>> Đón đọc ấn phẩm Lao Động & đời sống số 22

Người dân đã bắt đầu lý giải được vì sao nhiều năm qua, tại nhiều thôn của hai xã Cẩm Vân (Cẩm Thủy) và Yên Lâm (Yên Định) liên tục có hàng chục trường hợp tử vong do căn bệnh ung thư; nhiều đứa trẻ ra đời mang hình hài dị dạng...  

Người dân cho rằng, chính Nicotex với hành động chôn thuốc trừ sâu xuống lòng đất là thủ phạm gây nên những căn bệnh trên? Và vùng đất này đã được gọi là “vùng đất thuốc sâu” kể từ 10 ngày nay...  

Chuyện cựu công nhân bốc vác thuốc sâu người nổi đầy u

Chúng tôi gặp ông Mai Ngọc Chi- trú ở thôn Cao Khánh, xã Yên Lâm, từng làm bốc vác hóa chất ở Nicotex- với mục đích tìm kiếm thêm thông tin về chuyện Nicotex từng chôn nhiều thùng thuốc sâu xuống lòng đất ngay trong khuôn viên, nằm lẩn khuất giữa thung lũng vắng vẻ được bao bọc bởi rừng cây rậm rạp um tùm và thưa thớt người qua lại. Khi đối diện, chúng tôi thực sự bất ngờ bởi trên khuôn mặt ông chằng chịt những u, nốt nổi lên trên làn da đỏ tấy.

Người đàn ông có thân hình vạm vỡ phân trần: “Tôi từng làm nghề bốc vác hóa chất ở Nicotex vào các năm 2000-2002. Đồng tiền kiếm được chả đáng bao nhiêu, nhưng đổi lại đến giờ cơ thể đang xuất hiện những dấu hiệu bất thường về sức khỏe. Toàn bộ vùng đầu, mặt, gáy cổ khoảng hai năm gần đây bất ngờ nổi lên hàng trăm u, nốt chằng chịt. Những chiếc u này đang ngày đêm giày vò thể xác tôi, nó khiến tôi mất ngủ vì ngứa ngáy. Nhiều lúc cảm thấy đầu mình sắp nổ tung lên vậy. Không gãi thì khó chịu, mà gãi thì máu rỉ ra, máu dính ở đâu nốt mọc lên thêm ở đó khiến tôi vô cùng sợ hãi”.

Theo lời ông Chi, trong khoảng thời gian ông làm việc, có lần Nicotex chở về một chuyến hàng với nhiều phuy sắt, bên trong chứa đầy hóa chất. Khi tổ lao động vận chuyển từ trên xe xuống, có chiếc phuy bị gỉ sét đáy, nhưng ông Chi và đồng nghiệp khác không phát hiện ra. Trong lúc hai người đang vần xuống thì bất ngờ đáy phuy bị toạc ra, ngay lập tức loại thuốc sâu dạng nước từ trong phuy đổ ập xuống trùm kín đầu ông Chi, tất cả anh em tổ bốc vác vội vã đưa ông ra bể nước rửa. “Lúc đó tôi cứ nghĩ mình sẽ chết vì thuốc sâu xộc vào mũi, tai, ngấm qua kẽ mắt cay sè. Tôi ngâm đầu trong bể nước liên tục suốt bốn giờ mới tẩy được cơ bản số thuốc trừ sâu đang phủ kín mặt” - ông Chi nhớ lại. Trong quá trình làm việc ở Nicotex, các nhân viên tổ bốc vác của ông Chi không được giới chủ trang bị trang thiết bị bảo hộ lao động gì khác ngoài chiếc khẩu trang che miệng. Họ phải làm việc bằng tay trần hết ngày này qua ngày khác trong môi trường độc hại.

