Chuyến nào ra khơi cũng hỏng

Con tàu vỏ thép đầu tiên được đóng mới ở Thanh Hoá là của ngư dân Trần Văn Thượng ở huyện Tĩnh Gia. Tổng chi phí đóng mới con tàu số hiệu TH93007-TS này là 15,962 tỉ đồng, trong đó một ngân hàng cho vay 12,150 tỉ đồng, thời hạn 15 năm. Từ con tàu bóng bẩy ngày hạ thuỷ, chỉ hơn 1 năm, con tàu này đã bong tróc, hoen rỉ như đã đi biển cả chục năm. Cụm dây điện dàn đèn lộ thiên rất nguy hiểm, nhiều hạng mục phải gia cố bằng… cây luồng và dây chảo lớn. Chủ tàu phải đổ hàng tấn bêtông vào đáy để cân bằng tàu, chấp nhận tàu chạy nặng, kém hiệu quả hơn.

Hư hỏng nặng nhất là tàu vỏ thép số hiệu TH 93968 TS, công suất 829 CV của ngư dân Nguyễn Duy Muộn, thôn Tiến Lợi, xã Quảng Cư (TP. Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa). Tàu ông Muộn được UBND tỉnh Thanh Hoá phê duyệt, đóng mới tháng 2.2015. Ông Muộn ký hợp đồng số 10/2015/HĐKT đóng mới tàu cá vỏ thép với Cty CP Đại Dương tại xã Thụy Hải, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình do ông Đỗ Quang Dương làm giám đốc. Tổng chi phí gần 18 tỉ đồng, trong đó, vốn vay ngân hàng là 17 tỉ đồng. Tháng 8.2016, tàu hạ thuỷ. Nhưng thật trớ trêu, đi chuyến đầu tiên, vừa thả lưới xuống biển thì 4 quả piston máy tời bị vỡ, hư hỏng nặng không thể đánh bắt nên phải quay đầu sửa chữa ở Cty Đại Dương. Ngay chuyến đầu tiên, gia đình ông thua lỗ hàng trăm triệu đồng.

Đến nay, tàu ông Muộn đã 9 lần ra khơi thì cả 9 lần đều gặp sự cố. Theo đó, chuyến thứ hai vừa ra khơi 2 ngày đã hỏng máy phát điện. Các chuyến sau tương tự, hết hỏng cái này đến cái khác. Báo cáo của ông Muộn gửi các cơ quan hữu quan Thanh Hoá có cả trang phản ánh những hư hỏng. Cụ thể: “Sơn chất lượng không tốt nên đã phải sơn lại; máy phụ (gồm 2 máy) là máy cũ... có công suất 350KVA/máy, hoạt động không đảm bảo đã hư hỏng 2 lần; hệ thống lái thủy lực không đảm bảo (mối hàn không đảm bảo, hư mối hàn) dẫn đến hư chân vịt và phải lên đà sửa chữa; hệ thống neo: Không đảm bảo. Thép làm neo không đúng thiết kế dẫn đến gãy 2 neo; hệ thống dàn đèn: Bóng kém chất lượng, nhanh hỏng, đã cháy hơn 100 quả; dây điện, không đúng như mẫu thiết kế; chấn lưu và tụ điện kém chất lượng dẫn đến cháy và hư hỏng; hệ thống tời thủy lực: Sản xuất Trung Quốc, không đảm bảo, hư 04 Piston thủy lực; hệ thống sào: Kém chất lượng, thép không đúng thiết kế nên thường xuyên bị gãy”.

Với 23 con tàu đã hạ thuỷ, hiện có đến 18 con tàu “có vấn đề” tương tự tàu ông Thượng, ông Muộn. Đơn vị đóng tàu chủ yếu là Cty Đại Dương và Cty Đại Nguyên Dương.

