Tín dụng giậm chân tại chỗ

Cập nhật đến cuối tháng 3.2013, báo cáo tình hình kinh tế quý I/2013 vừa được Uỷ ban Giám sát tài chính quốc gia (Uỷ ban GSTCQG) công bố ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực của thanh khoản ngân hàng (NH) và mặt bằng lãi suất trên thị trường. Cơ quan này chỉ ra rằng, thanh khoản NH hiện tiếp tục duy trì ổn định và mặt bằng lãi suất có xu hướng giảm theo sát diễn biến của lạm phát, dù vẫn chưa như mong đợi của các doanh nghiệp (DN).

Cụ thể theo số liệu của cơ quan giám sát, lãi suất thị trường liên NH thời gian gần đây khá thấp, phổ biến quanh mức 2,7-5% cho các kỳ hạn từ qua đêm đến 1 tháng và có mức giảm nhẹ so với đầu năm. Trong lúc các lãi suất chủ chốt cũng giảm (lãi suất tái cấp vốn giảm còn 8%, lãi suất tái chiết khấu còn 6%) và trần lãi suất tiền gửi cũng giảm còn 7,5%.

Song dù có nhiều thay đổi tích cực, vốn tín dụng vào khu vực sản xuất vẫn chưa có nhiều cải thiện so với cuối năm ngoái và điều này, theo Uỷ ban GSTCQG, phản ánh khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế còn yếu. Đưa ra nhận định này, cơ quan giám sát dẫn ra hai biểu hiện chính trong đó, tính đến ngày 21.3 mới đây, tín dụng chỉ tăng 0,03% và đối lập với mức tăng mạnh tới 3,86% của huy động vốn vào cùng thời điểm.

Bên cạnh đó, do lượng cho vay đạt thấp, trái phiếu chính phủ vẫn là một kênh đầu tư hấp dẫn đối với các TCTD khi lợi suất ở mức hấp dẫn và rủi ro giảm. Chỉ tính từ đầu năm đến ngày 15.3, tổng khối lượng trái phiếu phát hành thành công đạt tới 42.952 tỉ đồng với tỉ lệ đấu trúng thầu thường xuyên đạt cao, đạt tới 99,3% trong 2 tuần đầu của tháng 3.2013.

Sự tăng trưởng ỳ ạch của tín dụng 3 tháng đầu năm một lần nữa được cho là có nguyên nhân chủ yếu từ vấn đề nợ xấu đến nay vẫn chưa được xử lý dứt điểm. “Vấn đề nợ xấu một khi chưa được khắc phục cơ bản sẽ vẫn là một trong những trở ngại lớn cho việc tiếp cận vốn NH của các DN” - Uỷ ban GSTCQG theo đó cũng cho rằng, mục tiêu tăng trưởng tín dụng cả năm 12% sẽ vẫn đối mặt với thách thức lớn.

Nợ xấu đang là bao nhiêu?


Câu chuyện nợ xấu đang là gánh nặng của nền kinh tế không còn là mới. Song con số nợ xấu thực tế đang là bao nhiêu lại là câu hỏi thời sự chưa có đáp án cuối cùng và vẫn đủ sức làm “nóng” Diễn đàn kinh tế mùa xuân 2013 do Uỷ ban Kinh tế Quốc hội tổ chức và vừa bế mạc hôm 6.4.2013. Quy mô bao nhiêu và thực tế nợ xấu như thế nào sẽ quyết định tầm vóc và cách thức triển khai các biện pháp xử lý.

Tuy nhiên theo TS Trịnh Quang Anh (Tập đoàn Đầu tư phát triển VN), nếu cộng các khoản nợ xấu tiềm tàng như nợ khoanh, nợ được cơ cấu lại theo Quyết định 780/QĐ-NHNN và nợ được cơ cấu lại của Vinashin, Vinalines, tổng nợ xấu NH ước tính sẽ vào khoảng 500.000 tỉ đồng. Con số này tương đương 18% tổng dư nợ tín dụng, gần 10% tổng tài sản toàn hệ thống hoặc khoảng 17% GDP danh nghĩa năm 2012. Con số đáng sợ này, theo TS. Trịnh Quang Anh, giải thích tại sao tín dụng cho nền kinh tế rơi vào đình trệ, thanh khoản của hệ thống NH bất ổn và nền kinh tế chìm sâu hơn trong suy thoái.

“Còn quá nhiều uẩn khúc” là cách nói của ông Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện Kinh tế VN khi nhắc đến vấn đề nợ xấu hiện nay. Ông này cho rằng, không có số liệu đáng tin cậy về nợ xấu thì không thể xây dựng chiến lược đúng để giải quyết vấn đề cũng như không thể xác định được nền kinh tế cần bao nhiêu vốn và phải mất “đại thể” bao nhiêu thời gian để giải quyết triệt để vấn đề. Chính vì vậy, trong trường hợp này, việc dựa vào những con số không chuẩn để xử lý vấn đề luôn luôn chứa đựng rủi ro và nguy cơ rất lớn cho quá trình phục hồi kinh tế.

Đấy là chưa kể, cách thức xử lý nợ xấu hiện nay cũng gây ra nhiều hoài nghi. Một chuyên gia đầu ngành sau khi xem xét các giải pháp xử lý nợ xấu cho đến nay cho rằng, các giải pháp dường như mới chú ý nhiều đến làm sạch báo cáo tài chính của NH mà chưa chú ý giải phóng gánh nặng nợ cho DN. Dẫn số liệu nợ xấu bất ngờ giảm mạnh từ mức 8,82% vào cuối 9.2012 xuống còn 6% vào tháng 2.2013, TS.Tô Ánh Dương (Viện Kinh tế VN) đưa ý kiến, với nhiều khoản nợ xấu được làm đẹp bằng những khoản vay mới trả nợ cũ quá hạn và nhờ tăng trưởng tín dụng ảo cuối năm, con số giảm trên chỉ mang ý nghĩa giảm số liệu chứ không phải là bản chất.