Cũng theo ông Chi, tại thời điểm ông bốc vác ở Nicotex, chính mắt ông nhìn thấy Cty này có lần chở về một xe muối, ước lượng lên đến vài chục tấn. Ngoài ra, Nicotex còn mua cả vôi mang về xếp vào kho. Không hiểu, Nicotex hoạt động trong lĩnh vực sang chiết thuốc trừ sâu lại mua vôi và muối về để làm gì? Ông Chi nghi ngờ: “Đến nay, khi phát lộ lượng lớn phuy sắt chôn dưới đất tôi mới vỡ lẽ rằng: Nicotex mua muối, vôi về để rải xuống hố trước khi chôn lấp hóa chất! Làm theo cách này thì phuy sắt sẽ nhanh chóng bị ôxy hóa, thuốc sâu tan chảy ngấm ra đất, bằng chứng bị tiêu tan? Những hôm trời mưa, tôi thấy trên nền ximăng trong khuôn viên Nicotex sủi bọt như kiểu người ta phun bọt tuyết khi rửa ôtô vậy. Tôi để ý, số thuốc rơi rớt xuống đất không được Nicotex xử lý theo đúng quy trình, mà họ huy động công nhân pha cát trộn lẫn thuốc rồi xúc đổ lộ thiên ngay ở mép chân đồi đất phía sau xưởng sản xuất”.

Kinh hoàng bệnh lạ

Theo phản ánh của người dân, số người chết do căn bệnh ung thư ở các thôn Cò Đồm, Nạp, xã Cẩm Vân; thôn Hành Chính, Cao Khánh, Thắng Long, khu dân cư Z4, xã Yên Lâm trong mấy năm gần đây tăng lên rất nhanh. Phụ nữ thường mắc bệnh ung thư cổ tử cung, trong khi đàn ông thì bị ung thư gan, tim, phổi. Nhiều đứa trẻ ra đời mắc chứng bệnh lạ như mắt kém, không đi đứng hay nói năng được... Tôi thực sự thấy xót xa khi gặp ông Đoàn Công Phương (SN 1945), trú thôn Thắng Long, xã Yên Lâm. Bảy năm qua, ông Phương nằm liệt giường, mọi sinh hoạt đều phải có người trợ giúp. Thân hình teo tóp, hai mắt lồi ra, con cái ông Phương đã nhiều lần đưa cha đi bệnh viện từ tuyến tỉnh đến trung ương nhờ các bác sĩ giỏi khám nhưng không phát hiện được bệnh tình.

Bà Trương Thị Tỉnh (vợ ông Phương) kể: “Gia đình tôi sống ngay cạnh cuối nguồn con khe Hón Sỏi. Bao năm qua vẫn dùng nước giếng khơi phục vụ sinh hoạt. Con khe này lại bắt nguồn từ khu vực gần sát nhà xưởng Nicotex. Giờ người dân phát hiện thuốc trừ sâu chôn dưới đất ở đơn vị nói trên, tôi mới chợt nhận ra, có nhiều hôm múc nước từ giếng lên thấy xuất hiện mùi lạ. Chả nhẽ thuốc sâu của Nicotex ngấm về tới đây rồi hay sao? Cá tôm, cua, ốc, hến nếu như trước đây xuất hiện nhiều ở Hón Sỏi thì nay gần như đã bị tuyệt chủng”.

Chúng tôi tìm đến gia đình anh Trương Công Cường, sống gần khe Hón Sỏi. Vợ chồng anh Cường sinh đứa con thứ tư nên đặt tên là Trương Công Tư. Tư cất tiếng khóc chào đời năm 2012, đến nay cháu đã 19 tháng tuổi nhưng chỉ nặng 7,5kg, vẫn chưa biết đứng, chưa biết nói. Cháu còi cọc, đầu to hơn cơ thể như thể bị bỏ đói, bỏ khát từ lúc lọt lòng vậy.

Chị Nguyễn Thị Thu (mẹ cháu Tư) tâm sự: Ngay khi sinh ra, Tư có biểu hiện vàng da sinh lý, chị Thu nghĩ việc đó là bình thường. Nhưng qua một tháng tuổi rồi mà da con vẫn không có gì thay đổi, gia đình chị Thu đưa con đi khám thì các bác sĩ nói cháu bị teo mật bẩm sinh, nếu có mổ thì khả năng sống sót cũng rất thấp. Chị Thu bồng con mà trong đầu cứ miên man suy nghĩ không hiểu vì đâu con mình lại rơi vào tình cảnh đớn đau thế này. Sau nhiều đêm trằn trọc, vợ chồng anh chị quyết định đưa con về tuyến trung ương khám. Một lần nữa, các bác sĩ lại cũng kết luận cháu Tư bị teo mật bẩm sinh, nếu mổ thì chín phần chết, một phần sống.

