Một số DN cho biết, tình hình xuất khẩu (XK) gạo mấy tháng qua gặp biến động mạnh, nhất là thời gian khách hàng Trung Quốc - một trong những thị trường XK lớn của VN - liên tục hủy hợp đồng (HĐ) đã làm giá lúa hàng hóa giảm mạnh. 2 tháng 7 - 8 tình hình mới khởi sắc trở lại... 

Ông Trương Văn Dinh - Cục trưởng Cục Thống kê tỉnh - nhận định: Mục tiêu Chính phủ giao DN nhà nước đại diện ký HĐ ở những thị trường tập trung (như Philippines...) để làm “đầu tàu” kéo giá các HĐ thương mại lên là hoàn toàn đúng đắn, nhưng do tác động diễn biến thị trường, các HĐ tập trung lại ký với giá “không như ý” (thấp) khiến không ít DN vệ tinh bị lỗ, “DN chủ động được nguồn hàng giá rẻ mức lỗ sẽ thấp, nếu đợi đến gần thời hạn thực hiện HĐ mới thu gom gạo và giao cho khách hàng sẽ lỗ nặng hơn” - ông Dinh cho biết.

Tuy nhiên, xét tổng thể khu vực, nông dân vẫn có lợi trong các vụ lúa năm nay. Ông Huỳnh Minh Huệ - Tổng Thư ký Hiệp hội Lương thực VN - đánh giá, mặc dù có khó khăn nhưng năm nay nông dân vẫn lãi từ 1.500 - 2.000đ/kg lúa.

Cụ thể, giá lúa bình quân 8 tháng từ 5.336 -  5.504đ/kg  (lúa thường hay hạt dài) và có dao động nhất định giữa các vùng tùy chất lượng, độ ẩm và vận chuyển, trong khi giá thành vụ đông xuân ước tính bình quân toàn vùng ĐBSCL chỉ khoảng 3.357đ/kg và vụ hè thu 3.993đ/kg. Tuy nhiên, giá gạo XK của VN hiện đã vượt Ấn độ và Pakistan.

Theo Hiệp hội Lương thực VN, tình hình gạo thế giới từ nay đến cuối năm vẫn trong xu hướng bão hòa do nguồn cung dồi dào và nhiều nước tồn kho lớn. Các tháng còn lại của năm 2012 tất cả các phân khúc gạo trên thị trường thế giới sẽ đều có sự cạnh tranh quyết liệt.

Chính vì vậy, các DN cần năng động xâm nhập và trụ vững ở các thị trường truyền thống, đặc biệt là thị trường Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng phải hết sức cẩn trọng trong các HĐ thương mại; kiên quyết từ chối các yêu cầu của phía đối tác trong việc pha trộn các phẩm cấp gạo lại với nhau (sự việc này không chỉ xảy ra với các đơn hàng XK qua Trung Quốc mà mới đây, một số thương lái Thái Lan thông qua cửa ngõ biên giới Campuchia cũng đề nghị tương tự).

Theo ông Phạm Văn Bảy  - Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực VN, trước sự cạnh tranh gay gắt tại các phân khúc gạo phẩm cấp thấp, nhiều DN XK gạo VN đã chuyển hướng sang các thị trường gạo cao cấp. Vẫn còn nhiều nước nhập khẩu gạo còn hạn ngạch - nhất là thị trường Đài Loan, Hồng Kông, Hàn Quốc  - với nhu cầu nhập gạo cấp cao. Đây là điều các DN cần lưu ý trong XK gạo từ nay đến cuối năm...