chiếm biển Đông, là điều mà ta phải hết sức cảnh giác. Đáng lưu ý nữa, trong quy hoạch TQ đề cập đến phát triển đại dương ở các biển Hoa Đông, Hoa Nam, nhưng chỉ là kế “dương đông, kích tây” mà thực chất là nhằm vào biển Đông. 

(?) Bằng cách thức sử dụng lực lượng không vũ trang để tranh giành chủ quyền ở biển Đông, Trung Quốc rõ ràng muốn tỏ ra cho thế giới thấy là họ không dùng vũ lực giải quyết tranh chấp. Âm mưu này đặt ra những thách thức gì cho VN nói riêng và các nước Đông Nam Á nói chung?

- Bất kỳ một động thái nào của TQ đều có tính toán và có mối liên hệ chặt chẽ. Chúng ta phải rất cảnh giác với những hoạt động gần đây của TQ, phải nhìn vào những hành động thực tế của họ chứ không chỉ nghe những gì họ nói.

(?) Theo ông, các bước đi của TQ có phải mang tính “thử - đẩy”, nghĩa là xem phản ứng các nước thế nào để dừng lại hoặc lấn tới?

- Hoàn toàn đúng. Hãy nhìn lại lịch sử quá trình TQ tiến xuống biển Đông. TQ muốn trở thành siêu cường biển thì biện pháp duy nhất là khống chế đường huyết mạch biển Đông. Nhưng TQ cũng tùy theo tình hình quốc tế để thực hiện những ý đồ của mình. Những động thái mới nhất của TQ diễn ra trong bối cảnh chính trị quốc tế, khu vực hết sức phức tạp và đi ngược lại với những tuyên bố gần đây của chính nước này.

Tại hội nghị tham vấn ở Bắc Kinh, TQ chủ động nói rằng sẵn sàng cùng các nước ASEAN thống nhất nội dung Bộ quy tắc ứng xử biển Đông (COC).

Tại hội nghị ở Bác Ngao, TQ khẳng định giải quyết tranh chấp với các nước trong ASEAN bằng biện pháp hòa bình. Chúng ta phải hiểu vì sao họ nói vậy. Phải chăng để mê hoặc dư luận, bởi trong thực tế TQ liên tục có những hoạt động đi ngược lại tuyên bố của chính mình? ASEAN mong muốn cùng đàm phán COC với TQ, nhưng TQ toàn “nói một đằng làm một nẻo”. Phải chăng TQ đang tìm cách ép các nước công nhận đường lưỡi bò phi lý và coi đó là yêu sách để đàm phán COC?

(?) Những gì Việt Nam phản ứng từ trước đến nay đã đủ chưa, thưa ông?

- Phản ứng chính thức là cần thiết, nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì hiệu quả của cuộc đấu tranh chưa cao. Trong cuộc đấu tranh giành chủ quyền chính nghĩa này, chúng ta phải làm cho thế giới thấu hiểu hơn nữa bằng cách tuyên truyền mạnh mẽ về chân lý đúng-sai. TQ làm điều đó rất bài bản. Trong cuộc đấu tranh này, ta có điểm rất mạnh là có pháp lý, chân lý.

- Xin cảm ơn ông!