Không ảnh hưởng đến các dự án mới
Trao đổi với phóng viên Lao Động chiều ngày 11.6, ngay sau khi có thông tin nói trên, một lãnh đạo cấp cao thuộc Tập đoàn Điện lực VN (EVN) cho biết ông chưa nhận được nguồn tin chính thống, nhưng nếu có việc này thì không ảnh hưởng gì đến các dự án điện mới mà EVN sẽ đấu thầu trong tương lai.
“Chúng tôi sẽ thực hiện nghiêm túc Luật Đấu thầu, những dự án theo hình thức đấu thầu quốc tế rộng rãi sẽ vẫn thu hút các nhà thầu nước ngoài tham gia cung cấp thiết bị hoặc đấu thầu theo hình thức hợp đồng “chìa khoá trao tay” (EPC). Theo Luật Đấu thầu mới, tiêu chí giá rẻ không còn lợi thế so sánh để quyết định việc DN sẽ trúng thầu, vì vậy sẽ không ảnh hưởng”- ông nói.
“Còn đối với các dự án điện nhà thầu Trung Quốc đã trúng thầu và đang thực hiện tại VN, vẫn tiến triển tốt. Đặt giả thiết nếu họ đơn phương chấm dứt khi hợp đồng đang có hiệu lực thì chiểu theo hợp đồng, nhà thầu còn bị phạt vì vi phạm hợp đồng” - ông khẳng định.
Một doanh nghiệp Nhà nước lớn khác hiện có 2 dự án tuyển bôxít và 3 dự án khâu sàng tuyển than do nhà thầu Trung Quốc làm tổng thầu EPC là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản VN (TKV). Ông Nguyễn Văn Biên - Phó TGĐ TKV cho biết: “Các dự án có nhà thầu Trung Quốc thi công đang thực hiện đúng tiến độ. Hiện dự án bôxit Tân Rai đã ra sản phẩm, còn bôxit Nhân Cơ cũng đang tích cực triển khai. Chúng tôi tạo mọi điều kiện cho nhà thầu đẩy nhanh tiến độ dự án như đã cam kết. Tuy nhiên, với các dự án mới, nếu Trung Quốc rút không đấu thầu các hợp đồng với VN thì còn nhiều nhà đầu tư khác tham gia”.

Theo Chủ tịch Hiệp hội cơ khí VN Nguyễn Văn Thụ, hiện các DN trong nước đã đảm nhiệm được tới 90% thiết bị cơ khí thuỷ công, tỉ lệ nội địa hoá lĩnh vực thuỷ điện đạt 30%, nhiệt điện 20%; ximăng nội địa hoá được tới 40% giá trị thiết bị. Tương tự, lĩnh vực bôxít khả năng chế tạo trong nước đạt 50%, sàng tuyển than từ 50-70%... nên nếu đấu thầu có yếu tố trong nước, chúng ta hoàn toàn có thể giữ phần giá trị gia tăng thay vì nhập khẩu hoàn toàn từ thiết bị, đến... con người như các dự án nhà thầu Trung Quốc tham dự.

 
Bước ngoặt trong đấu thầu
Tỏ ra thận trọng, luật sư Trần Hữu Huỳnh - nguyên Trưởng ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI), Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế VN cho rằng, chưa thể khẳng định chắc chắn có một lệnh cấm như vậy khi chưa có thông tin chính thống từ nhà chức trách Trung Quốc, song đặt giả thiết nếu có việc này thì đòn trừng phạt kinh tế để gây áp lực với VN xem ra lại làm khó cho chính các DN Trung Quốc khi bỏ qua một thị trường tiềm năng như VN.
“Nếu nói có ảnh hưởng hay không từ việc DN Trung Quốc bị cấm đấu thầu tại VN thì phải khẳng định là có. Nhưng trên thực tế, thời gian qua nhiều dự án nhà thầu Trung Quốc trúng thầu thực hiện tại VN dù giá bỏ thầu thấp song đã để lại nhiều hệ luỵ mà VN đang phải hứng chịu như ảnh hưởng về môi trường, kinh tế - xã hội, nhiều dự án phải điều chỉnh tổng mức đầu tư, chậm tiến độ, đưa cả người bản xứ sang làm những công việc giản đơn...
Vì vậy, nếu tính cả các hệ luỵ này thì các dự án do nhà thầu Trung Quốc làm không hề rẻ, thậm chí phải trả giá quá đắt. Bởi vậy mới nói, nếu các nhà thầu Trung Quốc không dự thầu sẽ tạo ra một bước ngoặt mới trong đấu thầu ở VN. Tất nhiên, để làm được điều này, bản thân đại diện các chủ đầu tư trong nước cũng phải biết “hy sinh”, vượt qua những cái lợi trước mắt để được cái toàn cục lâu dài”.
Trong bối cảnh VN đang tham gia vào cuộc chơi toàn cầu với việc xúc tiến đàm phán các hiệp định thương mại tự do song phương và Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) sẽ mở ra cơ hội lớn cho VN. Khi đó, các hàng rào thuế quan sẽ được dỡ bỏ, cùng với Luật Đấu thầu mới có hiệu lực từ 1.7.2013, các dự án trọng điểm trong nước sẽ có thêm nhiều nhà đầu tư tầm cỡ khu vực và thế giới tham gia, sẽ mở ra cơ hội vô cùng lớn để trang bị máy móc thiết bị chất lượng tốt, hiệu quả cao.
“Nhìn ra các nước xung quanh ta, họ cũng theo hướng này để không bị lệ thuộc vào một thị trường nhất định và đã chứng minh, đây là hướng đúng”, ông Huỳnh quả quyết.
Trung Quốc đứng thứ 9 về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tính đến ngày 20.5.2014, Trung Quốc là nhà đầu tư nước ngoài đứng thứ 9 trong số hơn 100 đối tác có dự án đầu tư còn hiệu lực tại VN. Hiện Trung Quốc có 1.029 dự án đang hoạt động với tổng vốn đầu tư đăng ký khoảng 7,835 tỉ USD. Tuy nhiên, mức vốn điều lệ chỉ khoảng hơn 3 tỉ USD. Như vậy, đa phần các dự án của Trung Quốc đều là dự án nhỏ, trung bình khoảng 7 triệu USD/dự án.
Q.T