Tàu ông Thượng phải gia cố bằng... luồng. Ảnh: P.V

Nợ nần chất chồng, nguy cơ mất nhà vì tàu 67

Trong 9 lần vươn khơi của tàu ông Muộn, chỉ 2 lần tàu đánh cá xong mới hỏng nên còn có cá bù lỗ xăng dầu và công thuyền viên, 7 lần lỗ nặng. Mỗi chuyến tàu hỏng, tàu ông Muộn lỗ gần 100 triệu đồng bao gồm tiền công cho thuyền viên, tiền dầu, đá… Đến nay, gia đình ông Muộn đã phải vay mượn hơn 1 tỉ để sửa chữa, khắc phục sự cố cũng như đầu tư thêm một số trang thiết bị cho tàu. Tàu liên tục nằm bờ sửa chữa, ông Muộn vẫn phải trả lương cho thuyền viên. Lãi và gốc ngân hàng mỗi tháng 300 triệu vẫn phải trả. Không còn cách nào khác, ông Muộn phải cầm cố nhà cửa vay tiền trang trải. “Với những ngư dân như chúng tôi lấy đâu ra số tiền gần 18 tỉ đồng để mà đóng tàu. Nhờ chính sách của Chính phủ mà vay ngân hành để đóng tàu làm ăn, giờ đây, tàu hư hỏng thường xuyên nên phải nằm bờ để sửa chữa, không khai thác được thì lấy tiền đâu mà trả cho ngân hàng, ai sẽ chịu trách nhiệm cho ngư dân? Cứ cái đà này, gia đình tôi sẽ không còn có nhà, đất để dung thân nữa” - ông Muộn chua xót.

Lối thoát cho ngư dân?

TP. Sầm Sơn có 7 tàu cá vỏ thép đóng mới theo Nghị định 67. Tuy nhiên, theo ông Lường Văn Hoàng - Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Cư, TP. Sầm Sơn, đến nay nhiều tàu đã hư hỏng phải thường xuyên nằm bờ, nặng nhất là tàu ông Muộn. Ông Hoàng cho rằng, cần phải kiểm tra, làm rõ xem các tàu cá này có được đóng mới theo đúng hợp đồng, đúng thiết kế hay không, sau đó phải quy trách nhiệm cụ thể. Ông Hoàng cho hay đã có báo cáo sự việc lên cấp trên nhưng đến 28.6 chưa có phản hồi.

Ông Phạm Văn Tuấn - Phó Chủ tịch UBND TP. Sầm Sơn - xác nhận mới chỉ nhận được thông tin 2 tàu 67 hư hỏng là tàu ông Muộn và tàu ông Oanh. Tuy nhiên, theo tìm hiểu của PV, 5/7 tàu vỏ thép ở địa phương này đều xảy ra hư hỏng. Ông Tuấn cho hay, đã báo cáo Sở NNPTNT, đơn vị này cũng đã cử đoàn kiểm tra xác minh hư hỏng nhưng đến nay chưa có kết quả.

Còn ông Nguyễn Đức Cường - Phó Chi cục trưởng Chi cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản (Sở NNNPTNT Thanh Hóa, cơ quan thường trực Ban chỉ đạo Nghị định 67) - cho biết: “Chúng tôi đã thành lập đoàn kiểm tra và đã thống kê được 15/23 tàu vỏ thép hay gặp sự cố, đặc biệt là tàu nhà ông Nguyễn Duy Muộn (SN 1953), thôn Tiến Lợi, xã Quảng Cư (TP. Sầm Sơn). Chúng tôi cũng đã cử người trực tiếp xuống đấy kiểm tra để cùng bàn bạc và tìm cách tháo gỡ”.

Tại điều 3 của hợp đồng đóng tàu giữa Cty Đại Dương và ông Muộn ghi rõ: “Bên B đóng mới sản phẩm theo đúng thiết kế được Đăng kiểm tàu cá Việt Nam nghiệm thu, giám sát và cấp giấy phép hoạt động”. Thế nhưng, trong báo cáo của ông Nguyễn Duy Muộn lại ghi rõ là “máy cũ”.