- Được hôm liên hoan vui vẻ mà cô em hơi bị nhăn nhó đấy.
- Nói nhỏ nhé, đang bị trĩ, khổ sở lắm mà lại khó nói, bác thông cảm, có cách gì giúp em với?
- Nhưng phải xem chẩn đoán chính xác thế nào mới chữa đúng kiểu được vì có đến già nửa số người trên 50 tuổi mắc bệnh này, mà ai chả có lần bị mắc cái chứng “nó” lòi ra không tự vào được.
- Đúng rồi, thỉnh thoảng lại chảy tí máu tươi, khó chịu lắm.
- Quanh cái “cửa sau” ấy có nhiều sự cố lắm, đơn giản cần phân biệt là trĩ hay sa trực tràng. Trĩ là có búi tĩnh mạch phồng dãn ra, sa trực tràng đơn thuần chỉ lòi dom, nghĩa là bị sa ra ngoài không tự thụt vào được. Bình thường, ông trời thiết kế cửa sau rất tiện lợi và sạch sẽ, khi mở để thải phân ra ngoài thì phần niêm mạc phía trong của ống hậu môn - trực tràng mở ra ngoài, khối phân được bao bọc bằng lớp chất nhầy của niêm mạc nên không dính vào phần biểu bì ngoài của hậu môn. Khi khối phân ra khỏi cửa, phần niêm mạc ống hậu môn - trực tràng lại tự co thụt vào bên trong, mọi sự sạch sẽ tinh tươm, theo thiết kế không dùng đến giấy toalét. Cô thử để ý con chó cảnh nuôi ngay trong nhà cô, suốt ngày ôm ấp nó có thấy mùi gì đâu ngay cả khi nó vừa “đi” xong.
- Ai lại đi so sánh thế, con người văn minh phải đứng trên muôn loài chứ?
- Đúng là đứng trên muôn loài nên có cái giá phải trả cho những động tác tư thế không tự nhiên. Tư thế đứng thẳng của loài người làm thay đổi đìdzai (design) của tạo hóa làm đoạn cuối của ống tiêu hóa bị chịu áp lực, trọng lực của toàn bộ ổ bụng. Thêm nữa, tư thế làm việc không thuận như ngồi xổm nhiều, ăn uống nhiều chất gia vị, nhiều thịt gây táo bón, dẫn đến việc đại tiện ngồi lâu rặn nhiều làm dãn nhão cơ thắt hậu môn. Hậu quả nhẹ nhất là sau đại tiện, “nó” không tự co thụt vào được, gây vướng víu, đau rát, mất vệ sinh. Đấy là sa ống hậu môn - trực tràng. Còn bị trĩ thì rắc rối hơn nhiều vì có nhiều biến chứng, có khi phải mổ mới triệt được.
- Làm sao để biết được em có phải bị trĩ không? Đi khám thì ngượng lắm.
- Ngượng thì cũng phải khám, để lâu càng kéo dài sự khó chịu và càng khó chữa. Gọi là trĩ khi có búi tĩnh mạch dãn phồng, trĩ ngoại khi nằm ngay ngoài hậu môn, trĩ nội khi búi trĩ nằm trong ống hậu môn nhưng theo mức độ tiến triển mà sa ra ngoài. Giải phẫu bình thường có một vài búi tĩnh mạch của vòng nối tĩnh mạch cửa- chủ, hay gọi là tĩnh mạch trĩ. Khi có tăng áp lực hệ cửa- chủ, búi tĩnh mạch này sẽ dãn, tăng sinh, dễ vỡ gây chảy máu; đây là loại trĩ nguy hiểm nhất có thể tử vong vì nguyên nhân sâu xa do xơ gan. Hay gặp hơn là dãn phồng búi trĩ tại chỗ với 4 độ nặng nhẹ: độ 1- 2 đau rát, ít chảy máu, tiết dịch nhiều, ngứa vướng hậu môn, nhưng búi trĩ còn có thể đẩy được vào trong. Độ 3- 4: Búi trĩ sa ra ngoài không đẩy vào được gây chảy máu, tắc mạch, nghẹt, nứt kẽ hậu môn, viêm nhiễm kéo dài, đau kéo dài, chảy máu rỉ rả thường xuyên khi đại tiện. Việc thăm khám chẩn đoán không khó, có thể thực hiện ở các phòng khám đa khoa, tốt nhất ở phòng khám chuyên khoa hậu môn trực tràng (Proctology).
- Nhưng còn chữa chạy có khó không?
- Độ 1- 2 có thể chữa nội khoa bằng cả tây y và y học cổ truyền, chủ yếu dùng thuốc để cải thiện chống táo bón, tăng sức bền thành tĩnh mạch, chống viêm, giảm đau, bôi trơn tại chỗ. Độ 3- 4 thường phải điều trị ngoại khoa với rất nhiều thủ thuật phẫu thuật: Từ tiêm xơ, thắt dây chun, đốt lạnh, đốt điện, quang đông hồng ngoại… cho đến phẫu thuật thắt búi trĩ, phẫu thuật Longo, Longo cải tiến với dụng cụ PPH cho kết quả tốt, thời gian nằm viện rút ngắn. Cản trở duy nhất là tâm lý ngại ngùng, xấu hổ khi nói đến bệnh nên để lâu, nhẹ thành nặng, khó chữa.
Quan trọng hơn là phòng bệnh và ngăn ngừa bệnh nặng lên khi đã mắc. Hãy xem lại thói quen sinh hoạt, ăn uống, vệ sinh để tự điều chỉnh. Tránh đứng lâu ngồi lâu trong tình trạng gắng sức. Ăn uống những thức ăn dễ tiêu, nhiều rau quả giàu vitamine, luyện thói quen đi đại tiện thành nếp đều đặn không để táo bón, dùng nước rửa sau đại tiện là vài mẹo nhỏ nhưng tác dụng tốt.