“Điều bất thường là thông qua chụp, chiếu tôi không thấy mật con mình bị teo. Hơn thế, khi cháu Tư vừa tròn 3 tháng tuổi đã được các bác sĩ lấy hơn 10 ống thủy tinh máu. Bác sĩ bảo lấy mẫu máu của cháu để gửi sang Nhật Bản xét nghiệm tìm nguyên nhân gây bệnh, nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả. Mỗi lúc ngồi một mình, nhìn vào mắt con, tôi thấy lòng mình trỗi dậy cảm giác sợ hãi tột cùng; lúc đó tôi nhớ lại lời bác sĩ nói “không mổ, Tư có thể sống thêm 5 hoặc 10 năm nữa. Vợ chồng tôi lâu nay đang lặn lội lên tận Tuyên Quang lấy thuốc Nam về sắc cho cháu uống với hy vọng sẽ có một phép màu giúp cháu vượt qua căn bệnh hiểm nghèo”.

Lời tố rợn người

Gặp chị Nguyễn Thị Thơm, nguyên công nhân Nicotex giai đoạn 2003-2004, nghe kể về những gì chị tận mắt chứng kiến trong thời gian chị làm việc ở Cty này, mới thấy rợn người. Chị Thơm cho biết vào năm 2004, Nicotex có nhận về một lô hàng thuốc đóng trong chai thủy tinh đã hết hạn sử dụng. Khi đó, mọi người rỉ tai nhau rằng, lô thuốc này được vận chuyển từ Đông Cơ (một chi nhánh của Nicotex “mẹ” đóng ở huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình) về. “Sau khi hàng được chuyển xuống xe, có nhiều chai thuốc bị rơi khỏi thùng giấy cáctông lăn lổng chổng trên nền đất. Lãnh đạo Nicotex giao cho công nhân bóc toàn bộ nhãn mắc gắn trên chai, mở nắp đổ thuốc trừ sâu sang phuy sắt. Hàng nghìn vỏ chai thủy tinh bị nghiền nát sau đó mang đi đâu thì tôi không biết. Những thùng phuy thuốc sâu hết hạn sử dụng do chúng tôi đổ từ chai sang giờ ở đâu chúng tôi cũng không được biết” - chị Thơm nói.

Tuy nhiên, cũng theo chị Thơm khẳng định thì mới đây, chị Trương Thị Hương từng làm việc ở Nicotex cùng thời gian 2003-2004 thông báo rằng chính chị biết một điểm chôn thuốc sâu nằm cách nhà tắm Nicotex chừng 10m. Từ thông tin trên, người dân đã phải tự đào tìm kiếm và đã phát hiện đúng có phuy chôn dưới đất nhưng chưa được khai quật. Nhiều công nhân nghi ngờ đây chính là số thuốc trừ sâu trong lô hàng được Nicotex chuyển về từ Đông Cơ thời điểm 2004.

Ở thôn Cao Khánh, xã Yên Lâm (Yên Định) có 3 trường hợp chết trong cùng một thời điểm, gồm anh Nguyễn Văn Dũng (ngoài 30 tuổi), anh Nguyễn Phùng Tâm, anh Nguyễn Phùng Toan (đều mới ngoài 40 tuổi) vì căn bệnh ung thư. Gia đình bà Lê Thị Khẩn có chồng là Trịnh Đình Bảy chết vì bệnh ung thư vòm họng còn con trai là Trịnh Đình Bao mới 19 tuổi chết vì bệnh ung thư vòm ngực.

Tại thôn Hành Chính, anh Nguyễn Đăng Hanh cũng chết vì bệnh ung thư khi chỉ mới 39 tuổi, anh Lê Văn Bắc (22 tuổi) hiện đang điều trị tại bệnh viện, cũng là để chữa… ung thư.

Thực ra, vẫn chưa có một kết luật khoa học nào khẳng định việc Nicotex có chôn thuốc trừ sâu như phản ánh của người dân hay không, và việc chôn thuốc độc đó gây nên những căn bệnh liên tiếp của người dân hay không. Vâng, cũng chính vì chưa có kết luận nên dân mới hoang mang! D.T